، رقابتی، مزیّت، 1390،، (مسیر، شرکت،

این انتقادات، رویکرد RBV در دهه اخیر، توجه تعداد زیادی از تحقیقات در مدیریت استراتژیک را از عوامل ساختاری خارجی به عوامل داخلی سازمان معطوف کرد که جایگاه رقابتی را بدون در نظر گرفتن جذابیت¬های صنعت، به شرکت¬ها اعطا می¬کند. متیوز می¬گوید که RBV می¬تواند یک اساس مناسب برای تغییر مطالعات اقتصادی در قرن بیست و یکم، فراهم کند. در هر صورت این رویکرد بی¬نقص نیست و باید توسعه بیشتری پیدا کند تا جایگاه مستحکم تری به عنوان یک نظریه مقبول در مدیریت استراتژیک، پیدا کند. (p30،2002،Mathews)
در جدول (2-3)، نظریه سازمان صنعتی، چهارچوب پنج نیروی پورتر و رویکرد مبتنی بر منابع با هم مقایسه شده¬اند.


جدول 2-3) مقایسه بین نظریه سازمان صنعتی، نظریه پورتر و رویکرد مبتنی بر منابع (p16،2004،Galbreath)
ابعاد نظریه سازمان صنعتی نظریه پورتر رویکرد مبتنی بر منابع
واحد تحلیل شرکت¬ها شرکت¬ها منابع
سطح تحلیل صنایع صنایع
گروههای استراتژیک شرکت¬ها
منابع اصلی مزیّت رقابتی تبانی میان شرکت¬ها
قدرت بازار/ چانه زنی
تمرکز قدرت بازار از طریق عضویت در یک صنعت جذاب منابع ویژه
نوع منافع انحصار انحصار ضمنی ریکاردین، انحصار، شومپترین

مکانیزم¬هایی که مزیّت ها را حفظ می¬کنند موانع ورود:
مزیّت مقیاس
تمایز محصول
ادغام عمودی
کنترل کانال های توزیع
مداخله دولت موانع ورود:
مزیّت مقیاس
تمایز محصول
برند
هزینه¬های تغییر
نیاز به سرمایه
دسترسی به کانال های توزیع
مزیّت هزینه مطلق
سیاست دولت موانع جایگاه منابع:
منابع- غیر قابل تقلید بودن و غیر قابل جایگزینی
مکانیزم¬های منزوی کردن(انحصار):
ارتباط درونی منابع
کارایی توده منابع
ابهام علی
پیچیدگی اجتماعی
پیشینه
عامل فشردگی زمان

رفتار شرکت چشم پوشی شده (رفتار شرکت بوسیله ساختار صنعت تعیین می-شود) لازم (مثل انتخاب یک جایگاه قابل دفاع) بطور ارادی

ناهمگنی منابع درجات ناهمگنی مشخص شده ولی بی ارتباط بامزیّت (ساختار صنعت به تنهایی مزیّت را تعیین می¬کند) ناهمگنی ممکن است موجود باشد ولی معادل بااجرای فعالیت های زنجیره ارزش است(قدرت زنجیره ارزش مزیّت را تعیین می¬کند) ناهمگنی منابع می¬تواند مزیّت رقابتی را حفظ کند

دلایل تعیین استراتژی برپاکردن موانع ورود برای محدود کردن رقابت به منظور حفظ سود صنعت برپاکردن موانع ورود برای کم کردن تهدیدات از سوی پنج نیرو به منظور حفظ سود صنعت بر پا کردن موانع جایگاه منابع برای محدود کردن کپی برداری از منابع رقابتی به منظور حفظ سودآوری شرکت

