، خلیج، دانش:، فرهنگ، نوآوری، قلمرو

سوی جامعه های مبتنی بر دانش مقوله ای است که امروزه در همه جا مورد بحث واقع می شود . ظهور فناوری اطلاعات و ارتباطات و نفوذ آن به تمامی ابعاد زندگی بشر، پارادایم های جدیدی را پیش روی همگان قرار داده و زندگی بشر را متحول ساخته است . سازمانها نیز از این امر مستثنی نبوده و در همین راستا دچار تغییرات و تحولات زیادی شده اند. سازمانها در عصر تحولات روز افزون و شتابان، به منظور کسب مزیت رقابتی و جهت ادامه بقا و حیات و مقابله با شرایط متغیر محیطی ، به استفاده از ابزارهای مدیریتی نوین ، تکنیک ها و اصول نو رو آورده اند. مدیریت دانش بعنوان یکی از آخرین مباحث سازمانی مطرح شده و در همین راستا به کمک سازمان آمده است. (نوروزیان،1385)
مدیریت دانش ، علم ماندن و پیشرفت کردن در عصر جدید است و مسلح نشدن به آن به مثابه عدم استفاده از ماشین الات کشاورزی و استفاده از گاو آهن در قرن بیستم است.
مدیریت دانش منافع بیشماری را برای سازمانها به ارمغان می آورد، فرصت هایی برای صرفه جویی های اساسی، بهبودهای قابل توجه در عملکرد افراد و دیگر مزایای رقابتی را فراهم می کند. سازمان هایی که برنامه های مدیریت دانش را به کار می گیرند از مزایای آن که شامل، افزایش همکاری ها، ارتباطات سازمانی بهبود یافته، بهبود مهارت های کارکنان، اتخاذ تصمیمات بهتر، و افزایش نوآوری در سازمان است بهره می گیرند (Albert, 2009).
مدیریت دانش مورد توجه روز افزون سازمان هایی است که می خواهند منافعی را از این زمینه ی نو ظهور کسب کنند. با نگاهی به تعداد مقالات منتشر شده در خصوص این موضوع، به روند صعودی این توجه پی می بریم.

برای مثال در پایگاه اطلاعات مقالات پرو-کووست در سال 1995 حدود 45 مقاله مرتبط با این موضوع موجود بوده ، که این تعداد در سال 2006 به حدود 8000 مقاله افزایش یافته و در اوایل سال 2010 تعداد مقالات در این خصوص بیش از 23000 مورد رسیده است.
دانش قابلیتی اصلی برای سازمان هاست و بنابراین نیاز به مدیریت دارد (Skyremi, 1999). با مدیریت مناسب و صحیح دانش، هر سازمانی می تواند پایدارتر، منعطف تر، هوشمندتر، و نوآورانه تر شود؛ و در نتیجه اثربخشی و عملکرد خود را بهبود دهد (هلم و همکاران،2006).
در جهان امروز، رشد دانش در زمانه ی اخیر بسیار سریع بود به گونه ای که در قرن بیستم، 80 درصد یافته های فن آوری و دانش و نیز 90درصد تمام دانش و اطلاعات فنی در جهان تولید شده است و هر پنج سال و نیم حجم دانش دو برابر می شود و عمر متوسط آن کمتر از 4 سال و تعبیر” عصر انفجار دانش” کاملاً مبین این عصر می باشد. تمامی این مسائل و وضوح تغییرات ایجاد شده در روند اقتصاد جهانی و توجه صنایع و شرکت های پیش رو به حفظ موقعیت خود در بازارهای جهانی، باعث خلق مفهوم و دانشی جدید تحت عنوان “مدیریت دانش” گردیده است. مدیریت دانش فرایندی است که طی آن سازمان به تولید ثروت از دانش یا سرمایه فکری خود می پردازد.
هر چند سازمان های بسیاری در زمینه ی توسعه ی دانش در سطوح متفاوت سرمایه گذاری کرده و موفق بوده اند، اما سازمان های بسیاری نیز با شکست مواجه شده اند. فقدان ساز و کارهای صحیح ارزیابی و پیاده سازی مدیریت دانش، این نوع سرمایه گذاری را در ذهن مدیران تنها به یک هزینه ی اضافی تبدیل کرده است. از این رو سازمان ها باید محیطی را برای اشتراک، انتقال و تبادل دانش در میان اعضای خود به وجود آورند و در بستر سازی و شناسایی عوامل زمینه ای برای استقرار مدیریت دانش در سازمان بکوشند (بالوگان،2004).
بسترها و زیرساخت های لازم جهت استقرار و کاربرد سیستم نوینی مانند مدیریت دانش از این لحاظ حائز اهمیت است که پیاده سازی این سیستم بدون توجه به آماده بودن بسترها و نقاط قوت و ضعف آنها، غالباً با شکست و ناکامی مواجه خواهد شد.
لذا محققین در این پژوهش عقیده دارند تا با بکارگیری سیستم مدیریت دانش، از طریق جریان یافتن اصولی دانش و توزیع مناسب آن در سازمان، هم بر سرعت و هم بر کیفیت خدمات سازمان افزوده خواهد شد.

