مقابله (برخورد) با فساد در جمهوری اسلامی ایران.
هدف¬های فرعی
معرفی ماهیت ، رسالت، اهداف و مأموریت ها، وظایف و فعالیت¬ها، منابع تأمین مالی و ساختار سازمانی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل.
راه¬کارها، سیاست¬ها¬، فعالیت¬ها، خط مشی ها و برنامه¬های عملی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل در حوزه پیشگیری.
راه¬کارها، سیاست¬ها، فعالیت¬ها، خط مشی ها و برنامه¬های عملی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل در حوزه مراقبه.
راه¬کارها، سیاست¬ها، فعالیت¬ها، خط مشی ها و برنامه¬های عملی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل در حوزه مقابله.
سؤالات تحقیق
سؤال اساسی
نقش اصلی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل و تجربیات آن در مقابله با فساد چیست ؟
سؤالات فرعی
نقش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل و تجربیات آن در پیشگیری از فساد چیست ؟
نقش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل و تجربیات آن در نظارت بر فساد چیست ؟
نقش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل و تجربیات آن در مقابله با فساد چیست؟
تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی):
فساد :
فساد سوء استفاده از اختیارات دولتی )قدرت عمومی( برای کسب منافع شخصی )خصوصی( است (بانک جهانی).
پیشگیری :
کلمه پیشگیری دارای دو بعد است:1- به معنی «پیش دستی کردن، پیشی گرفتن و به جلوی چیزی رفتن» و 2- به معنی «آگاه کردن، خبر چیزی را دادن و هشدار دادن» است.
«پیشگیری از جرم به مجموعه اقداماتی گفته می¬شود که برای جلوگیری از فعل و انفعال زیان آور محتمل برای فرد یا گروه و یا هر دو به عمل می¬آید. مثل پیشگیری از جرائم جوانان و پیشگیری از حوادث در جاده ها» (رجبی پور، 1382 : ص15).
نظارت(مراقبه) :
فعالیتی است که بایدها را با هست¬ها و مطلوب¬ها را با موجودها و پیش بینی¬ها را با عملکردها مقایسه می¬کند و نتیجه این مقایسه، تصویر روشنی از تشابه یا تمایز بین این دو گروه از عوامل خواهد بود که در اختیار مدیران سازمان قرار می¬گیرد (کونتز و همکاران، ص 338 ).
مقابله:
تلاش¬های فکری و رفتاری مستمر برای برآوردن نیازهای خاص درونی یا بیرونی که ممکن است مطابق یا بیشتر از منابع فرد باشد (قریشی راد ، 1389).

کنوانسیون :
کنوانسیون که بعضاً به قرارداد بین¬المللی، مقاوله نامه بین¬المللی، عهدنامه بین¬المللی، نیز ترجمه می¬شود به معنای توافق چند کشور برای ایجاد ضوابط و قواعد در عرصه بین¬المللی طی سندی مکتوب است (ویژه¬نامه اداره کل سازمان¬های تخصصی و بین¬المللی، 1387: ص 1).
رسالت :
مأموریت یا رسالت هر سازمان، در واقع علت اصلی تشکیل و دلیل تأسیس آن¬ است. (رضائیان؛ مبانی سازمان و مدیریت، 1387، ص244) به دیگر سخن، رسالت (هدف های کلی سازمان)، بیان کننده ارزش ها، آرزوها و فلسفه وجودی سازمان است.(دفت،1381،ص 47)
سازمان جهانی :
موسسه¬ای که همه جهان را در قلمرو خود می¬داند، دیدگاه مدیرانش تنها به محیط¬های محلی، ملی و منطقه¬ای محدود نمی¬شود، بلکه در گستره جهانی می¬اندیشد¬، تحلیل می¬کند، تصمیم می¬گیرد و سیاست¬گذاری و برنامه¬ریزی می¬کند؛ در این سازمان¬ها مرزهای سیاسی مانند گذشته تعیین کننده نبوده و اقتصاد و تجارت و صنعت در درون این مرزها محدود نمی¬شوند (حقیقی، 1389 ).
