، می‌شود، شرکت‌ها، مطالبات، نگه‌داری، پیش‌بینی

کوتاه مدت شرکت همواره در دارایی های جاری سرمایه گذاری می شوند و این دارایی ها از یک طرف کم بازده و از طرف دیگر ضامن حفظ توان نقدینگی شرکت هستند. لذا اولین سئوالی که شرکت با آن مواجه بوده این است که حد بهینه و مطلوب این دارایی ها چیست و چگونه تعیین می شود ؟ به گونه ای که نه بیشتر از حد نیاز باشد و شرکت از راکد ماندن سرمایه متضرر شود و نه کمتر از حد باشد که شرکت مواجه با کمبود نقدینگی شود.
2- سرمایه گذاری و تامین مالی کوتاه مدت: به هر حال تعیین حد مطلوب نقدینگی تنها یک مرحله کلی است آنچه که اهمیت دارد این است که شرکت ها بتوانند وجوه مازاد بر این حد مطلوب را در زمینه های کوتاه مدت سرمایه گذاری کنند و کمبود وجوه را از طریق مختلف تامین نمایند.
3- مدیریت مطالبات و موجودی کالا: برای اداره نقدینگی شرکت شرط دیگر این است که شرکت بتواند خط مشی ها و اقدامات مناسبی در مواجه با مطالبات و موجودی کالا اتخاذ کند از جمله این که :
3-1- سیاست اعتباری شرکت مشخص باشد و به آن عمل کند به عبارت دیگر شرکت شرایط فروش به مشتریان مختلف و دادن اعتبار را مشخص کند.
3-2- داشتن سیاست ها و روش های مناسبی برای نظارت بر حساب های دریافتنی و وصول مطالبات
3-3- در نگه داری موجودی کالا به گونه ای عمل کند که هدف سود آوری (به خصوص در شرایط تورمی) که منجر به نگه داری موجودی کالای اضافی می شود. لطمه ای به هدف نقدینگی وارد نکند.
3-4- در پرداخت ها بابت خرید و سایر هزینه ها سیاست ها و روش هائی وجود داشته باشد که ضمن استفاده از فرصت های مربوط به این شیوه تامین مالی، جنبه اخلاق و انصاف نیز در برخورد با مدعیان جاری شرکت نیز رعایت شود (طالبی، 1377، 5).
4- برنامه ریزی نقدینگی: برنامه ریزی نقدینگی شرکت اصلی ترین جزء و پوشش دهنده سایر اجزاء مدیریت سرمایه در گردش شناخته می شود که زمینه برخورد فعال در ابعاد فوق را فراهم می کند. به عبارت دیگر در صورتی که شرکت حد مطلوب نقدینگی را تعیین کند، و در زمینه تامین مالی کوتاه مدت و سرمایه گذاری کوتاه مدت مطالبات و موجودی کالا هم فعال عمل کند ولی برنامه ریزی نقدینگی دوره ای انجام ندهد، مدیریت سرمایه در گردش با نواقص و کاستی های جدی مواجه می شود (طالبی، 1377، 6).

2-2-3-2- شرایط و الزامات محیطی سرمایه در گردش
1- ضرورت وجود نهادهایی که به شرکت ها در تعیین اعتبار مشتریان کمک می کنند: با توجه به اینکه بخش مهمی از سرمایه درگردش در حساب های دریافتنی تبلور پیدا می کند لذا شرکت برای جلوگیری از هزینه های لاوصول ماندن یا تاخیر دروصول این مطالبات می بایست بر اساس اعتبار سنجی های مناسب اقدام به فروش نسیه نمایند. انجام مستقیم امر اعتبار سنجی توسط شرکت ها به دلایل مختلف به صلاح نیست و لذا معمولا نهادهایی جهت این امر فعالیت می کنند.
2- وجود فرصت های سرمایه گذاری کوتاه مدت در بازار پولی: همان طور که گفته شد شرکت ها به منظور موفقیت در امر مدیریت بر سرمایه در گردش می بایست در شرایط مازاد نقدینگی فرصت هایی برای استفاده از آن داشته باشند و نبود یا وجود ناکافی این فرصت ها موجب نقصان فرآیند مدیریت سرمایه در گردش می شود.
3- وجود فرصت های تامین مالی کوتاه مدت در بازار پولی: اگر بازار پولی در تسهیل نقل و انتقال وجوه کوتاه مدت کارساز باشد مدیریت سرمایه در گردش نیز آسان تر انجام می شود در غیر این صورت زنجیره مدیریت سرمایه در گردش کامل نمی شود.
4- وجود سیستم ها و روش های عرضه خدمات مناسب بانکی و ارتباطی: سیستم ها و روش ها و همچنین پست و وسایل ارتباطی ضروری ترین وسایل در ارائه خدمات به منظور وصول مطالبات و یا هر گونه نقل و انتقال وجوه هستند.
5- مقررات و قوانین: وجود مقررات و قوانینی که بتوانند نظام مالی کوتاه مدت اقتصاد (بازار پولی و سایر موسسات) را هدایت و نظارت کنند.

