جامعه را ندارند. به همین دلیل تحقیق خود را به نمونه کوچکی محدود می کنند( دلاور، 1384، ص117) گروه نمونه کوچکی از جامعه آماری است مشتمل بر برخی از اعضا که از جامعه آماری انتخاب شده اند( سکاران، 1386، ص 295). با توجه به اینکه متغیرهای مورد بررسی به صورت کمی هستند و جامعه آماری مورد مطالعه محدود و نمونه گیری بدون جایگذاری می باشد، حجم نمونه، n از فرمول کواکران از رابطه 3-1 برآورد می گردد:

(3-1)

که در آن، N ، تعداد کل افراد جامعه آماری؛ Z_(α/2)، عدد بحرانی روی منحنی نرمال به ازای 5%= α در سطح اطمینان 95% که از جدول Z عدد 96/1 خوانده می¬شود؛ 〖 S〗_x، انحراف معیار نمونه اوّلیه (تست پایلوت به ازای 30 نمونه اوّلیه به صورت تصادفی)؛ و ε ، دقّت معادل با 05/0 (حداکثر خطای پذیرفته شده توسط محقّق) می¬باشد (آذر و مؤمنی، 1389، ص 73).

3-4) روش ها و ابزار گردآوری اطلاعات
پرسشنامه یکی از ابزارهای گردآوری اطلاعات مورد نظر محقق می باشد. پرسشنامه مجموعه ای است از سوالات کتبی و غالبا مبتنی بر گزینه های مشخص که پاسخ دهنده جواب های خود را برآن درج می کند( سکاران، 1386، ص260) مقیاس هایی که به طور کلی در پژوهش های مدیریت به کار می روند به دو دسته تقسیم می شوند: مقیاس های رتبه بندی و مقیاس های نگرشی . مقیاس رتبه بندی نموداری و مقیاس رتبه بندی تفکیک شده، مرسوم ترین مقیاس های رتبه بندی هستند و مقیاس لیکرت و مقیاس های اختلافی معنا شناختی نیز گونه های مشهور مقیاس های نگرشی هستند. مقیاس لیکرت اختصاصا درجات کاملا مخالف، مخالف، نه مخالف نه موافق، موافق و کاملا موافق را دربرمی گیرد( سکاران، 1386، صص220-221). در این تحقیق، برای گردآوری اطلاعات به منظور ارزیابی دیدگاه ها و اداراکات مدیران و کارمندان بانک از روش میدانی پرسشنامه استفاده شده است و طیف پاسخی مورد استفاده آن، لیکرت 5 گزینه ای از کاملا موافقم تا کاملا مخالفم، به شرح جدول (3ـ2) است:

جدول(3-1) صفات کیفی و ارزش های عددی گزینه های پرسشنامه
طیف کلی کاملا مخالفم مخالفم نه موافق نه مخالف موافقم کاملا موافقم
ارزش عددی 1 2 3 4 5

پرسشنامه این تحقیق، توسط مطالعات کتابخانه ای و نظرات صاحب نظران گردآوری شده است. این پرسشنامه شامل 22 سوال بسته است که متغیرهای را مورد اندازه گیری قرار می دهد. سهم هریک از متغیرها و زیرسازه های آن به شرح جدول (3-3) است.

جدول (3-2) توزیع سوالات پرسشنامه
ردیف متغیرها مولفه شماره سوالات در پرسشنامه جمع سوالات
1 مزیت رقابتی کیفیت
زمان
هزینه 1،2،3،4
5،6،7
8،9،10 10
2 کارآفرینی نوآوری
پیشگامی
ریسک پذیری 21،22،23
26،27
24،25 7
3 سرمایه فکری سرمایه انسانی
سرمایه ساختاری
سرمایه مشتری 11،12،13،14
18،19،20
15،16،17 9
4 قابلیت ها قابلیت نوآوری
قابلیت بازاریابی 32،33،34
28،29،30،31 7

3-5) سنجش روایی و پایایی پرسشنامه
در هر تحقیق علمی به روش تجربی، وسیله اندازه گیری باید روا و پایا باشد. در این قسمت روایی و پایایی پرسشنامه بررسی می شود.