2-4-5) چند مدل نمونه از رویکرد مبتنی بر منابع
عناصر حیاتی رویکرد RBV، منابع کلیدی شرکت و نقش مدیریت در تبدیل این منابع به جایگاه مزیّت رقابتی پایدار است که منجر به عملکرد برتر در بازار می¬شود. یک مدل پایه¬ای از مزیّت رقابتی پایدار که این ارتباطات را نشان می¬دهد در شکل زیر ارایه شده است. این مدل نشان می¬دهد که همه منابع اهمیت یکسانی در دستیابی به مزیّت رقابتی ندارند و مدیریت نقشی حیاتی در دستیابی به این هدف بر عهده دارد. (Fahy, 2000,p102)

شکل 2- 23) مدل مبتنی بر منابع از مزیّت رقابتی پایدار (p102،2000،Fahy)

اسپانوس و لیوکاس در سال 2001 یک مدل مرکب را برای شناسایی تاثیر نسبی عوامل صنعت و شرکت، بر عملکرد شرکت ها ارایه کردند. همان طور که در شکل(2-23) نشان داده شده، این مدل روابط بین منابع، استراتژی، نیروهای صنعت و عملکرد شرکت هم از نظر عملکرد در بازار و هم از نظر سودآوری را نشان می¬دهد. در این مدل سه نوع رابطه تشریح شده است. در نوع اول، اثرات مستقیم استراتژی بر عملکرد شرکت را داریم (مسیر a در شکل). به این معنی که وقتی شرکت برای مشتریان ارزش ایجاد می¬کند (از طریق رهبری هزینه یا تمایز) این کار بر عملکردش تاثیر می¬گذارد. در نوع دوم، اثرات صنعت (مسیر b و c)، مولفه استراتژی رقابتی مدل را تشکیل می¬دهد. مدل فرض می¬کند که اثرات مستقیم صنعت بر عملکرد شرکت (مسیر b)، از نوع استراتژی¬های جایگاه¬یابی تدافعی ناشی می¬شود که با هدف محافظت از شرکت در برابر نیروهای رقابتی انجام می¬شود. نیروهای صنعت هم به نوبه خود از استراتژی تهاجمی شرکت تاثیر می¬گیرند (مسیر c). اثرات غیر مستقیم صنعت (مسیر b*c) هم از اثرات ترکیبی نوع تهاجمی جایگاه¬یابی و توازن نسبی نیروهای رقابتی، ناشی می¬شود.
ارتباط نوع سوم، تحت عنوان اثرات دارایی¬ها، به رویکرد مبتنی بر منابع تعلق دارد. در مدل، یک اثر مستقیم بین دارایی¬ها و عملکرد شرکت وجود دارد. این اثر، مستقل از استراتژی، تحت عنوان اثر کارایی (مسیر d)، اثر تملک منابع برتر بر عملکرد شرکت است. مسیر e هم اثر دارایی¬های شرکت بر استراتژی (رهبری هزینه یا تمایز) است. در نهایت هم یک اثر ترکیبی از توانایی شرکت برای توسعه و اصلاح استراتژی¬اش وجود دارد که این توانایی ناشی از ارزش منابع در دسترس است (مسیر a*e).

مطلب مشابه :  پایان نامه بررسی اختلافات در حقوق مالکیت فکری

شکل 2-24) مدل یکپارچه از رویکرد مبتنی بر منابع و استراتژی رقابتی (p920،2001،Spanos and Lioukas)