(شکل 2-1): شرایط مدیریت سرمایه در گردش

2-3- بخش دوم- چرخه تبدیل وجه نقد
چرخه تبدیل وجه نقد به عنوان جزیی از چرخه عملیاتی (شکل2-2) نشان دهنده دوره یا مدت زمانی است که وجوه نقد به مصرف فرایند عملیاتی شرکت برای تولید یک قلم محصول می رسد. کوتاه کردن این دوره به مفهوم این است که برای حجم معینی از تولید، مقدار کمتری از وجه نقد به مصرف می رسد (سرمایه در گردش کمتری مورد نیاز است و از این رو نیاز به سرمایه کمتر خواهد شد) . با کوتاه کردن متوسط دوره ای که پول به صورت موجودی کالاست یا کوتاه کردن متوسط دوره وصول مطالبات یا از طریق طولانی تر کردن مهلت پرداخت حساب های پرداختنی می توان چرخش وجه نقد را کوتاه تر کرد. طول زمان چرخش وجه نقد فقط یکی از عوامل تعیین کننده سرمایه در گردش خالص مورد نیاز است. حتی اگر طول زمان چرخش وجه و هر یک از اجزای تشکیل دهنده آن ثابت بمانند، باز هم عامل اصلی، حجم تولید است که تعیین کننده مقدار سرمایه ای است که باید به هر یک از مراحل دوره ی گردش اختصاص یابد و آن هم در گروه پیش بینی حجم فروش برای آینده نزدیک است. چرخش وجه نقد از زمانی که شرکت بابت مواد اولیه پول پرداخت می کند شروع می شود و تا هنگامی که مطالبات ناشی از فروش کالا را دریافت می کند ادامه می یابد. طول دوره گردش وجه نقد به شیوه ی زیر محاسبه می شود : (سمیل اوغلو و دمیرنیس، 2008).

مطلب مشابه :  پایان نامه بررسی ضمائم و ارجاعات در اسناد الکترونیکی

کالای فروخته شده کالای خریداری شده
دوره حساب های دریافتنی دوره گردش موجودی کالا
زمان دوره تبدیل وجه نقد دوره حساب های پرداختنی

وجه دریافت شده وجه پرداخت شده برای کالا
(شکل 2-2): چرخه عملیاتی

جریان نقد عملیاتی، وجه نقد ایجاد شده در نتیجه عملیات شرکت است که معمولاً با کسر شدن همه ی هزینه های عملیاتی از درآمدها بدست می آید، اما مجموعه ای از تعدیلات بر روی سود خالص صورت می گیرد. یکی از روش های محاسبه ی جریان نقد عملیاتی،صورت جریان وجوه نقد تهیه شده بر اساس اصول پذیرفته شده ی حسابداری آمریکا با سود بعد از مالیات و اقلام استثنایی آغازمی گردد و سپس بابت هزینه استهلاک دارایی های ثابت، سود (زیان) غیر عملیاتی فروش دارایی های ثابت، تغییرات سرمایه در گردش، تغییرات بهره ی پرداختنی و مالیات بردرآمد پرداختنی و درآمد سرمایه گذاری تعدیلاتی انجام می شود. در حالی که صورت جریان وجه نقد بر اساس استانداردهای گزارشگری مالی بین المللی با سود قبل از مالیات و اقلام غیر مترقبه و بر اساس استانداردهای حسابداری ایران با سود عملیاتی اغاز می شود.