1-4- جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق
تا کنون در هیچ یک ازشرکت های حمل و نقل استقرار مدیریت دانش امکان سنجی نشده است. که با توجه به اهداف تحقیق حاضر این اقدام در زمان تعیین شده (سال 92) توسط محققین صورت خواهد گرفت؛ که در نوع خود نوآوری محسوب می گردد.

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه ارشد : بررسی امکان اجرای قاعده ممنوعیت توسل به زور در فضای ماورای جو

1-5- اهداف مشخص تحقیق
1-5-1- هدف اصلی
بررسی آماده گی شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس از نظر وضعیت زیرساختهای لازم جهت استقرار مدیریت دانش.

1-5-2- اهداف ویژه
1. بررسی مناسب بودن شرایط نظام فناوری اطلاعات در و شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس جهت استقرار مدیریت دانش.
2. بررسی مناسب بودن شرایط ساختار سازمان در شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس جهت استقرار مدیریت دانش.
3. بررسی مناسب بودن شرایط فرهنگ سازمانی در شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس جهت استقرار مدیریت دانش.
4. بررسی مناسب بودن شرایط منابع انسانی در شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس جهت استقرار مدیریت دانش.
1-6- سؤالات تحقیق
1-6-1- سؤال اصلی
آیا شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس از نظر وضعیت زیرساختهای لازم جهت استقرار مدیریت دانش آمادگی لازم را دارد؟

1-6-2- سؤالات فرعی
– آیا نظام فناوری اطلاعات در شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس جهت استقرار مدیریت دانش از شرایط مناسبی برخوردار است؟
– آیا ساختار سازمان در شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس جهت استقرار مدیریت دانش از شرایط مناسبی برخوردار است؟
– آیا فرهنگ سازمانی در شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس جهت استقرار مدیریت دانش از شرایط مناسبی برخوردار است؟
– آیا منابع انسانی در شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس جهت استقرار مدیریت دانش از شرایط مناسبی برخوردار است؟

1-7- قلمرو تحقیق
قلمرو تحقیق در قالب سه بخش کلی قابل بررسی است که به شرح ذیل تقسیم بندی و معرفی می گردد.
1-7-1- قلمروموضوعی: تحقیق حاضر به امکان سنجی استقرار مدیریت دانش در صنعت حمل و نقل (مطالعه موردی شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس) پرداخته است.
1-7-2- قلمرومکانی: قلمرو مکانی تحقیق را می توان به صورت مستقیم شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس دراستان تهران دانست و به صورت غیر مستقیم مراکز حمل و نقل وابسته به شرکت دراستان تهران می باشد وجامعه آماری این تحقیق کارکنان این شرکت ومراکزآن می باشند.
1-7-3- قلمرو زمانی: می توان قلمرو زمانی نتایج تحقیق حاضر را به سال 1392 (به شکل مقطعی) تعمیم داد؛ و از نظر فرآیند اجرا و دستیابی به اطلاعات نیز قلمرو زمانی مقطعی و محدود به سال 1392 می باشد.

