مقالات و پایان نامه ها

کتاب وب اولین فروشگاه اینترنتی کتاب در ایران

کتاب وب اولین فروشگاه اینترنتی کتاب در ایران است که کار فروش کتاب را با شعار ارسال رایگان کتاب به تمام نقاط کشور آغاز کرد. کتاب وب قصد دارد کتاب‌های مورد نظر شما را در هر کجای ایران که هستید در سریع‌ترین زمان ممکن به دست شما برساند.بانک کتابِ کتاب وب شامل بیش از ۵۰۰۰۰ عنوان کتاب است و جدیدترین کتاب‌ها روزبه‌روز به این فهرست اضافه می‌شوند.

هنگام خرید کتاب از کتابفروشی، ترجیح می‌دهیم بین کتاب‌ها گشتی بزنیم و کتاب‌های مختلف را ورق بزنیم. در خرید کتاب، ظاهر آن برای ما مهم است و معمولاً چند خط یا گاهی چند صفحه از کتاب را می‌خوانیم. بنابراین وقتی هم  که می‌خواهیم از فروشگاه اینترنتی کتاب خرید کنیم، معرفی کتاب برای ما مهم است. یکی از اهداف کتاب وب معرفی کتاب با استفاده از رسانه‌های گوناگون (مقاله، پادکست، بلاگ، فیلم) است. فروشگاه اینترنتی کتاب وب هر اثر را با متن مفصلی معرفی می‌کند و صفحات ابتدایی آن را به صورت فایل پی دی اف رایگان همراه آن در اختیار قرار می‌دهد. همچنین به تناسب نوع و محتوای کتاب، فایل صوتی معرفی کتاب، سخنرانی رونمایی کتاب و بحث و بررسی، گزیده‌ای از فیلم‌های سینمایی مرتبط با کتاب، و فیلم معرفی آن از زبان نویسنده و مترجم را برای دانلود منتشر می‌کند.

-هدف اصلی راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی کتاب وب، صرفه‌جویی در وقت شما برای خرید کتاب است. صنعت چاپ و نشر کتاب در ایران سابقهٔ درازی دارد، ولی هنوز خرید کتاب کار وقت‌گیری است. چرا که در شهرستان‌ها تعداد کتاب‌فروشی‌ها محدود است و در تهران، بازار کتاب در نقاط مشخصی مثل خیابان انقلاب و خیابان کریمخان متمرکز شده است. به همین خاطر خرید کتاب غالباً کار وقت‌گیری است. آسان‌ترین راه برای خرید کتاب، مراجعه به یک فروشگاه اینترتی کتاب است. امروزه فروشگاه اینترنتی، خرید بسیاری از کالاها را آسان کرده است، ولی در مورد کتاب وضع اندکی فرق می‌کند. زیرا تعداد عناوین کتاب‌های منتشرشده بسیار بیشتر از تعداد کالاهای دیگر مانند گوشی‌های موبایل یا لوازم خانگی است. بنابراین مهم‌ترین وظیفهٔ فروشگاه اینترنتی کتاب این است که بانک کتاب کاملی داشته باشد و به اصطلاح روزمرهٔ بازار، «جنسش جور باشد.» کتاب وب برای تأمین این هدف، بانک کتاب کاملی با بیش از ۵۰۰۰۰ عنوان از حوزه‌های مختلف تدارک دیده تا شما برای خرید کتاب، به جای مراجعه به چند کتابفروشی و از دست دادن وقت، همهٔ کتاب‌های مورد نظرتان را فروشگاه اینترنتی کتاب بخرید و یکجا درب منزل تحویل بگیرید.

کتاب وب برای گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی در ایران عزیزمان برنامه‌های تشویقی متنوعی نیز در نظر گرفته است. از جمله تخفیف‌های پی‌درپی در مناسبت‌های مختلف و برگزاری مسابقات کتاب‌خوانی و طرح پرسش با اهدای جوایز در شبکه‌های اجتماعی.

 

 

مقالات و پایان نامه ها

راهنمای کامل انتخاب کادو (هدیه) مناسب

هدیه دادن از زیباترین رسوم در همه کشورای دنیاس که علاقه و دوستی رو بیشتر می کنه. همیشه کادوها احساس خوب و انرژی مثبت رو با خود انتقال میدن. همه مردها در هر سن و سالی که باشن هدیه گرفتن رو دوست دارن. خرید هدیه واسه مردان راه و رسم خاصی داره. بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون با بهترین هدیه واسه روز پدر فرق داره. یادآوری سالروز تولد واسه بی احساس ترین مردها هم خوشاینده به خصوص اگه این خاطرات با یه جشن صمیمی و یه کادوی خاص همراه باشه. به نظر شما بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون چه چیزیه؟

راهنمای کامل انتخاب کادو (هدیه) مناسب

کابوس همه مردها به خصوص همسران، دریافت یه کادوی دوست داشتنیه! به طور یقین همه آقایون خاطرات خیلی از جوراب :)) دارن. هدیه بهترین راه واسه خوشحال کردن طرف مقابله. این یه واقعیت تلخه که دیگه جورابا نمی تونن آقایون رو خوشحال کنن :))

کمی خلاق باشین با یه جستجوی ساده در اینترنت میشه لیستی از بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون رو پیدا کرد.

