عنوان کامل پایان نامه :

 مطالعه تطبيقي عزل ولي قهري در فقه امامیه و حقوق ایران

انواع نسب در فقه امامیه و حقوق موضوعه

نسب که به وسيله رابطه خوني طفل با پدر و مادر تحقق مي‌يابد داراي اقسام مختلفي مي‌باشد که در مباحث زير به طور مشروح به آن پرداخته شده است:

2-1-2-3-1. انواع نسب در فقه امامیه

يکي از انواع نسب، نسب ناشی از شبهه است.هرگاه مردی با زنی نزدیکی کند به تصور اینکه بین آنان رابطه زوجیت وجود دارد، حال آنکه چنین رابطه‌ای در واقع وجود نداشته باشد، این عمل را نزدیکی به شبهه گویند. و اگر فرزندي از آن به دنيا بيايد او را ولد الشبهه و نسب او را ناشي ازشبهه مي‌نامند و بر دو نوع است الف- شبهه حکمي مانند اينکه مردي با زني که در عده است ازدواج کند و به گمان اينکه ازدواج با چنين زني از نظر شرعي بلامانع است. ب- شبهه موضوعي مانند موردي که شخصي با زني که در عده است به تصور اينکه عده اش سپري شده است ازدواج کند و در صورت شبهه اعم از حکمي ويا موضوعي اگر در اثر نزديکي زن و مرد، طفلي متولد شود ولدالشبهه به حساب آمده و منتسب به کسي است که در شبهه بوده است بنابر اين اگر هردو( زن و مادر) درشبهه بوده‌اند، منتسب به هردو خواهد بود؛ و اگر يک طرف عالم و طرف ديگر در شبهه بوده است، فرزند نسبت به طرفي که در شبهه بوده، ولد الشبهه و ملحق به او خواهد بود ولي نسبت به طرف عالم ولدزنا بوده و ملحق به او نخواهد بود.[1]

نوع ديگر از نسب، نسب ناشي از زنا است:

زنا عبارتست از نزدیکی شخصی بالغ و عاقل با زنی که بر او حرام است و هرگاه در نتیجه این رابطه نامشروع، طفلی بدنیا آید؛ نسب او ناشی از زنا و طفل او را ولد زنا، فرزند طبیعی و فرزند نامشروع گویند.[2] فقهاي اماميه  زنا را چنين تعريف کرده‌اند: زنا عبارتنداز نزديکي شخص بالغ و عاقل با زني که بر او حرام است، بدون اينکه حد نکاح يا شبهه وجود داشته باشد، با علم به حرمت نزديکي و با اختيار.[3]

نوع سوم نسب،  نسب ناشی از تلقیح مصنوعی است:

تلقیح مصنوعی در اصطلاح عبارتست از داخل کردن نطفه مرد بوسیله ابزار پزشکی در رحم زن بدون اینکه نزدیکی صورت گیرد. تلقیح مصنوعی در فقه از دونظر مورد بحث است: یکی از لحاظ حکم تکلیفی، یعنی جوازو عدم جواز آن که آیا از لحاظ حکم شرعی، تلقیح مصنوعی مجاز است یا ممنوع؟ دوم از لحاظ حکم وضعی، یعنی طفلی که از این طریق متولد می‌شود ملحق به پدر و مادر طبیعی خود است یا به هیچکدام ملحق نمی‌شود؟ طفل متولد از تلقیح مصنوعی ممکن است یکی از سه طریق ذیل باشد :

1- تلقیح مصنوعی با نطفة شوهر 2- تلقیح مصنوعی با نطفة مرد اجنبی : الف – صورتی که زن و مرد جاهل به عمل تلقیح باشند: در این صورت طفل ملحق به پدر (صاحب نطفه) و مادر طبیعی خود می‌باشد.زیرا این طفل در ردیف ولد شبهه است.[4] ب- صورتی که زن و مرد هر دو نسبت به عمل تلقیح علم داشته و با آگاهی آن‌ دو تلقیح مصنوعی انجام گرفته باشد: در این صورت نظر بسیاری از فقها این است که فرزند حکم ولد زنا را داشته و به هیچکدام از زن و مرد ملحق نمی‌شود، زیرا از لحاظ حکم تکلیفی، قرار دادن نطفه مرد اجنبی در رحم زن اجنبیه، مجاز نیست.ولی بعضی از فقها دراین صورت نیز فرزند را ملحق به پدر طبیعی (صاحب نطفه) و مادر طبیعی می‌دانند.فقهای بزرگ امامیه مانند شیخ طوسی(ره) درالنهایه و شهید ثانی(ره) در مسالک الافهام و صاحب جواهر(ره) فرموده‌اند : هرگاه از طریق مساحقه، نطفة مرد اجنبی وارد رحم زن شود و طفلی از آن پدید آید، این طفل ملحق به صاحب نطفه است.[5] امام خمینی(ره) در تحریر الوسیله در مورد تلقیح با علم و عمد فرموده‌اند: اگر تلقیح با علم و عمد باشد در الحاق طفل اشکال است؛ اگرچه اشبه الحاق می‌باشد، لیکن این مساله مشکل است که از احتیاط در آن چاره‌ای نیست.[6]

