ه معماری شده است .

فصل سوم:
مبانی نظری طرح

ضرورت تغییر سیستم ها و روشهای انجام کار دستگاههای اداری
عواملی که باعث ایجاد تغییرات در عملکرد و بعد از آن در فرم ساختمان شده است به قرار زیر است :
– تسریع در دستیابی به منابع اطلاعاتی و آمار و اطلاعات مفید و در نتیجه تسریع در تصمیم گیریها و اعمال مدیریتهای صحیح و ایجاد سرعت در امور ارباب رجوع و سایر امور
– کاهش و حذف مراحل زائد بعضی از روشهای انجام کار
– عدم کارایی و پاسخگویی روشهای انجام کار جاری به نیازهای جامعه و دستگاهها به دلیل کهنه و قدیمی بودن آنها
– افزایش حجم مکاتبات و مسئولیتها و وظایف پیش بینی نشده و تغییر وظایف وزاتخانه ها
– ارائه خدمات بهتر و زدودن بوروکراسی موجود و تحقق یک نظام اجرایی پویا
– اعمال سیستم توسط مدیران به دلیل فقدان روشهای مدرن و معین
– نقش روشهای نوین و مکانیزه اداری در بهبود نظام اداری
– تسریع در انجام امور و دسترسی به اطلاعات و آمار و بالا رفتن آگاهی ها
– جلوگیری از ازدیاد و بروکراسی و کاغذ بازی
– کارایی مؤثر مدیریت واحدهای اداری و برنامه ریزی و افزیش کیفیت و راندمان
– صرفه جویی در زمان و نیروی انسانی و سایر هزینه های مربوطه
– تحول نسبی در نظام اداری
– هدایت خدمات دولتی از کانالی صحیح تر به مجرای اجرایی
– تسریع در انجام کار ارباب رجوع
– کاهش مراجعات مکرر ارباب رجوع
– روشهای مکانیزه نقش مؤثری در تصمیم گیریها و افزایش کارایی و ضریب اطمینان و دقت و بهبود کیفیت کارها دارد.
نظام اداری با توجه به نقش خدمات رسانی به جامعه اداری پیچیدگیهای فراوانی دارد و لازم است در کنار نیروی انسانی ورزیده و آموزش دیده از تکنولوژی، بعنوان یک ابزار کارآمد استفاده نمائیم و روشهای مکانیزه را به خدمت بگیریم، زیرا روشهای مکانیزه تا حدود زیادی می تواند در تحول و افزایش راندمان کار مؤثر باشند .
ضرورت توجه به نحوه استقرار اجزای سازمانی در مجموعه های اداری
یکی از معضلات نظام اداری کشور روشهای اجرای آن می باشد این روشها از آنجا که اغلب قدیمی بوده و هیچگاه بصورت مستقل و هماهنگ باسایر سازمانها مورد بررسی قرار نگرفته اند ، موجب آن گردیده که سازمانهای اداری کشور با روشهای فعلی پویایی لازم را نداشته و دارای کارایی لازم با نیازهای جامعه نباشند . بررسی روشهای اداری کشور و بکار بردن روشهای نوین بجای روشهای قدیمی و سنتی از اموری است که جهت تحول سیستم اداری لازم بنظر می رسد .
طرح جا و مکان از اولین موضوعاتی است که در تجزیه و تحلیل سیستم ها و روشهای اداری مورد نیاز در یک مجتمع اداری – خدماتی پرداخته شود .
منطبق نبودن جا و مکان با وظایف یک سازمان باعث کندی و تراکم در کارها می شود . لذا با بکار بردن اصول صحیح طرح جا و مکان می توان به بهبود روشهای انجام کار و افزایش کارآیی اثربخش سازمان کمک کرد، بطوریکه طراحی صحیح و تخصیص فضای مناسب به کارکنان می تواند نتایج مثبت زیر را به همراه داشته باشد :