واسه انتخاب هدیه این معیارها رو در نظر بگیرین

۱– بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون با در نظر گرفتن شخصیت

همه مردها مثل هم نیستن. اگه واسه مرد مورد علاقه تون به دنبال یه هدیه خاص واسه روز تولد هستین، باید کمی اونو بیشتر بشناسین. ویژگیای شخصیتی هر فرد ملاک خوبی واسه شناخت علایق و خواسته های اونه. با در نظر گرفتن شناختی که از اون دارین می تونین بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون رو جفت و جور کنین. شاید تعجب کنین ولی خیلی از آقایون هنوز با اسباب بازیای کودکان بازی می کنن این درحالیه که بعضی از مردان به تماشای تلویزیون علاقه مندن.

۲– بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون طبق سن

سن ملاک خوبی واسه خرید هدیه در هر مناسبتیه. به طور کامل مشخصه کادویی که یه مرد جوون رو خوشحال می کنه نمی توند مورد پسند پدر بزرگ قرار گیرد. مردان جوون بیشتر دیجیتالی هستن و به کادوهای الکترونیکی بیشتر علاقه نشون میدن ولی پدر بزرگ دوست داشتنی شما نمی تونه با لوازم دیجیتال جدید رابطه خوبی برقرار کنه. شاید جمع عکسای قدیمی تو یه آبوم بیشتر مناسب بزرگ ترا باشه و خاطرات گذشته رو تداعی کنه.

۳– بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون با در نظر گرفتن شغل

واسه خرید کادوی تولد آقایون، شغل و حرفه اونو در نظر بگیرین. خرید هدیه واسه مردان کارمند با خرید هدیه واسه مردانی که فعالیتای یدی دارن فرق داره. هدایایی که طبق حرفه انتخاب می شن، کاربردی تر هستن و همیشه استفاده میشن. اگه می خواین همیشه جزئی از خاطره شریک زندگی تون باشین، کادویی هدیه بدین که همیشه جلوی چشم باشه.

راهنمای کامل انتخاب کادو

۴– بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون با کمی خلاقیت

بهترین هدیه واسه مردان در روز تولدشون ایده های خلاقانه و غیر منتظره س. با کمی خلاقیت می تونین اونو حیرت زده کنین. یه تابلو یا یه نقاشی هدیه بدین البته یه نقاشی خاص که در هیچ جایی نمونه ای از اون دیده نمی شه! واسه جفت و جور کادوی خاص تولد مردان، چهره اونو تو یه قاب خوشگل نقاشی کنین. این یه هدیه فراموش نشدنیه که اندازه علاقه و احترام شما رو نشون میده. در این مورد روی کمک ما حساب کنین.

هدیه گرفتن تجربه شیرینیه که هیچوقت از شیرینی اون کم نمی شه. هدیه دادن یه راه ساده واسه نشون دادن عشق و علاقه در بین زن و شوهره که می تونه در مناسبتای جورواجور انجام شه. یکی از مناسبتایی که هر سال تکرار می شه، روز تولد همسره. فراموش کردن کادوی تولد همسر کار پسندیده ای نیس و ممکنه نتیجه های بدی داشته باشه. همین امروز روی تقویم روز تولد همسرتون رو علامت بزنین و واسه اون روز یه هدیه عالی رو تدارک ببینین.

۱– سبد گل کادوی تولد واسه همسر

گلا در همه دنیا واسه مناسبتای جور واجور هدیه داده می شن. عادی ترین هدیه واسه تولد همسر همین گلای رنگارنگ و زیباست. اگه همسرتون به کارای باغبانی و گلکاری علاقه منده می تونین یه گلدان گل طبیعی رو هدیه بدین. نگهداری از این گلدان واسه همسرتون بسیار مورد پسند و دوست داشتنیه. اگه فضای کافی واسه نگهداری از گلدانای بزرگ رو ندارین، از گلدانای کوچیک فانتزی و کاکتوسای کوچیک الهام بگیرین. گیاه کاکتوس از زیباترین گونه های گیاهی واسه نگهداری در فضای محدوده که تنوع زیادی هم داره. کادوی تولد واسه همسر رو برابر با سلیقه اون انتخاب کنین.