1-8- تعریف مفهومی واژه ها
1-8-1- مدیریت دانش: در تعریفی که توسط اسکایرمی ارائه شده، مدیریت دانش “مدیریت اصولی و مشخص بر دانشِ ضروری و فرایندهای آن می باشد که شامل خلق، کسب، سازماندهی، تسهیم، استفاده و بهره برداری از دانش می باشد، که به تبدیل دانش شخصی به دانش سازمانی می انجامد؛ و طی این فرایند، دانش به صورت وسیعی در سراسر یک سازمان تسهیم می شود و به صورت مناسبی به کار برده می شود” .

1-8-2- تولید دانش: تولید دانش فرایندی بی پایان است که شامل خلق ایده های جدید، شناخت الگوهای تازه، و ترکیب قواعد جدا از یکدیگر؛ و ایجاد فرایندهای جدید به منظور ایجاد و خلق دانش جدید است. همه ی ابزارهای مشارکتی که در جهت به دست آوردن دانش مورد استفاده قرار می گیرند، در خلق دانش مؤثرند (نظری،1382).
1-8-3- کسب دانش: همه ی سازمان ها به روش های مختلف و به میزان متفاوت در دوران حیات خود با به دست آوردن اطلاعات، یاد می گیرند. این اطلاعات ممکن است از منابع خارج از سازمان؛ از طریق الگوبرداری از اقدامات موفقیت آمیز دیگران، و نیز به واسطه تجربه و جستجوی سیستماتیک حاصل شود. البته نسخه برداری صرف از دیگران، بدون تلاش در جهت درک مسأله مربوط، اغلب منجر به شکست می شود (شرمرهورن و همکاران، 1379).
1-8-4- ذخیره سازی دانش: این مرحله به ذخیره، ثبت، ضبط و نگهداری دانش در شکل و یا چارچوبی اشاره دارد که پیوستگی اجزای آن را حفظ کند، و قابلیت بازیابی و استفاده توسط کارکنان سازمان را داشته باشد. در حقیقت این مرحله پیش زمینه لازم برای انتقال و تبادل دانش است (رادینگ، 2003).
1-8-5- تسهیم و توزیع دانش: به معنی حرکت، توزیع، و پخش دانش بین افراد و پایگاههای دانش به طور مکانیزه و غیر مکانیزه و به صورت دو طرفه می باشد. در حقیقت نود درصد از موفقیت مدیریت دانش، به تسهیم صحیح دانش بستگی دارد، و تسهیم دانش از فردی به فرد دیگر، از لوازم اساسی چرخه مدیریت دانش اثربخش است. انتقال دانش بین اعضای سازمان مستلزم استقرار فرهنگ “تسهیم دانش، قدرت است” به جای فرهنگ “دانش ،قدرت است” می باشد (رادینگ، 2003).
1-8-6- بکارگیری دانش:اشاره به این مطلب دارد که ایده ها و دانش به دست آمده، بدون جهت گیری در مورد این که چه کسی آن ها را مطرح کرده است، در صورت مفید بودن و مناسب بودن مورد استفاده قرار گیرد. این فرایند اشاره به آمیختن دانش با عمل ، یعنی به کار بستن دانش و انعکاس آن در کالاها و یا خدمات سازمان دارد(کواکم،2004).

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد : شناسایی انواع و منابع مخاصمات مسلحانه

1-9- تعریف عملیاتی واژه ها
1-9-1- مدیریت دانش: مدیریت دانش را مجموعه اقدامات هماهنگ برای خلق و به اشتراک-گذاری دانش در سازمان تعریف کرده¬اند؛ مجموعه تدابیری که مدعی است دستیابی به مأموریت و اهداف سازمان را به حداکثر می¬رساند (Townley, 2001).
1-9-2- فرهنگ سازمانی: مثال فرهنگ سازمانی به عنوان ارزشهای غالب که بوسیله یک سازمان حمایت می شود توصیف شده است . در هر سازمانی الگویی از باورها ،سمبل ها ،شعائر ،داستانها و آداب و رسوم وجود دارند که به مرور زمان بوجود آمده اند . این الگوها باعث می شوند که در خصوص اینکه سازمان چیست و چگونه اعضا باید رفتار خود را ابراز کنند ،درک مشترک و یکسانی بوجود آید (رابینز، 1380).