2-4-6) تعریف قابلیت های شرکت
قابلیت¬های شرکت، ترکیبی است از مهارت¬ها، دانش و رفتارهایی که در سرتاسر سازمان وجود دارد و در افراد ، سیستم ها، فرایندها، و ساختارها منعکس می شود. در یک تعریف دیگر ، مهارت هایی که شرکت برای تبدیل داده¬ها به ستاده¬ها به کار می گیرد تا در قالب فرایندهای سازمانی از ترکیب منابع محسوس و نامحسوس برای بدست آوردن اهداف مورد نظر مانند خدمت به مشتری ، توانمندی های توسعه محصولات برتر ، نوآور بودن خدمات و کالاها استفاده نماید. (P103،2003،Dess & Lumpin) قابلیت سازمان را به عنوان توانایی برای تغییر و پذیرش تحولات مالی، فن آوری و استراتژیکی تعریف می کنند. بدین ترتیب، بهبود قابلیت های سازمان اساسا در گرو ارتقای سرمایه ی انسانی است. درباره ی تعریف قابلیت ها و صلاحیت ها، توافقی وجود ندارد و تمایز قابلیت ها از صلاحیت های بنگاه عموما کار ساده ای نیست.(غلامین، 1390، ص28)
هر قابلیتی دارای ارزش و اهمیت یکسانی نمی باشد. در بسیاری از موارد شرکت ها اقدام به توسعه قابلیت هایی می کنند که دارای ارزش رقابتی اندکی می باشد. در حقیقت محور اصلی دیدگاه مبتنی بر منابع این است که ابتدا تعیین کنیم که کدام یک از منابع ، توانایی و قابلیت های سازمانی دارای ارزش رقابتی می باشند. در ادامه مدلی که نشان دهنده عناصر اصلی تجزیه و تحلیل درون سازمانی که منجر به کسب مزیّت رقابتی می شود ، نشان داده شده است.(شاهرودی و صانعی، 1390، ص119)

شکل 2-25) اجزای تجزیه و تحلیل درون سازمانی که منجر به کسب مزیّت رقابتی می گردد
(شاهرودی و صانعی، 1390، ص120)

