عنوان کامل پایان نامه :

مطالعه كيفرشناختي عملكرد اردوگاه كاردرماني استان اصفهان در سال 1391

 اشتغال و حرفه آموزي زندانيان در ایران

در خصوص اشتغال و حرفه آموزي به زندانيان آيين نامۀ اجرايي سازمان زندان‌ها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور در سال 1380 مواد 118 تا 130 را به اين بحث اختصاص داده است.

به طور کلی اهداف سازمان زندان‌ها در قسمت اشتغال و حرفه آموزي عبارت است از :

1) آموزش حرفه و فن به زندانيان جهت اشتغال آنان بعد از آزادی.

2) ايجاد درآمد براي زندانيان به جهت تأمين معاش خانواده در طول مدت تحمل كيفر و پيشگيري از فساد خانواده.

3) اشتغال و سرگرمي زندانيان براي پيشگيري از بروز مفاسد احتمالي به سبب بيكاري در زندان.

4) كمك به توسعه اقتصادي و استفاده از نيروي كار[1].

در ايران به استثناي امور خدماتي داخل بندها، اندرزگاهها و مؤسسات صنعتي، خدماتي و كشاورزي ( كه به طور نوبتي و بدون تبعيض توسط زندانيان انجام می‌گیرد ) شركت زندانيان در برنامه‌های كار زندان اجباري نيست. در همين خصوص ماده120 آيين نامه سازمان زندان‌ها مقرر می‌دارد «زندانيان داوطلب پس از انجام آزمایش‌های لازم و تشخيص استعداد و ذوق و تخصص آن‌ها با كسب نظر شوراي طبقه بندي و رعايت مقررات اين آيين نامه در کارگاه‌های داخل زندان يا موسسات صنعتي،كشاورزي و خدماتي خارج از زندان به كار گمارده می‌شوند.» به اين ترتيب شركت در برنامه‌های كار زندان به عنوان حقي براي زندانيان پيش بيني شده است.با اين وجود تبصره ماده 64 آيين نامه مقرر می‌دارد «اشتغال به كار زندانيان در صورات عدم ممنوعيت در حكم، پس از تصويب شوراي طبقه بندي خواهد شد.»به اين ترتيب  ارتكاب جرم قلمرو حق بودن اشتغال براي زندانيان كاسته شده است و امكان دارد با وجود علاقه و ميل زنداني به اشتغال،شورا با درخواست زنداني موافقت ننمايد.

همچنين به موجب مقرارت آيين نامه سازمان زندان‌ها، زندانياني كه در زندان‌های با و نيمه باز نگه داري می‌شوند مدت محكوميت خود را با اشتغال به كار يا خدمت می‌گذرانند. بنابراين با توجه به اختياري بودن شركت زنداني در برنامه‌های كار، نگه داري زندانيان در زندان‌های باز و نيمه باز مشروط به درخواست زنداني براي اشتغال خواهد بود.اين درخواست در شوراي طبقه بندي مطرح خواهد شد و شورا با توجه به مواد 8 و 10 و 14 و 16 آيين نامه ياد شده در خصوص اشتغال و يا عدم اشتغال و محل استقرار زندانيان تصميم خواهد گرفت.[2]

در خصوص نظام كار زندانيان به طور كلي سه نظام به شرح ذيل وجود دارد:

نظام مقاطعه كاري:

كه ساده‌ترین و قدیمی‌ترین نظام كار در زندان‌هاست. در اين نظام، زندان در عمل در اختيار كارفرمايان خصوصي يعني صنعت گران يا كشاورزان و پيشه وران گذاشته می‌شوند.اين كارفرمايان، وسايل كار و مواد اوليه را تهيه و كار زندانيان را شخصاً نظارت كرده،محصول آن را به حساب خود فروخته و در عوض مبلغي بر طبق قرارداد به اداره زندان می‌پردازند اين نظام مدت‌ها به علت عدم توسعه زندان‌های مدرن، فقدان کارگاه‌ها و كارخانجات اختصاصي براي زندانيان،تنها نظام بهره داري از كار زندانيان بوده است.

نظام رژي:

در اوايل قرن 20 بر اثر توسعه زندان‌ها و گسترش ايده اصلاح و تربيت مجرمان از رهگذر كار،کارگاه‌های مجهز و كارخانجات كوچك توليدي در داخل محوطه زندان به وجود آمد. نام ديگر  اين نظام، نظام انحصاري كار می‌باشد كه در اين نظام تنظيم ساعت كار، ميزان دستمزد، نوع كار، تنظيم شرايط بهداشتي و غيره در اختيار مسئول زندان‌ها می‌باشد.