سازمان غیردولتی:
سازمانی با شخصیت حقوقی مستقل و غیر دولتی و غیر انتفاعی است که برای انجام فعالیت داوطلبانه با گرایش فرهنگی، اجتماعی، صنفی و بر اساس قانونمندی و اساس نامه مدون، رعایت چارچوب قوانین موضوعه کشور و مفاد آئین نامه های اجرائی آن فعالیت می¬نماید (مهابادی، 1380).

دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل
یک سازمان جهانی و از ارکان اصلی سازمان ملل متحد بوده و وظیفه آن مقابله با مواد مخدر و فساد در سطوح بین¬المللی است. مقر آن در وین اتریش است و دارای 50 دفتر تخصصی منطقه-ای است که 164 کشور را پوشش می دهد (www.unodc.org).
استراتژی :
جریان تصمیم¬ها در مورد این که چگونه منابع سازمانی را ترکیب نمایند تا تقاضاها، فشارها و فرصت¬ها را در چارچوب تاریخ سازمانی محقق سازند (نادلر و تاشمن ، 1980).
عملکرد سازمانی :
دستیابی به اهداف مطلوب تولیدی، برگشت سرمایه، به کارگیری منابع در دسترس، قابلیت سازگاری با تقاضاهای محیط خارجی (نادلر و تاشمن ، 1980).
معاضدت قضایی :
فرآیند همکاری بین¬المللی است که دولت¬ها از طریق آن در جست و جوی و جلب مساعدت برای گردآوری ادله برای استفاده در تحقیقات و تعقیب پرونده¬های کیفری و ردیابی، توقیف، مسدود کردن و در نهایت، مصادره دارایی¬هایی هستند که از رای مجرمانه تحصیل شده اند. (لانگست و همکاران، 2004، ص 101).
بازیابی اموال به سرقت رفته :
در واقع به معنی این است که دارایی¬هایی که توسط دولتمردان یک کشور از طریق اعمال فساد مانند اختلاس، رشوه، سرقت، کلاه برداری، اخاذی و … از کشور خارج شده با همکاری کشور مقصد به کشور مبدأ باز گردد. (لانگست و همکاران، 2004، ص 43).

مطلب مشابه :  ، کارکنان، بانک، شغل، مقدم، شعب

فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق

مقدمه
این فصل شامل سه قسمت می¬شود. در قسمت اول، مبانی نظری تحقیق که شامل تعریف فساد و انواع آن و توضیحاتی در مورد فساد و دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل بیان شده است.در قسمت دوم، پیشینه تحقیق آورده شده است و در قسمت آخر هم الگوی مفهومی تحقیق ارائه شده است.
مبانی نظری تحقیق
تعریف و مفهوم فساد
فساد از ریشه « فَسَد » به معنی تباهی، اخلال و منع از رسیدن به یک هدف مطرح است و در زبان لاتین به واژه «corruption» و ریشه «rumpere» مصطلح است که به معنی شکستن یا نقض کردن می¬باشد؛ به عبارت دیگر منظور این است که چیزی شکسته یا نقض می¬شود و این چیز می¬تواند قوانین و مقررات یا قواعد و مقررات اداری باشد. (بدین معنی، فساد یعنی هر پدیده¬ای که یک مجموعه را از اهداف و کارکردهای خود بازدارد) (تانزی ، 1378).
فساد : فساد، سوء استفاده از قدرت عمومی برای کسب سودهای شخصی است که مانع منافع عمومی می¬شود. (لانگست و همکاران، 2002 ،ص7).
تاریخچه و پیشینه فساد
فساد اداری به قول آقای آلاتاس از زمان هامورابی یعنی 1200 سال قبل از مسیح معمول بوده است (رفیع پور ،1386: ص 23). مباحث نظری درباره فساد در دهه 1950 به شکل جدی طرح شد، و از دهه 1970 اولین آثار و مطالعات نظری و بررسی¬های تجربی درباره فساد و علل آن ارائه شد و از آن زمان به بعد مقوله فساد به عنوان یکی از مهم¬ترین مباحث در زمینه دولت، حکمرانی و توسعه مطرح بوده است (صادقی و همکاران، 1388: ص2).
افزایش شهرنشینی نیز در سال¬های اخیر افزایش بوروکراسی اداری را به همراه داشته است و همین امر راه را برای افزایش فساد هموار کرده است.