– ایجاد رفاه و راحتی برای کارکنان در محل کار
– افزایش بازدهی و سهولت انجام کار
– کاهش زمان انجام کار
– جلوگیری از تراکم و وقفه در کارها
– کاهش هزینه های سرمایه ای
– حداکثر استفاده از جا و مکان در تسهیل جریان امور
– ایجاد تسهیلات و ارائه خدمات بهتر و بیشتر به ارباب رجوع
– عوامل مؤثر بر طرح جا و مکان و نحوه استقرار سازمان اداری
طرح جا و مکان عبارتست از نمودار محل انجام کار ، طرز قرار گرفتن کارمندان در محیط کار و محل استقرار وسایل کار و تجهیزات اداری. در تهیه طرح فضای اداری عوامل متعددی دخالت دارند، لذا با تجزیه و تحلیل همه جانبه فضای اداری و همچنین با رعایت اصول تهیه طرح جا و مکان می توان طرح های قابل توجهی برای فضای اداری تهیه کرد این اصول عبارتند از
– جریان گردش کار تا حد امکان باید بصورت مستقیم باشد تا از رفت و برگشت های زاید و از قطع مسیر سایر کارها جلوگیری شود .
– محل استقرار کارکنانی که کارشان با هم ارتباط دارد نزدیک هم باشد .
– تجهیزات و وسایل کار باید نزدیک محل کار و دسترس کارکنان باشد.
– فضای تخصیص یافته به کارکنان باید باتوجه به احتیاجات ناشی از نوع کار آنان تعیین گردد .
– بعنوان مثال محل هایی که آرام تر و بدون سروصدا باشند باید به کارمندانی اختصاص یابد که کار آنان نیاز به دقت و تمرکز فکری داشته باشد .
– وسایل و تجهیزات غیر ضروری از محل کار دور نگه داشته شود تا فضای بیشتر ی برای کار آزاد گردد .
– کارکنانی که برای انجام وظایف خود از وسایل مشترک استفاده می کنند باید نزدیک هم و از طرف دیگر نزدیک وسیله مورد نیاز قرار داشته باشند .
– طرز استقرار میز و وسایل کارکنان و میز مدیر به نحوی باشد که توالی انجام کار رعایت گردد.
– محل کار کارمندانی که با ارباب رجوع بیشتر در ارتباط هستند باید در نزدیکی درب های ورودی تعیین گردد تا ارباب رجوع مجبور نشود از قسمتهای مختلف عبود نموده و موجب ازدحام بی مورد در ساختمان شود .
– طرح ریزی جا و مکان باید طوری باشد تا حد امکان، کار متحرک و کارمند ثابت باشد ، هر اندازه که از حرکت کارمند برای انجام کار جلوگیری شود، کارایی وسرعت عمل او بیشتر می شود .
– وسایل سنگین تجهیزات صنعتی و مکانیکی حتی الامکان در طبقات پائین مستقر گردند.
– اگر استقرار وسایل سنگین در طبقات بالا ضروری باشد، بهتر است آنها را در کنار دیوارها و نزدیک به ستونهای ساختمان قرار داد .
– چنانچه لازم باشد در یک اطاق چند میز داده شود، بهتر است کلیه میزها رو به یک سمت داشته باشد.
بررسی کمیت سطوح در یک ساختمان اداری
شاخص های کمی که معمولاً در مورد ساختمان های اداری در ایران به کار گرفته می شوند، عبارتند از:
– سطح زیربنای کل ساختمان (ناخالص)