۲– کادوی تولد واسه همسر عاشقونه

هدیه تولد می تونه یه احساس، رفتار و یا حتی یه نگاه باشه. اگه همسر عاشقونه و عاشق پیشه ای دارین می تونین اونو در روز تولد به یه رستوران لوکس برده و یه شام دو نفره رو در فضایی متفاوت تجربه کنین.

بعضی از رستورانا با هماهنگی قبلی، کیک تولد و تزئینات رو هم آماده می کنن. پیشنهاد می کنم از فضاهای متفاوت تری واسه سورپرایز کردن همسرتون ایده بگیرین. رستوران با موزیک زنده، رستوران بین المللی و رستورانای خارج از شهر هم ایده مناسبی هستن. همراه با خوردن شام، می تونین با یه کادوی غیر منتظره اونو غافلگیر کنین. مطمئن باشین خاطره این شب فراموش نشدنی تا همیشه باقی می مونه.

هدایایی که خاطرات رو زنده می کنن همیشه به قلب همسرتون پل میزنن. هدیه ای اصیل و استثنایی به همسرتون بدین که همیشه خاطرات خوش رو تداعی کنه. نقاشی چهره از روی عکس کادویی با اصالته که ریشه در تاریخ داره. شاید در گذشته های دور، نقاشیای پرتره از شخص، مخصوص درباریان و افراد متومل جامعه بود ولی این روزا نقاشی چهره از روی عکس، هنری مردمی و در خدمت همه مردم س.  نقاشی چهره مخصوص سن و سال خاصی نیس و واسه هم خانوما و هم آقایون هدیه ای غافلگیر کننده س. این روزا نقاشی چهره از روی عکس به عنوان کادوی تولد واسه همسر، بسیار محبوب شده. پیشنهاد می کنم یه عکس دو نفره خاطره انگیز رو واسه سفارش نقاشی انتخاب کنین.

۴– کادوی تولد واسه همسر: کادوی مردونه

با در نظر گرفتن علاقه و یا شغل همسرتون یه کادوی تولد مناسب رو جفت و جور کنین. پوشاک و لوازم ورزشی، لوزم نوازندگی مثل گیتار یا تار، جعبه وسیله، عینک آفتابی، شارژر موبایل، لوازم ماهیگیری، ست لوازم اصلاح شامل دستگاه ریش تراش، افترشیو و نرم کننده صورت، کیف و کمربند چرمی، ادوکلن و عطر مردونه، نمونه هایی از کادوی تولد واسه همسر هستن که خانوما می تونن جفت و جور کنن.

۵– کادوی تولد واسه همسر: کادوی زنونه

آقایون با کمی دقت می تونن یه هدیه شیک و خوشگل رو واسه همسر جفت و جور کنن. با در نظر گرفتن بودجه از لیست زیر یه یا چند کادوی تولد واسه همسر رو انتخاب کنین: جواهرات، ست لوازم آرایش، کرم مرطوب کننده، ضد افتاب و کرم دور چشم، شکلای جور واجور پوشاک مجلسی، عطر زنونه، لباس، لوازم ورزشی، واکمن، دستگاه پخش موسیقی.

هدیه باید با تواضع و احترام به همسرتون تقدیم شه. کادوی تولد واسه همسر هر چی که باشه، می تونه در هاله ای از عشق و محبت داده شه. هدیه سالگرد ازدواج، هدیه تولد و هدیه ولنتاین، بهونه ای واسه بیان علاقه در فضایی صمیمی رو ایجاد می کنن. تا فرصت باقیست واسه خلق لحظات باشکوه زندگی و ثبت خاطرات خوش، یه تصمیم مهم بگیرین.

 

آشنایی با نقاشی پاستل

مقالات و پایان نامه ها

مرکز مشاوره صادقیه

مشاوره دادن پند و اندرز نیست ، پاسخ دادن به سوالات و یافتن راه حل مشکلات نیست ، دستور دادن و تعیین تکلیف کردن نیست ، دادن اطلاعات نیست ، تجزیه و تحلیل مراجع هم نیست

«مشاوره یک جریان یادگیری است که از طریق رابطه بین دو نفر انجام می‌گیرد . در این رابطه مشاور با داشتن مهارتها و صلاحیتهای علمی و حرفه‌ای می کوشد مراجع را با روشهای منطبق بر نیازمندیهایش یاری کند تا بیشتر خود را بشناسد و بینشی را که به این طریق نسبت به خویشتن کسب می کند در رابطه اش با هدفهای معین واقع بینانه و ادراک شده بطور موثری مورد استفاده قرار دهد و بالنتیجه فردی خلاقتر و شادمان تر در جامعه خود بارآید .