نظام مختلط:

گاهي نظام انحصاري قابل پياده كردن در تمام زندان‌ها نمی‌باشد. در زندان‌های كوچك كه زندانيان كمي دارند ايجاد كارخانه يا كارگاه و تأمین ابزار فني امكان پذير نمی‌باشد. در اين نظام مقاطعه كار با تهيه مواد اوليه با پرداخت دستمزد به زنداني در زندان سرمايه گذاري می‌کند و دولت راساً اداره زندان و تنظيم برنامه زندانيان را بر عهده دارد[3]. با توجه به مطالب فوق در زندان‌های ايران نظام انحصاري و مختلط به اجرا گذاشته می‏شود.

به طور كلي نوع كار در زندان‌های ايران را می‌توان به سه دسته تقسيم كرد :

الف) كارهاي عمومي و مربوط به نگهداري مؤسسات زندان نظير تنظيف خوابگاه‌ها و سالن غذاخوري و ساير مکان‌های زندان كه با توجه به ماده 130 آئين نامۀ اجرايي سازمان زندان‌ها به طور نوبتي و بدون تبعيض توسط زندانيان می‌باید انجام گيرد. ديگر كارهاي محوله به زندانيان ايران عبارتند از:

وكيل بند ( مسئول اداره بند و خارج كردن افراد از سلول‌ها و بندها براي آمارگيري و نظافت راهرو يا بند)، كمك وكيل بند، سيني كش (مسئول توزيع غذاي زندانيان ) و كمك سيني كش، جارچي (كار صدا كردن افراد و اعلام وقت توزيع غذا را بر عهده دارد و در امور دفتري كمك خواهد كرد ) و كمك جارچي، سلماني، آبدارچي، مسئول چراغ خانه ( مسئول گرم كردن غذاي زندانيان و گرم كردن آب براي تهيه چاي)، مسئول حمام و نگهباني قرنطينه می‌باشد[4]

ب)كارهاي توليدي : كارهاي توليدي اعم از كارهاي صنعتي، كشاورزي و هنري می‌باشد. در زندان‌های ايران کارگاه‌های قالي بافي، هنرهاي دستي، مكانيكي، خياطي، فلز كاري، الكتريكي، جوراب بافي، درود گري، تريكو بافي، بلوك زني، تراشكاري، بافندگي، حصير بافي، پلاستيك زني، تو دوزي اتومبيل، بخاري سازي، چراغ سازي، سماور سازي و غيره داير می‌باشد[5].

 در زندان‌های ايران برخي مشاغل ديگر كه كمتر نياز به هزينه و سرمايه گذاري دارد نظير مشاغل گيوه بافي، منجوق دوزي، قلاب بافي، كنده كاري بر روي چوب، سوزن دوزي، خاتم كاري، كوبلن بافي و نقاشي وجود دارد كه بايد اشاره داشت كه برخي از آن‌ها جز فرسودگي جسم و روان زنداني آثار ديگري ندارد و نمی‌توانند آن گونه كه بايد در اهداف اصلاحي كارايي داشته باشد.

در خصوص حرفه آموزي به زندانيان معمولاً با توجه به واقعيت موجود زندان‌ها معمولاً به آموزش مشاغلي چون عكاسي و آرايشگري به زندانيان  می‌پردازند.

طبق آمار جمع آوري شده از زندان‌های سراسر كشور به طور ميانگين ماهانه236,28 نفر از زندانيان به حرفه‌های مختلفي مانند كشاورزي، باغباني، شالي كاري، سيفي كاري، توليد مواد غذايي نظير نان، آشپزي، شيريني پزي، ما کارانی سازي، آبنبات سازي، خدمات شهري چون خشك شويي، آرايشگري، صابون سازي، شيشه بري، استخرداري، صنايع دستي، كارهاي صنعتي، پوشاك، خدمات رانندگي، پرورش دام، پتو بافي، توليد كفش، توليد پلاك خودرو، بافندگي، پارچه بافي، توليد تابلوهاي راهنمايي و رانندگي و ساير مشاغل ( حدود 76 شغل مختلف ) اشتغال داشتند، از مجموع زندانيان شاغل تعداد 494,12 نفر در داخل زندان 434,100 نفر خارج از زندان 2005 نفر در انجمن حمايت از زندانيان و 3هزار و 303 نفر در بنگاه تعاون اشتغال داشتند [6].

ج) كار خدمات اجتماعي : با شركت زندانيان در برنامه‌های خدمات اجتماعي، علاوه بر اين كه زندانيان تجربه نموده و آن‌ها را توسعه می‌دهند. اجراي برنامه‌های خدمات اجتماعي جدايي از فوائد اقتصادي و تأثیر آن بر سلامت و روان زندانيان باعث می‌گردد زنداني خود را به عنوان يك فرد مفيد براي جامعه باور نموده و نيز علاوه بر فراموشي محصور بودن خويش در زندان بپذيرد كه حبس مورد نظر دادگاه به منظور اصلاح و بازپروري وي بوده است، و نه براي جدا ساختن وي از جامعه و بعد از آزادي از زندان در صدد انتقام گيري از جامعه نباشد.