3-5-1) روایی
روایی از واژه ((روا )) به معنای جایز و درست گرفته شده و روایی به معنای صحیح و درست بودن است. مقصود از روایی آن است که وسیله اندازه گیری بتواند خصیصه و ویژگی مورد نظر را اندازه بگیرد. اهمیت روایی از آن جهت است که اندازه گیری های ناکافی و نامناسب می تواند هر تحقیق علمی را بی ارزش و ناروا سازد. روایی را به شکل های مختلف طبقه بندی کرده اند که به تعدادی از آن ها اشاره می شود:
طبقه بندی نوع اول: الف- اعتبار تجربی ب- اعتبار مفهومی
طبقه بندی نوع دوم: روایی محتوای، روایی نمادی( ظاهری) ، روایی مربوط به ملاک، روایی موافق، روایی متضمن پیش بینی، روایی سازه، روایی همگراف متمایز کننده.
در تحقیق حاضر، از روش روایی محتوایی استفاده شده است. روایی محتوایی یک ابزار اندازه گیری به سوال های تشکیل دهنده آن بستگی دارد. اگر سوال های پرسشنامه معرف ویژگی و مهارت ویژه ای باشد که محقق قصد اندازه گیری آن ها را داشته آزمون دارای اعتبار محتواست.روایی محتوا یک آزمون معمولا توسط افرادی مشخص در موضوع مورد مطالعه تعیین می شود( نورانی، 1387، ص82). از توین چهارچوب اولیه پرسشنامه، جهت ارزیابی و اطمینان از این که سوال های پرسشنامه معرف ویژگی ها و مفاهیم مورد نظر است، از دیدگاه تعدادی از خبرگان و متخصصان استفاده گردید. این ارزیابی در اصل بر روایی محتوایی شاخص های ارائه شده، تمرکز داشته که اصلاحاتی در پرسشنامه با توجه به نظرات پیشنهادی، صورت گرفته است.

مطلب مشابه :  - قسمت 2

3-5-2) پایایی
یک آزمون زمانی دارای پایایی است که نمره های مشاهده و نمره های واقعی آن دارای همبستگی بالایی باشند( خاکی، 1382، ص293) عوامل متعددی بر پایایی و روایی موثرند از جمله: 1) تعریف نشدن اصطلاحات 2) عدم توجیه پرسشگران 3) عدم تجانس و همگونی پاسخگویان 4) تغییر شرایط و زمینه های اجرای پرسشگری 5) وضعیت ظاهری و درونی ابزار 6) عدم تناسب مراحل مختلف فرآیند تحقیق پایایی ثبات درونی فقط با اجرای یک آزمون و بالاخره جلوگیری از بروز مسائل همراه تکرار اجرای آزمون ها برآورد می شود. برای محاسبه پایایی، شیوه های مختلفی به کار برده می شود، از آن جمله می توان به اجرای دوباره آزمون، روش موازی، روش تصنیف، و ضریب آلفای کرونباخ اشاره کرد( خاکی، 1382، صص299-297).
در این تحقیق برای تعیین پایایی پرسشنامه لا تاکید بر همسانی درونی سوالات، از روش آلفای کرونباخ استفاده شده که به وسیله نرم افزار لیزرل برای مجموع سوالات مرتبط با هر متغیر محاسبه شده است. در هنگام محاسبه ضریب پایایی با استفاده از روش آلفای کرونباخ، تست یک نمونه اولیه مشتمل بر 30 پرسشنامه پیش آزمون گردید و سپس با استفاده از داده های به دست آمده، ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده است. برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ ابتدا باید واریانس نمره های زیر مجموعه سوال های پرسشنامه و واریانس کل را محاسبه کرد. سپس با استفاده از فرمول (3ـ2) ضریب آلفا را محاسبه کرد.

(3ـ2)
که در آن، J تعداد زیرمجموعه¬ی سؤال¬های پرسشنامه؛ 〖S_j〗^2 واریانس زیر مجموعه سؤال J ام؛ و S^2 واریانس کل پرسشنامه می¬باشد. (سرمد، بازرگان و حجازی، 1385، ص 169).
پایایی پرسش های مطرح شده برای اندازه گیری هر متغیر، با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به قرار جدول (3-4) است. جدول تطبیقی مربوط به متغیرها در پیوست آمده است.

جدول (3ـ3): ضرایب آلفای کرونباخ سؤالات پرسشنامه پژوهش محاسبه شده توسط نرم¬افزار spss.
ردیف متغیرها ضریب آلفای کرونباخ
1 مزیت رقابتی 877/0
2 سرمایه فکری 905/0
3 کارآفرینی 920/0
4 قابلیت ها 877/0

مشاهده می شود که مقدار ضریب آلفای کرونبخ برای متغیرها بالای 70 درصد می باشد که می توان گفت مقدار مناسبی است، چرا که هر چقدر مقدار آلفا به 1 نزدیکتر باشد نشانگر همسانی درونی بالاتری است.