2-4-7) انواع قابلیت های شرکت : قابلیت¬های شرکت، ترکیبی است از مهارت¬ها، دانش و رفتارهایی که در سرتاسر شرکت وجود دارد و در افراد، سیستم¬ها، فرایند¬ها و ساختارها منعکس می شود. قابلیت ها عبارتند از مهارت های مورد نیاز بنگاه برای کسب مزیّت کامل از منابع موجود. به عبارت دیگر، قابلیت ها عبارتند از مهارت های یک بنگاه در هماهنگ سازی منابع و استفاده ی بهره ور از آن ها. الریخ ، قابلیت سازمان را به عنوان توانایی برای تغییر و پذیرش تحولات مالی، تکنولوژیکی و استراتژیکی تعریف می کند. بدین ترتیب، بهبود قابلیت های سازمان اساسا در گرو ارتقای سرمایه ی انسانی است. لئونیدو و همکارانش قابلیت های شرکت را در سه بخش دیدگاه تسهیمی ، ساختار ارتباطی و درک / پاسخ به فن آوری معرفی کرده¬اند که به شرح زیر است:
دیدگاه تسهیمی : نشان دهنده دیدگاه سازمان است .و در واقع اشاره به ایده های موجود در سازمان ، تعهد و گذشت یا فداکاری بین کارکنان شرکت به منظور رسیدن به اهداف سازمانی دارد. ( p98، 2013، Leonidou et.al)
ساختار ارتباطی : توانایی سازمان برای تشکیل روابط نزدیک با مشتریانش،عرضه کنندگانش و سایر سهامداران است. (p99،2013،Leonidou et.al)
درک /پاسخ به فن آوری : که به توانایی سازمان به درک و پاسخ سریع به فن آوری های جدید اطلاق می شود. فن آوری قدرت لازم برای تاثیر گذاری برروی فرایندهای تجاری،محصولات و خدمات را دارد همان طور که می تواند بر روی استراتژی های بازاریابی و سایراشکال استراتژی اثر بگذارد. (p99،2013،Leonidou et.al)
2-4-8) نقش قابلیت های سازمانی در ایجاد مزیّت رقابتی
در ادبیات متکی بر منابع، قابلیت های سازمانی در طی سال های متمادی تکامل پیدا نموده است. تفکر اولیه در مورد قابلیت های سازمانی بر روی مهارت ها و قابلیت های یک شرکت استوار بوده است. سلزنیک برای اولین بار واژه ی «قابلیت متمایز» را برای توصیف چیزهایی که یک سازمان به ویژه در مقایسه با رقبایش به خوبی انجام می دهد به کار برد. به پیروی از سلزنیک، هافر و شندل قابلیت متمایز را به عنوان الگوهایی از منابع و بکارگیری مهارتی که برای دستیابی به اهداف شرکت مفید خواهد بود به کار گرفتند. (غلامین، 1390، ص 32)
تصورات جدید از قابلیت های سازمانی تمایل به تجمیع منابع به عنوان قسمتی از قابلیت های سازمانی را دارد. برای مثال قابلیت را به عنوان مهارت های خاص و منابعی که یک سازمان در اختیار دارد، تعریف می کنند و روش برتر، روشی است که آن ها مورد استفاده قرار می دهند . در بحث آن ها در مورد قابلیت اصلی و هسته ای، هله لوید و سیمونین ، افراد خاص سازمان، منابع فیزیکی و سازمانی و هماهنگ کننده را در این تعریف دخیل دانسته اند. تیس و دیگران هم چنین به منابع (دارایی های مکمل) به عنوان بخشی از هسته قابلیت توجه داشته اند. (غلامین ، 1390، ص 31) به پیروی از لادو و ویلسون ، قابلیت سازمانی را به عنوان منابع و توانایی های خاص شرکت تعریف می کنیم، که سازمان را قادر می سازد استراتژی های خود را انتخاب کرده، توسعه دهد و با ارزش افزوده به مرحله اجرا درآورد.
نگرش های گوناگونی از قابلیت های سازمانی در ادبیات مبتنی بر منابع شرکت وجود دارد که منعکس کننده ی طیف وسیعی از علایق پژوهشی و رویکردهای نظری در این باره می باشد. بر اساس رویکرد سیستم های باز برای تحلیل منابع و قابلیت های سازمانی، بر روی سه نوع قابلیت سازمانی به عنوان منابع بالقوه کسب مزیّت رقابتی تمرکز می کند:
قابلیت های داده محور.
قابلیت های مبتنی بر فرآیند.
قابلیت های ستاده محور.
قابلیت های داده محور در بردارنده ی منابع فیزیکی، منابع سرمایه ی سازمانی و منابع انسانی است که فرآیندهای تبدیلی یک سازمان را قادر می سازد تا تحویل محصولات و خدماتی را که برای مشتریان ارزشمند هستند، تسهیل گرداند. برای توسعه ی این هدف، این قابلیت ها دارایی های ویژه ، دانش ضمنی و مهارت ها را معرفی می نمایند و مزایای اقتصادی آن ها می تواند طولانی مدت باشد. قابلیت های مبتنی بر فرآیند، قابلیت های سازمانی ای هستند که داده ها را به شکل با صرفه ای به ستاده ها تبدیل می کنند؛ قابلیت های مبتنی بر فرآیند به شرکت ها اجازه می دهند که مالک یک موقعیت منحصر به فرد در بازار گردند و در ساختار سازمان همیشه جا دارند و می توانند منابعی برای کسب مزیّت رقابتی باشند. قابلیت های مبتنی بر ستاده در بردارنده ی همه ی دارایی های استراتژیک نامشهود و مبتنی بر دانش می باشد که مراحل مختلفی از اعتبار یا تصویر شرکت، کیفیت محصول یا خدمت، و وفاداری مشتریان را در بر می گیرد . (غلامین، 1390، ص 32)
از آن جا که قابلیت های مبتنی بر ستاده منابع ناملموس و خاص شرکت را در بر می گیرد، در طی یک دوره زمانی قابل توجه انباشته می شوند و به آسانی قابل معامله نیستند. در ضمن آن ها می توانند نرخ بازده اقتصادی را به وجود آورند. (غلامین، 1390، ص 32)

مطلب مشابه :  پایان نامه تمییز و تفکیک عقد استصناع از عناوین مشابه

Author: 92