ویل دورانت در کتاب «درس های تاریخ» می گوید: «… نادرستی در میان مردم و فساد در دولت ها همیشه وجود داشته است…» یکی از نویسندگان به استناد متون باستانی می نویسد؛ «… حکومت ها همیشه نگران سوء استفاده شخصی صاحب منصبان و کارگزاران دولتی از موقعیت و امتیاز شغلی خود بوده اند». کاتیلیا نخست وزیر یکی از ایالات شمال هندوستان در حدود دو هزار سال پیش در یک نوشته به جا مانده از آرتاشاسترا می آورد: «همان گونه که اگر ذره عسل یا سم بر نوک زبان فردی ریخته شود چشیدن آن اجتناب ناپذیر است امکان ندارد کسی با بیت المال سر و کار داشته باشد و حداقل مقدار کمی از ثروت شاه را نچشد» (زرندی، 1391). او در این کتاب علت اصلی پیدایش فساد در میان کارکنان دولتی را تمرکز همه امکانات و منابع در دست حکومت ذکر کرده است (چاروسه، 1381). در سند مکتوب دیگری متعلق به 2300 سال پیش نخست وزیر یکی از مناطق هند به نام چاندراگپتا در خصوص چهل روش مختلف در اختلاس و سوء استفاده از منافع دولت هشدار می دهد. در چین باستان به منظور افزایش مقاومت مسئولین در برابر وسوسه فساد مبلغی تحت عنوان «غذای ضد فساد» به آن ها می پرداختند. ابن خلدون مورخ و جامعه شناس و متفکّر اسلامی در قرن چهاردهم میلادی به فساد اداری توجه داشته و علت اصلی آن را علاقه شدید طبقات حاکم به زندگی تجملاتی عنوان می کند. ابن خلدون ستم را ویران کننده¬ی عمران و اجتماع، و تجاوز به اموال مردم را مایه ی نومیدی و از کار انداختن ابتکارها برای به دست آوردن ثروت می داند. میزان به کار گرفتن ابتکارهای فردی و توسعه ی اقتصادی تابعی از متغیر اعمال تجاوز نسبت به رعیّت و مداخله ی دولت در جریان بازار است: «چنان که اگر تجاوز بسیار و عمومی باشد و به همه ی راه های کسب معاش سرایت کند، آن وقت مردم به علت نومیدی از پیشه کردن انواع حرفه ها و وسایل کسب روزی دست از کلیه ی پیشه ها و هنرها برخواهند داشت» (زرندی، همان منبع).
با نگاهی به ویژگی های ساختار اداری سنتی و محیط اجتماعی و سیاسی در نخستین مراحل پیدایش و گسترش بوروکراسی مدرن در ایران (در زمان قاجاریه)، می توان نقش مقام اداری در آن دوران را بهتر دریافت. برخی از ویژگی های ساختار اداری در آن مرحله چنین بوده است:
وجود نظام خرید و فروش مشاغل و مقامات رسمی
به مقاطعه دادن سازمان های اداری در برابر گرفتن بخشی از درآمد آن ها
به مقاطعه دادن زمین های کشاورزی دولتی یا درآمدهای مالیاتی آن ها به جای پرداخت حقوق رسمی و منظم مقامات اداری
جدا نبودن منابع مالی اداری و شخصی از هم
نبود یک نظام منظم پرداخت حقوق و پاداش در بوروکراسی دولتی و به تعویق افتادن حقوق کارمندان دولت، ارتشیان و …
در چنین شرایطی این احتمال که کارکنان دولت همانند یک سوداگر شغل خود را منبع درآمد انحصاری شمرده و به هر روشی سعی بهره برداری بیشتر از این انحصار بنماید افزایش می یابد. در همین دوره است که لرد کرزن نقل می کند: ” کلمه مداخل که ترجمه مناسبی در زبان انگلیسی ندارد، در گوش برخی از مأموران ایرانی اثر مطبوعی دارد که فهم آن برای اروپاییان آسان نیست؛ یعنی آن چه انسان به وسیله رشوه و یا وسایل ناروا تحصیل کند. بسیاری از مأموران ایرانی بیشتر در پی مداخل هستند، نه دنبال اجر و مزد که به عنوان مقرری دریافت می دارند. بنابراین در ایران هر مقامی که درآمد محدود دارد و فرصت تحصیل مداخل پیش نمی آورد، شغل و کار بی مقداری محسوب می شود” .