2-3-1- استراتژی های گوناگون سرمایه در گردش و میزان نقدینگی
شرکت ها می توانند با به کار گیری استراتژی های گوناگون در رابطه با مدیریت سرمایه در گردش میزان نقدینگی شرکت را تحت تاثیر قرار دهند. ایناستراتژی ها را میزان ریسک و بازده آن ها مشخص می کند مدیران سرمایه در گردش به دو نوع تقسیم می شوند : محافظه کار و متهور (جسور) (ریموند پی نوو، به نقل از جهانخوانی، 1380).
استراتژی محافظه کارانه در مدیریت سرمایه در گردش باعث خواهد شد که قدرت نقدینگی بیش از حد بالا رود. در اجرای سیاست محافظه کارانه سعی می شود که ریسک ناشی از ناتوانی باز پرداخت بدهی های سررسید شده به پایین ترین حد برسد. مدیر در این نوع استراتژی می کوشد تا مقدار زیادی دارایی جاری (که نرخ بازدهشان پایین است) نگه دارد. از این رو شرکت هایی که چنین استراتژی داشته، می کوشند تا مقدار زیادی دارایی جاری (که نرخ بازدهشان پایین است) نگه دارند. این شرکت ها دارای ریسک نقدینگی و بازده اندک خواهند بود. سرمایه در گردش با استراتژی جسورانه می کوشد تا با داشتن کم ترین میزان دارایی جاری از بدهی های جاری بیشترین استفاده را ببرد و شرکت را به شکل اداره کند. در اجرای این استراثژی ریسک نقدینگی بالا خواهد بود و شرکتی که استراتژی را به اجرا در آورد بارها در وضعیتی قرار می گیرد که نمی تواند بدهی های سررسید شده را بپردازد. از سوی دیگر چون حجم دارایی های جــــاری به پایین ترین حد می رسد، نرخ بازده سرمایه گذاری بسیار بالا می رود (البته اگر شرکت ور شکست نشود) شرکت هایی که استراتژی جسورانه در پیش می گیرند ریسک بالایی را می پذیرند و نرخ بازدهشان بالا است (کیایی، 1387،4).
شرکت ها می توانند در اداره امور دارایی های جاری و بدهی های جاری، استراتژی های گوناگونی به کار ببرند با ترکیب این استراتژی های گوناگون می توان سیاستی را در پیش گرفت که سرمایه در گردش به حد مطلوب برسد

2-3-2- مدیریت موجودی نقد
مدیریت وجه نقد فرایندی است که شرکت را در استفاده بهینه از وجه نقد کمک می کند. ون هورن در تعریف مدیریت وجه نقد می گوید مدیریت وجه عبارت است از اداره وجوه شرکت در جهت حداکثر کردن قابلیت دسترسی به وجه نقد و درآمد بهره و وجوه بلا استفاده. موجودی نقد شامل پول وحساب جاری بانکی است. هدف از مدیریت موجودی نقد دسترسی به مبلغ بهینه (نه کم و نه زیاد) وجه نقد در زمان مورد نظر می باشد. مدیریت صحیح موجودی نقد مستلزم آگاهی از میزان نیازهای نقدی و نیز موجودی فصلی و همچنین محل تامین وجه نقد در تمامی اوقات است که این موضوع خصوصا در شرایط تورمی، بسیار ضروری می باشد (جیمز ون هورن، 1989) .
هدف مدیریت موجودی نقد این است که اولا برای پاسخ گویی به نیازهای فعلی وآتی، نقدینگی کافی داشته باشد و ثانیا وجوه نقد اضافی را که شرکت در حال حاضر مورد نیاز نداشته، به منظور کسب بازده، سرمایه گذاری کند. مدیر مالی باید در برنامه ریزی خود، مبلغ و زمان بندی وجوه مازاد یا نیازهای نقدی شرکت را مشخص کند. تحقق مدیریت مطلوب وجه نقد نیازمند چند مرحله اساسی است :
1- با توجه به نیازهای شرکت حد مطلوب مانده وجه نقد شرکت تعیین شود شرکت همواره چه مقدار وجه نقد باید در اختیار داشته باشد که بیشتر از آن مازاد و کمتر از آن کمبود تلقی شود، البته ممکن است این رقم به صورت یک دامنه مطرح شود (به جای یک رقم خاص)
2- پیش بینی وجه نقد : دومین اقدام پیش بینی پرداخت ها و دریافتنی های دوره آتی به صورت روزانه، هفتگی، ماهانه یا فصلی است. با در نظرگرفتن وجه نقدی که باید همواره در اختیار باشد و پیش بینی های مذکور، می توان کمبود یا مازاد نقدینگی را برآورد نمود.
3- پس از انجام پیش بینی های موضوع بند 2 شرکت باید تلاش هایی را برای تحقق و یا بهبود آنچه پیش بینی شده انجام دهد. به عبارت دیگر وصول ها و پرداخت ها را مدیریت نموده و فرایند شرکت بایستی اقدام به تسریع در وصولی ها و کند کردن پرداخت ها باشد.
به عبارت دیگر ممکن است پیش بینی دریافتی ها و پرداختی ها بیانگر نوعی کمبود وجه نقد در دوره مورد پیش بینی باشد. لذا ضمن برنامه ریزی برای تامین آن کمبود، شرکت را به اتخاذ تدابیر مناسب برای تسریع وصول ها و یا کند کردن پرداخت ها ملزم می کند تا بخشی از این کمبودها جبران شود.
4- مرحه نهایی مدیریت وجه نقد تصمیم گیری در مورد سرمایه گذاری وجوه مازاد پیش بینی شده و یا تامین مالی کمبودهای پیش بینی شده است.