3-6) روش آماری تجزیه و تحلیل داده ها
در این تحقیق جهت تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها از آمار توصیفی و روش معادلات ساختاری( SEM ) استفاده شده است و برای اجرای مدل معادلات ساختاری از نرم افزار لیزرل استفاده گردید. یکی از روش های بررسی روابط علی بین متغیرها مدل معادلات ساختاری می باشد. از این روش تحت عنوان مدل علی یاد شده است. هنگامی که داده های به دست آمده از نمونه به صورت ماتریس همبستگی درآید و توسط مجموعه ای از معادلات رگرسیون تعریف شود، مدل را می توان با استفاده از نرم افزار لیزرل تحلیل نمود و برازش آن را برای جامعه ای که نمونه از آن استخراج شده آزمود. مدل یابی معادله ساختاری یک تکنیک تحلیل چند متغیری بسیار کلی و نیرومند از خانواده رگرسیون چند متغیری و به بیان دقیق تر بسط مدل کلی خطی است که به محقق امکان می دهد مجموعه ای از معادلات رگرسیون را به گونه همزمان مورد آزمون قرار دهد. مدل یابی معادله ساختاری، یک رویکرد آماری جامع برای آزمون فرضیه هایی درباره روابط بین متغیرهای مشاهده شده و مکنون است، که گاه تحلیل ساختاری کووایانس، مدل یابی علی و گاه نیز لیزرل نامیده شده است. لیزرل یک محصول نرم افزاری است که به منظور برآورد و آزمون مدل های معادلات ساختاری طراحی شده است. لیزرل یک محصول نرم افزاری است که به منظور برآرود و آزمون مدل های معادلات ساختاری طراحی شده است. این نرم افزتر با استفاده از همبستگی و کوواریانس اندازه گیری شده، می تواند مقادیر بارهای عاملی، واریانس ها و خطاهای متغیر مکنون را برآورد یا استنباط می کند و از آن می توان برای اجرای تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی مرتبه دوم، تحلیل عاملی تائیدی و همچنین تحلیل مسیر( مدل یابی علت و معلولی با متغیرهای مکنون ) استفاده کرد.
تحقیق حاضر دارای 4 متغیر مکنون می باشد که توسط 11 سازه مشاهده شده اندازه گیری می شود. پس از معین شدن مدل، طرق متعددی برای برآورد نیکویی برازش کلی مدل با داده های مشاهده شده وجود دارد. به طور کلی چندین شاخص برای سنجش برازش مدل مورد استفاده قرار می گیرد ولی معمولا برای تائید مدل، استفاده از 3 تا 5 شاخص کافی است.در ادامه به توضیح چند شاخص مهم پرداخته می شود.

مطلب مشابه :  شرکت‌ها، حساب‌های، هزینه‌های، آن‌ها، استهلاک، شرکت‌های

الف) RMSEA
ریشه میانگین مجذورات تقریب می باشد. این معیار به عنوان اندازه تفاوت برای هر درجه آزادی تعریف شده است. مقدار RMSEA که به واقع همان آزمون انحراف هر درجه آزادی است، برای مدل هایی که برازندگی خوبی داشته باشد، کمتر از 05/0 است. مقادیر بالاتر از آن تا 08/0 نشان دهنده خطای معقولی برای تقریب در جامعه است. مدل هایی که RMAEA آن ها 1/0 یا بیشتر باشد برازش ضعیفی دارد.

ب) معیارهای NFI, NNFI, CFI
شاخص NFI که شاخص بنتلر- بونت هم نامیده می شود. بنتلر و بونت( 1980 ) مقادیر برابر یا بزرگتر از 9/0 را درمقایسه با مدل صفر، به عنوان شاخص خوبی برای برازندگی مدل های نظری توصیه کرده اند، در حالیکه برخی از پژوهشگران نقطه برش 8/0 را به کار می برن. شاخص دیگر، شاخص تاکر- لویز است که در بیشتر موارد شاخص نرم شده برازندگی (NNFI ) نامیده می شود. این شاخص مشابه NFI است اما برای پیچیدگی مدل جریمه می پردازد. چون دامنه این مدل محدود به صفر و یک نیست تفسیر آن نسبت به NFI دشوارتر است. شاخص CFI بزرگتر از 9/0 قابل قبول و نشانه برازندگی مدل است. این شاخص از طریق مقایسه یک مدل به اصطلاح مستقل که در آن بین متغیرها هیچ رابطه ای نیست با مدل یشنهادی مورد نظر، مقدار بهبود را نیز میآزماید. شاخص CFI از لحاظ معنا مانند NFI است با این تفاوت که برای حجم گروه نمونه جریمه می دهد.

ج) معیارهای AGFI ، GFI
لیزرل یک شاخص نیکویی برازش ( نسبت مجموع مجذورات تبیین شده توسط مدل به کل مجموع مجذورات ماتریس یرآورد شده در جامعه ) محاسبه می کند. این شاخص از لحاظ مطلوبیت به ضریب همبستگی شباهت دارد. هر دوی این معیارها بین صفر تا یک، متغیر هستند، گرچه از لحاظ نظری ممکن است منفی باشند ( البته نباید چنین اتفاقی بیفتد، چرا که حاکی از عدم برازش قطعی مدل با داده هاست). هرچه AGFI و GFI به عدد یک نزدیکتر باشند، نیکویی برازش مدل با داده های مشابه شده بیشتر است.