در نظام استبدادی پیش از مشروطیت، دیوان سالاری دولتی در واقع دستگاهی استوار بر زور و ستم بود که در آن شاهزادگان، امیران، خان ها و بزرگ مالکان بیشتر مقام های بالای اداری را در اختیار داشتند. رشوه خواری، تقلب، اخاذی و سرقت نه تنها در رده های بالا بلکه در سطوح پایین دستگاه اداری نیز رایج بود و بلند پایگان و دولتمردان در این کارها با یکدیگر رقابت می کردند. در چنین شرایطی انگیزه فساد اداری ممکن بود از سوی مقامات اداری یا دیگر گروه های پر نفوذ در ارتباط با آن ها پدید آید. برای نمونه بزرگ مالکان و بازرگانان و دیگر گروه ها به مقامات اداری رشوه می دادند. البته بزرگ مالکان خود برخی از مقامات اداری را در دست داشتند، مانند حکام ولایات که عهده¬دار وصول مالیات بودند و امور محلی را اداره می کردند. گذشته از این گروه ها، گروه های دیگری برای نمونه نانوایان و قصاب ها و… به مقامات شهری رشوه می دادند تا آن ها دستشان را در اجحاف بر مردم باز بگذارند (زرندی ، همان منبع).
یکی دیگر از منابع فساد در ایران آن زمان خارجیان بودند. سرجان ملکم در مدت اقامت خویش در ایران بالغ بر دویست و هفتاد و سه هزار لیره طلا خرج کرد، و به واسطه خرج کردن این مقدار پول به خوبی موفق گردید که یک معاهده سیاسی در 5 ماده و یک معاهده تجارتی که آن نیز 5 ماده بود با ملحقاتی چند با ایران ببندد که تمامش مانند همیشه به زیان ایران و به سود انگلستان بود (رفیع پور، 1386 :24 ).
در دوره رضا شاه نیز فساد در حکومت ایران به ویژه بیداد می¬کرد به طوری که در طی دوران حکومت او 44 هزار سند به نام وی انتقال یافت. این 44 هزار سند از جمله شامل هفت هزار ملک شش دانگ بود که صورت آن در دفترچه بزرگی در مرکز اسناد بنیاد مستضعفان موجود است. وسعت این املاک، که بهترین و مرغوب ترین املاک ایران بودند، 178 هزار و 730 هکتار بوده که سالیانه 12 میلیون تومان درآمد داشت. وسعت این املاک برابر بود با مساحت کشور لوکزامبورگ. 12 میلیون تومان درآمد سالیانه آن زمان رقم عظیمی است که درآمد املاک شخصی رضا شاه بود؛ املاکی که به زور از مردم غصب شد و بعد از سقوط او به صاحبان اصلی اش برگردانیده نشد.
رضا شاه در بخش مهمی از دوران دیکتاتوری اش، به بهانه خرید اسلحه، کلیه سهمیه ایران از درآمد نفتی شرکت نفت انگلیس و ایران را به حساب شخصی اش در لندن واریز می کرد و این پول وارد ایران نمی شد. زمانی که رضا شاه سقوط کرد دویست میلیون دلار در بانک های لندن، نیویورک، سوئیس و تورنتو پول نقد داشت. به علاوه، 75 میلیون تومان، معادل 50 میلیون دلار آن زمان، در حساب شخصی رضا شاه در بانک ملّی ایران بود.
از سال¬های دهه 1340 که درآمد دولت بیش از پیش وابسته به نفت شد و به ویژه در دهه 1350 که با افزایش ناگهانی قیمت نفت در آمدهای نفتی ایران تقریباً چهار برابر شد فساد اداری رو به گسترش نهاد.
به گفته فریدون هویدا سفیر شاه در سازمان ملل، فساد دربار شاه ابعاد خطرناکی داشت «ولی گرفتاری اصلی در این قضیه فقط مسئل

مطلب مشابه :  پایان نامه بررسی ابعاد اقتصادی فسخ قراردادپیمان کاری