در زندان‌های ايران با توجه به تبصره 1 ماده 63 آئين نامۀ سازمان زندان‌ها اشتغال زنداني در خارج از محوطۀ زندان با تصويب شوراي طبقه بندي و موافقت مرجع قضايي مجاز خواهد بود. در برخي از زندان‌ها كشور تعدادي از زندانيان براي انجام كارهاي كارگري، باغباني، اداري و… در اختيار شهرداري و ديگر نهادهاي دولتي قرار می‌گیرند. در خصوص ساعات كار  زندانيان در زندان‌های ايران می‌باید اين ساعات به گونه‌ای باشد كه از ساعات كار كارگران در شبانه روز تجاوز ننمايد. با توجه به ماده 51 قانون كار ساعات كار كارگران در شبانه روز نبايد از 8 ساعت تجاوز كند. با اين وجود كارفرما می‌تواند ساعات كار را در بعضي از روزهاي هفته كمتر از ميزان مقرر و در ديگر روزها اضافه بر اين ميزان تعيين كند، به شرط آنكه مجموع ساعات در هر هفته از 44 ساعت تجاوز نكنند. در مورد كارهاي كشاورزي كارفرما می‌تواند با توافق كارگران يا نماينده آن‌ها، ساعات كار در شبانه روز را با توجه به كار، عرف و فصول مختلف تنظيم نمايد. برنامۀ روزانه  زندان‌ها و بازداشتگاه‌های ايران طبق ماده 70 آيين نامه سال 1380 به شرح ذيل می‌باشد :« اذان صبح، بيدار باش و تا طلوع آفتاب انجام فرائض ديني و استحمام و نظافت آسايشگاه و انجام امور شخصي، طلوع آفتاب ورزش اجباري صبحگاهي، صرف ناهار و استراحت، 2بعدازظهر به بعد شركت در کلاس‌ها يا کارگاه‌ها، مغرب به جاي آوردن فرائض ديني، شام و ساعت 22 خاموشي ». ملاحظه می‏شود برنامه كار  زندانيان بايد بين ساعات 8 تا 12 و 14 تا حدود ساعت 18، از طرف رئيس كارگاه يا مؤسسه مربوطه با هماهنگي رئيس زندان تعيين شود. ماده 123 آيين نامۀ زندان‌ها در اين خصوص مقرر می‌دارد :« ساعات كار و استراحت زندانيان در مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي داخل يا خارج از زندان با توجه به موقعيت محل و نوع كيفيت كار و با رعايت فصل دوم از بخش 2 اين آيين نامه از طرف رئيس كارگاه يا مؤسسه مربوط به هماهنگي رئيس زندان تعيين و به مورد اجرا گذاشته می‏شود.»

سوالات یا اهداف پایان نامه :

آيا آيين فعلي سازمان زندان‌ها علي رغم اصلاحات متعددي كه در آن صورت گرفته است می‌تواند ما را در جهت نيل به اهداف اصلاحي و تربيتي مجازات حبس موفق كند؟ آيا در آيين نامۀ سازمان زندان‌ها جنبه‌های انساني و حقوق بشري مجازات حبس به طور كامل مدنظر قرار گرفته است؟

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد آثار عجز بر معاملات مدیون غیر تاجر

آيا جهت اجراي اين آيين نامه امكانات و تسهيلات لازم در اختيار سازمان زندان‌ها قرار گرفته است؟

آيا سازمان زندان‌ها نسبت به اجراي كامل مفاد آيين نامه اقدام می‌نماید؟

1- به نظر می‌رسد حقوقي كه در آيين نامۀ سازمان زندان‌ها براي زندانيان پيش بيني شده است جوابگوي تمام نياز زندانيان نمی‌باشد.

2- به نظر می‌رسد وضعيت حقوق زندانيان در ايران، در برخي از موارد، از حداقل حقوقي كه در حداقل قواعد رفتار سازمان ملل متحد پيش بيني شده است كمتر می‌باشد.

3- به نظر می‌رسد تمام حقوق پيش بيني شدۀ زندانيان، در آيين سازمان زندان‌ها در حاضر توسط سازمان زندان‌ها اعمال نمی‌گردد.

4- به نظر می‌رسد با توجه به حجم زياد ورودي افراد به زندان‌ها، امكانات فعلي سازمان زندان‌ها جوابگوي تمام نياز زندانيان نمی‌باشد.

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

متن کامل پایان نامه رشته حقوق - مقطع کارشناسی ارشد

لینک متن کامل پایان نامه رشته حقوق با عنوان :مطالعه كيفرشناختي عملكرد اردوگاه كاردرماني استان اصفهان در سال 1391   با فرمت ورد