2-1-2-3-2. انواع نسب در حقوق موضوعه

در قانون مدنی (ایران)، نص صریحی درخصوص نسب ناشی از تلقیح مصنوعی بواسطه مستحدث بودن آن وجود ندارد.و در مورد نسب و انواع آن مواد 1158 تا 1167 ق.م. شرایط تحقق و اثبات نسب را با هم مخلوط کرده‌اند و بیشتر مباحث راجع به راه‌های اثبات نسب است و تحقق نسب را به بداهت خود واگذار کرده است.با این حال ماده 1165 ق.م. طفل متولد از نزدیکی به شبهه را ملحق به طرفی می‌داند که در اشتباه بوده و درصورتیکه هر دو در اشتباه بوده‌اند؛ ملحق به هر دو طرف خواهد بود و نیز ماده 1167 در مورد زنا چنین مقرر می‌دارد: طفل متولد از زنا ملحق به زانی نمی‌شود.

2-1-2-4. حق برخورداری از امنیت شخصی و اجتماعی در فقه امامیه و حقوق موضوعه

هرچند که رعايت حق امنيت کودکان امروزه بديهي به نظر ميرسد اما با نگاهي به گذشته اين موضوع و تغيير شکل تجاوز به اين حق در روزگار ما بحث درباره آن ضروري مي‌باشد لذا جهت پرداختن به اين موضوع، مطالب زير به طور مفصل در اين مورد آورده شده است:

2-1-2-4-1. حق برخورداری از امنیت شخصی و اجتماعی در فقه امامیه

از جمله حقوق مسلم کودکان، تامین امنیت آنان پیش از ولادت و پس از آن است. والدين نه تنها وظیفه دارند که حافظ خوبی برای فرزندان باشد بلکه باید آنها را از هر گزند و آسیبی دورنگه دارند. اسلام ضمن تاکید بر حفظ امنیت شخصی و اجتماعی کودکان، به رعایت حرمت و احترام و اکرام آنان بالطف و احسان سفارش فراوان کرده و به نوع تغذیه، مسکن، تفریح و بازی و بهداشت جسمی و روحی و تعلیم و تربیت نیکوی فرزندان توجه کرده است.[7] بطوریکه کسانی که فرزندان خود را با جهل و نادانی از ترس تامین معاش و رفاه و آسایش زندگی می‌کشند در زمره زیانکاران معرفي کرده است.[8]

2-1-2-4-2. حق برخورداری از امنیت شخصی و اجتماعی در حقوق موضوعه

در این مورد ماده 1178 قانون مدنی چنین مقرر می‌دارد: ابوین مکلف هستند که در حدود توانایی خود به تربیت اطفال خویش برحسب مقتضی اقدام کنند و نباید آنها را مهمل بگذارند.

و طبق ماده 1168 و 1172 و 1173 ق.م. نگهداری و مواظبت از اطفال، تکلیف والدین است و هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادر صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد محکمه می‌تواند هر تضمینی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند (بنابه تقاضای اقربای طفل یا قیم او و یا رئیس حوزه قضایی).

2-1-3. حقوق غیرمالی کودک بر ولی، بعد از ولادت در فقه امامیه و حقوق موضوعه

مسأله نگهداري و تربيت کودک پس از ولادت از جمله مسائلي است که اهميت آن بر کسي پوشيده نيست چرا که خوشبختي در پيشرفت جامعه در گرو نگهداري درست و آموزش و پرورش صحيح کودکان است و به همين خاطر در مطالب زير به اين امر مهم پرداخته شده است:

2-1-3-1. حق حضانت، شرایط و پایان آن در فقه امامیه و حقوق موضوعه

حضانت اقتداري است که به منظور نگاهداري و تربيت اطفال به پدر و مادر آنان اعطا شده است. در اين اقتدار، حق و تکليف به هم آميخته و حقوق پدر و مادر وسيله اجراي تکاليف آنان است. لذا بر اين مبنا ابتدا به ترتيب به حق حضانت و سپس شرايط و پايان آن در فقه اماميه و آنگاه در حقوق موضوعه به شرح ذيل پرداخته شده است:

2-1-3-1-1. حق حضانت، شرایط و پایان آن در فقه امامیه

اول: حق حضانت: حضانت (به فتح و کسر حاء) از حضن گرفته شده است و در لغت به معنای حفظ و نگهداری، در کنار گرفتن کودک، دایه‌گری برای او، پرورش کودک و پرستاری کردن از او مي‌باشد.فقهای امامیه آن را چنین تعریف کرده‌اند: حضانت عبارت است از ولایت و سلطنت بر تربیت طفل و متعلقات آن از قبیل نگاهداری کودک، گذاردن او در بستر، سرمه کشیدن، پاکیزه کردن، شستن جامه‌های او و مانند آن. بنابراین در حضانت هر آنچه که برای نگهداری طفل مطابق اقتضای سن او لازم است، باید انجام گیرد. حضانت هم ناظر به حمایت جسمی از کودک است و هم ناظر به حمایت روحی و اخلاقی طفل. بدین جهت فقها گفته‌اند: شخصی که حضانت طفل به او واگذار می‌شود باید آزاد، مسلمان (درصورت مسلمان بودن طفل) و امین باشد و از طرفی کلمه تربیت که فقها در تعریف حضانت بکار برده‌اند، دارای دوجنبه جسمی و روحی، مادی و معنوی است و اختصاص به پرورش جسمی ندارد.[9]

دوم: شرایط حضانت در فقه امامیه حضانت طفل به کسی واگذار می‌شود که آزاد (غیر بوده)، عاقل، امین، و قادر به نگاهداری طفل باشد اگر طفل، مسلمان باشد شخص نامسلمان، اگرچه مادر باشد، نمی‌تواند حضانت او را عهده‌دار شود.[10]

سوم: پایان حضانت با رسیدن کودک به بلوغ و رشد، حضانت پایان می‌یابد و هیچ‌کس حتی پدر و مادر حق حضانت بر او ندارد ؛ زیرا حضانت ولایت است و کسی بر فرد بالغ و رشید ولایت ندارد. لذا بعد از بلوغ و رشد، فرزند می‌تواند نزد هرکدام از پدر و مادر یا غیر آن دوکه بخواهد بماند.[11]

  1. عاملي، زين الدين بن نورالدين، مسالک الافهام، ص 202.

[2]. مجید، وزیری، حقوق متقابل کودک و ولی در اسلام، ص 132-133.

  1. مکي العاملي، محمد بن جمال الدين، اللمعه دمشقيه، ص 234.

[4]. امامي، سیدحسن، حقوق مدنی، ص 184-185.

[5] . حسيني روحاني، سید محمدصادق، المسایل المستحدثه، ص 13.

[6] . موسوي خميني، سیدروح الله، تحریر الوسیله، ص 621-622.

[7] . محمديان، بهرام، نگاهی دیگر به حقوق فرزندان از دیدگاه اسلام، ص 41.

[8] . قرآن کریم، سوره انعام، آیه 140.

[9] . صفايي، سیدحسین،امامي، اسدالله، حقوق خانواده، ص 119.

[10] . نجفي، محمدحسین، جواهر الکلام، ص 187-192.

[11] . يزدي، ابوالقاسم، شرائع الاسلام، ص 568.

سوالات یا اهداف پایان نامه :

هدف از انجام این تحقیق، مطالعة تطبیقی عزل ولی قهری در فقه امامیه و حقوق ایران می‌باشد.

مطلب مشابه :  پایان نامه اصلاح سیاست کیفری و جرم انگاری صحیح در مسیر کنترل جرایم منافی عفت

ت. اهداف جزئی تحقیق

  • بررسی مفهوم ولایت و اقسام آن.
  • بررسی و تبیین حدود ولایت ولی قهری در امور مالی و غیرمالی.
  • بررسی و تبیین اولویت والدین در ولایت بر کودک.
  • بررسی و بیان موارد عزل ولی قهری و ضمانتها و مسئولیتهای ولی قهری.
  • بررسی و بیان موارد ضم امین و عزل قیم.

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

متن کامل پایان نامه رشته حقوق - مقطع کارشناسی ارشد

لینک متن کامل پایان نامه رشته حقوق با عنوان : مطالعه تطبيقي عزل ولي قهري در فقه امامیه و حقوق ایران   با فرمت ورد