– سطح زیربنای مفید اداری (خالص)
– جمعیت پذیری ساختمان
حجم ساختمان (ناخالص)، سطح زیربنای کل ساختمان (ناخالص)، سطح نمای خارجی، تعداد کارکنان، تعداد خدمه نگهداری کننده، تعداد طبقات روی زمین، تعداد طبقات زیرزمین، ارتفاع طبقات تیپ (کف تا کف)، ارتفاع مفید طبقات (کف تا زیر سقف)، ارتباط عمودی (آسانسور)، سطح تاسیسات، نسبت سطح نما به سطح طبقات، سهم هر طبقه از تاسیسات، نسبت سطح مفید به سطح هر طبقه، سوخت مصرفی، قدرت گرمایش و سرمایش نصب شده، قدرت برق مصرفی، ساختمان جنبی خاص و پارکینگ از شاخص های مهم عینی هستند.
برنامه کالبدی یک ساختمان اداری
برای استخراج اعداد و ارقام خاص کالبدی می توان از جدولی که شامل اندازه گیری موارد زیر باشد کمک گرفت:
– بیشترین فاصله راهرو از هسته
– بیشترین دارای راهرو
– پنهای راهرو
– عمق فضای مفید
– لبیشترین فاصله هسته از سطح نورگیر
– بیشترین دهانه سازه
– مساحت هسته
– مساحت فضای مفید
– مساحت کل طبقه تیپ اداری
– محیط کار
– نسبت مساحت کل به محیط کل
– تعداد طبقات تیپ اداری
– نسبت مساحت راهرو به مساحت کل
– نسبت مساحت هسته به مساحت کل
– نسبت مساحت فضای مفید به مساحت کل
– نوع سیستم اداری
– فاصله بین 2 جدار داخلی روبروی هم (عمق تبدیل به سیستن باز)
– عمق فضای مفید از سمت حیاط مرکزی
– ارتفاع بخش حیاط مرکزی
– اندازه دهانه حیاط مرکزی
– نسبت مساحت حیاط مرکزی به مساحت کل
– راه های تبدیل سیستم اداری باز به بسته
تقسیم بندی 4 گانه بر اساس الگوهای کلی ارتباطی
شکل کلی پلان ساختمان اداری به 4 بخش اصلی و عمده تقسیم می گردد.
الگوی ناحیه ای
به الگویی گفته می شود که شامل هسته در داخل و تراکم سایر بخش ها به دور آن به گونه ای است که طول و عرض ساختمان تقریباً با هم برابر می باشد. این الگو متراکم ترین حالت را در بین سایر الگوها داراست.
الگوی خطی
به الگویی گفته می شود شامل هسته در داخل یا خارج و سایر بخش ها به صورت بازوهای دور شونده از مرکز و هسته. در این حالت طول و عرض ساختمان دارای اندازه های نامساوی می باشند و فاصله بخش ها تا هسته متفاوت است.
الگوی شعاعی
به الگویی گفته می شود که مانند الگوی خطی دارای بازوهای دور شونده از مرکز می باشد ولی این حالت بر خلاف الگوی خطی دارای بیش از دو جهت است که می تواند از مرکز در جهت های مختلف گسترش یافته باشد.
الگوی حیاط مرکزی
این الگوی کاملاً شبیه به الگوی ناحیه ای است با این تفاوت که در این الگو که بخش خالی و روباز (حیاط) در داخل مجموعه قرار گرفته و ساختمان به فرم های متفاوت در اطراف آن شکل گرفته است. جدوالی که در پی خواهند آمد نتیجه بررسی چندین ساختمان اداری بین اللملی بر اساس الگوهای ناحیه ای، خطی، شعاعی و حیاط مرکزی است که شایسته است در طراحی ساختمان اداری مورد توجه قرار گیرند.