مطلب مشابه :  پایان نامه بررسی دقیق بودجه‌ریزی در ایران و فرآیند بررسی آن در ایران

2-3-3- دلایل نگه داری وجه نقد توسط شرکت ها
قبل از هر چیز لازم است بدانیم که شرکت ها به چه دلیل اقدام به نگه داری وجه نقد می کنند. بر اساس نظریه کینز نگه داری وجه نقد سه دلیل عمده می تواند داشته باشد. دلیل اول : نیازهای معاملاتی یعنی پرداختی هایی که برای امور جاری و عادی شرکت ها انجام می شود. دلیل دوم : نیازهای پیش بینی نشده که برای مقابله با آن شرکت ها مقداری وجه نقد را به صورت ذخیره احتیاطی نگه داری می کنند. دلیل سوم : بهره گیری از فرصت های سرمایه گذاری (تغییر در نرخ بهره است. ). عوامل دیگری در نگهداری وجه نقد و میزان آن موثرند که ذیلاً برخی از آن ها بیان می شود (طالبی، 1377، 6):
1- مقایسه هزینه نگه داری وجه نقد با هزینه ناشی از عدم نگه داری وجه نقد: به عبارت دیگر اگر شرکت وجه نقد نگه داری نکند و بخواهد در زمان مطرح شدن نیاز تامین مالی کند چه هزینه اضافی را متحمل می شود.
2 – سهولت دسترسی به وجوه نقد در زمان نیاز : اگر از لحاظ هزینه، عدم نگهداری وجه نقد به نفع شرکت باشد این سوال مطرح می شود که آیا به سادگی دسترسی به وجه را دارد یا نه.
3- میزان وجه نقد مورد نیاز : هر چه میزان وجه نقد مورد نیاز شرکت بیشتر باشد تهیه به موقع آن مشکل تر بوده لذا گرایش شرکت به نگه داری وجه نقد بیشتر می شود.
4- محل مصرف وجه نقد و امکان به تاخیر انداختن آن: هر چه محل مصرف حساس تر(حیاتی) باشد و امکان تاخیر در مصرف وجه نقد مشکل تر باشد شرکت ناچار خواهد بود وجه نقد بیشتری نگه داری نماید.
به دلیل تفاوت ویژگی های مذکور برای شرکت های مختلف عملاً تا کنون مدل دقیقی برای اندازه گیری میزان مطلوب وجه نقد طراحی نشده است ولی از دید نظری باید میزان وجوه نقدی که بازدهی از آن عاید نمی شود را حد اقل ساخت، مشروط بر این که لطمه ای به عملیات معمول شرکت وارد نسازد.
بسیاری از شرکت ها نیازهای نقدی ادواری دارند و اگر بخواهند به طور دائم وجه نقد زیادی نگه داری کنند بازده آن ها کاهش خواهد یافت. برای پوشش نیازهای ادواری و همچنین استفاده صحیح از موجودی نقد در دوره هایی

Author: 92