1-9-3- زیرساختارهای مدیریت دانش: زیر ساخت مدیریت دانش را میتوان در قالب سخت افزار و نرم افزار تعریف کرد که در اینصورت دانش بتواند در یک روند سیستماتیک و نظام مند به طور مستمر خلق شود. زیر ساخت مدیریت دانش توسط شکل دهی مبانی، به توانمندی و تقویت مدیریت دانش، یادگیری مستمر و پایداری حافظه سازمانی کمک می کند .
1-9-4- فرآیندهای مدیریت دانش: فرایند مدیریت دانش در واقع فرایندی است که همراستا با استراتژی و اهداف سازمان تعریف شده و تمامی فرایندهای لازم از جمله ایجاد دانش، دستیابی به دانش، انتقال دانش، ارائه دانش، قالب بندی دانش و تسهیل دانش.

1-10- مراحل اجرایی تحقیق:
در جریان پژوهش، ایجاد نقشه و طرحی برای انجام بهینه تحقیق، ضروری است تا با پیگیری مداوم و برنامه ریزی مناسب، از پراکنده کاری در جریان کار پژوهشی جلوگیری گردد. بنابراین در ادامه یک چهارچوب مفهومی از فرآیند کار ارائه شود:
فرایند تحقیق در شکل 1-1 نشان داده شده است .

شکل (1-1) روند اجرایی تحقیق

فصل دوم

بخش اول
مبانی نظری و ادبیات تحقیق

2-1- مبانی نظری در خصوص مدیریت دانش
2-1-1- مقدمه:
مدیریت دانش چیست؟از کجا نشات می گیرد؟و چرا مهم است؟بلانت معتقد است که مدیریت دانش فرایندی است که از طریق آن سازمانها اطلاعات جمع آوری شده خود را به کار می گیرند (بلانت، 2007،5). مالهوترا استدلال می کند برای اینکه به تعریفی از مدیریت دانش دست یابیم باید بدانیم که مدیریت دانش صرفا درباره فناوری نیست ، بلکه در مورد فرایندها،افراد،رفتارها،جریان های کاری و سایر عوامل دیگری است که صرفا بر حسب فناوری اطلاعات تعریف نمی شوند ،درست است که در این خصوص به فناوری اطلاعات نیازمندیم اما نمی توانیم بگوییم که مدیریت دانش را صرفا از طریق اجرای این برنامه ها می توان انجام داد..( ( هالهوترا،1997 ،118)

2-1-2- مفهوم مدیریت دانش:
مدیریت دانش مفهومی پیچیده و گسترده است و به همین دلیل صاحبنظران مختلف از زوایای گوناگون به آن نگریسته اند.
ابتدایی ترین تعریف برای مدیریت دانش عبارت است از :یافتن راهی جهت خلق،شناسایی آشکار،اشتراک و توزیع دانش سازمانی به افراد نیازمند آن.(شفیعا،1386،2)
مدیریت دانش به فرایند تسخیر تخصص های جمعی و به کارگیری هوشمندی در سازمان و استفاده از آن برای پرورش نوآوری از طریق یادگیری سازمان مستمر اشاره دارد.(افراز،1384،60)
مدیریت دانش مجموعه ای از فرایند ها است که ناظر بر خلق ،اشاعه و بهره گیری از دانش است این تعریف مستلزم خلق ساختارهای سازمانی حمایتی ،تسهیل روابط اعضا ، استفاده از ابزارهای فناوری اطلاعات در شبکه و توزیع دانش است.(فاتح و همکاران،1387،13)
دانش عبارت است عملی که متکی بر نوآوری ،تخصص جمعی ،روابط خاص و اتحاد های بین سازمانی است ، دانش عبارت است از فعالیت و رفتار ارزش افزا(ابطحی و صلواتی ،1385،25)
جدول 2-1مجموعه تعاریف مدیریت دانش
محقق تعریف
مالهوترا(Malhotra 1997) فرایندی که به واسطه آن سازمان ها در زمینه یادگیری (درونی کردن دانش)کدگذاری دانش(بیرونی کردن دانش)و توزیع و انتقال دانش مهارت هایی کسب می کنند.
استیوهالس(Hales 2001) فرایندی که سازمان ها به واسطه آن توانایی تبدیل داده ب

Author: 92