تجزیه و تحلیل الگوی ناحیه ای

تجزیه و تحلیل کالبدی الگوی خطی

تجزیه و تحلیل کالبدی الگوی شعاعی

نتیجه گیری

فصل چهارم:
بسترطرح ومطالعات سایت

استان ایلام
استان ایلام در غرب کشور قرار دارد که از شمال به استان کرمانشاه از شرق به استان لرستان و از جنوب به استان خوزستان و از غرب به کشور عراق محدود می شود. این استان بین 45 درجه و 24 دقیقه تا 48 درجه و 10 دقیقه طول شرقی 31 درجه و 58 دقیقه تا 24 درجه و 15دقیقه عرضی شمال قرار دارد.
بررسی موقعیت شهرستان ایلام
شهرستان ایلام با مساحت1950 کیلومتر مربع از شمال به شهرستان ایوان و از شرق به شهرستان شیروان چرداولواز جنوب شرقی دره شهر و از جنوب و جنوب غربی به شهرستان مهران و از غرب و شمال غربی به استان دیالد عراق و استان کرمانشاه محدود می شود.
شهرستان ایلام به مرکزیت شهر ایلام در سال 1308 شمسی در جوار ساختمان های به جا مانده از والی بنا گردید و با توجه به سابقه تاریخی منطقه و تصویب فرهنگستان ایران، ایلام نامیده شد.
وضعیت اقتصادی
بدون شک بسیاری از تحولاتی که در چند دهه اخیر در اوضاع اجتماعی و اقتصادی کشورها پدید آمده نتیجه رشد اقتصادی، پدیده هایی نظیر تغییرات جغرافیایی، جمعیت، شهرنشینی، جریانات اکولوژی انسانی مانند مهاجرت روستائیان به شهرها و تهاجم شهرنشینان به پایتخت و مراکز صنعتی، تحرک اجتماعی و توالی گروهها در شهرها، عوض شدن سیمای شهرها چه از نظر جغرافیایی و چه وظیفه شهری پرکنش نامنظم جمعیت، پدیده انبوهی در تراکم جمعیت در مراکز صنعتی و آلودگی هایی نظیر آلودگی هوا و صدا و مشکلاتی است که پدیده شهرنشینی و صنعتی شدن در سال های اخیر در کشور به دنبال داشته است.
لازم تداوم و پیشرفت و گسترش اقتصادی ایجاد یک جامعه سازنده و سالم است و این در صورتی امکان پذیر است که هماهنگی لازم بین برنامه های اقتصادی و اجتماعی و رفاهی جامعه برقرار باشد توجه درست به این موضوع در سال های اخیر باعث شده است که طرح های زیادی در زمینه گسترش فضای سبز و ایجاد مراکز تفریحی مثل پارک های شهری و پارک های خارج از شهر وپارک های جنگلی و غیره به مرحله اجرا درآید.
بررسی وضعیت اقلیمی استان ایلام
آب و هوای منطقه
اقلیم استان در تابستانها تحت تاثیر پر فشار جنب حاره ای قرار دارد که شرایط حرارتی نسبتاً پایداری را بر آن حکمفرما می سازد و در زمستان توده های غربی و کم فشارهای سودانی بارش های رگباری و شدیدی را برای آن به همراه می آورند. به دلیل ماهیت دامنه ای استان که جزو کوهپایه های بیرونی زاگرس است، در صورت جذب رطوبت توده های ورودی از سمت غرب و جنوب غرب، نقش مهمی دارند. از طرف دیگر همین دامنه ها در تابستان تحت تاثیر صافی هوا و ساعات آفتابی زیاد با دریافت عمودی پرتوهای خورشیدی و صاف بودن هوا در تابستان، شرایط گرم و خشکی را پدید می آورد. در نقشه پهنه بندی اقلیمی ایران – مسکن و محیط های مسکونی، ایلام در گروه 2 اقلیمی و در زیر گروه نسبتاً سرد- معتدل واقع شده که از ویژگیهای اقلیمی نسبتاً سرد بودن هوا در زمستان و معتدل بودن آن در تابستان است. بنا به تعریف در شرایط نسبتاً سرد علیرغم آنکه در شب های فصل زمستان برای گرم نگه داشتن فضاهای داخلی استفاده از وسایل گرم کننده ضروری است. اما در روزهای فصل زمستان و حتی در روزهای سردترین ماه سال، امکان گرمایش خورشیدی وجود دارد. شرایط معتدل تابستانی این اقلیم، امکان آنرا فراهم می سازد که با استفاده از عملکرد حرارتی مصالح ساختمانی سنگین ، فضاهای داخلی را در این فصل به طور طبیعی در حد آسایش خنک نگه داشت.شهر ایلام دارای ایستگاه هواشناسی از نوع کلیماتولوژی است در این گزارش بمنظور بررسی دقیق شرایط آب و هوایی ایلام از معدل 12 ساله آمار آب و هوایی این ایستگاه استفاده شده است. بر اساس معدل 12 ساله آمار ایستگاه کلیماتولوژی ایلام(جدول 2-1) دمای هوا در سردترین ساعات از سردترین ماه 1/0 و در گرم ترین ساعات این ماه 2/10 درجه سلسیوس بوده است. همانطور که ملاحظه می شود، حتی در سردترین ماه سال ، به طور متوسط دمای هوا به زیر صفر نمی رسد. در طول این دوره آمارگیری، پایین ترین متوسط حداقل دمای هوا 3- درجه و بالاترین متوسط حداکثر دما 39 درجه سلسیوس گزارش شده است.
در سردترین ماههای سال (فصل زمستان) متوسط حداکثر دمای هوا بالاتر از 20 درجه سلسیوس بوده است. بنابراین، در طول روزهای زمستان، مشکلی از نظر حرارتی وجود ندارد. در تابستان هوا به مرور گرم می شود و در گرمترین ماه سال به 7/35 درجه سلسیوس می رسد.
در هر سه ماه از فصل تابستان ، متوسط حداکثر دمای هوا بالاتر از 32 و متوسط حداقل آن بالاتر