مشاور و وجود مکانی برای مشاوره به کمک می کند تا بتوانند راه حل مشکلات و پاسخ سوالهای بی جواب خود را یافته و آلام خود را تسکین دهد .

مشاوره عبارت است از یک رابطه رودررو . به این طریق مشاور با تمام شناختی که از خصوصیات اخلاقی و عاطفی و شخصّیتی مراجع دارد به کمک او می شتابد تا او خود را بهتر بشناسد ، به استعدادهای نهفته خود پی ببرد ، راه استفاده از توانایی ها و امکانات را بهتر دریابد و مسئولّیت اعمال و رفتار خود را به عهده بگیرد تا فردی سازنده باشد و بتواند با مشکلات بهتر مبارزه کند در واقع می توان گفت که مشاوره نوعی یادگیری است که مشاور به کمک خود مراجع آموزشهای لازم را جهت خود شناسی به او میدهد تا او بتواند در ضمن حفظ شخصّیت خود با محیط و اطرافیانش نیز سازش پیدا کند .

 

نظریه ویلیامسون چیست ؟ ویلیامسون شخصی است که بر روی مشاوره تحقیقاتی مستقیم انجام داده نظریه وی بدین صورت می باشد که وی مشاوره را نوعی مشاهده کلینیکی می داند و می گوید که هدف از روان درمانی و مشاوره سازندگی شخص است ، ولی مشاوره دامنه اش وسیع تر است و محدود به مسائل عاطفی ، تضاد ها وارزشها نمی شود .

ویلیامسون می گوید که نقش تکنیک مشاوره بر حسب نوع مشکل ، نیاز مراجع و محیط و موقعیّت متفاوت است و نمی توان یک روش و تکنیک را در مورد همه مراجعان و در تمام موارد به کار برد.روش ویلیامسون در واقع بیشتر ، جنبه آموزشی دارد ، زیرا او معتقد است که مراجعان بدون راهنمایی مشاور نمی تواند مسائل و مشکلاتش را حل کند ، بلکه باید در این کار به او کمک و یاری شود . مشاور باید پس از کسب اطلاعات لازم با کاربرد روشهای سایر علوم به مراجع کمک کند . بشر به سوی کمال پیش می رود وذاتاً عاقل ودارای استعدادهای جالب است ، ولی به تنهایی قادر نیست که خودش را کامل کند و باید به او کمک  شود . مشاور کسی است که این نقش را ایفا می کند و در واقع منبع قدرتی است که می تواند از این نقش را عمل کند . به همین دلیل است که روش ویلیامسون را روش مشاور مرکزی نیز می گویند .

ویلیامسون شش مرحله برا ی مشاوره کلینکی ذکر کرده است . این مراحل عبارت است از :

  • تجزیه وتحیل : در این مرحله مشاور به جمع آوری اطلاعات درمورد استعدادها ، خواسته ها، علایق ، وضع سلامت جسمانی ، تعادل عاطفی و سایر خصوّصیات مراجع می پردازد و سپس این اطلاعات را با تصویری که مراجع از خودش دارد مقایسه می کند .
  • ترکیب : در این مرحله به اطلاعات گرد آوری شده نظم و ترتیب داده می شود و مشاور و مراجع ، هر دو در جست وجوی یافتن هماهنگی بین این اطلاعات بر می آیند .
  • تشخیص : در مرحله سوم مشاور ، نوع ناراحتی را تشخیص می دهد و آن را به ترتیبی منطقی بیان می کند .
  • پیش بینی : در مرحله پیش بینی مشاور درمورد چگونگی مشکل در آینده نظر می دهد .
  • مشاوره : مرحله مشاوره ، مرحله درمانی است ، یعنی یک رابطه تعلیم و تربیّتی در بین مشاورو مراجع ایجاد می شود . چنانچه این مرحله بر اساس یک تشخیص صحیح بنا شود مفید و مؤثّر خواهد بود ، زیرا در این مرحله است که مراجع در مورد علل و موجبات ناراحتی خود آگاهی می یابد . همچنین در مورد مشکل خود د رآینده فکر می کند ، در مورد تغییر و اصلاح وضع فعلی و وسایلی که باید به کار رود به تفکر می پردازد و در مورد ‎آنچه که باید انجام دهد تا این تغییرات و اصلاحات صورت پذیرد تصمیم می گیرد . در تمام این موارد ، مشاور به او کمک می کند تا حداکثر استفاده را از نیروهای خود بنماید و در او تعادل و سازگاری ایجاد شود .
  • پی گیری : مرحله ای است که نتیجه مشاوره و روان درمانی را نشان می دهد و معلوم می دارد که مراجع در مواجهه بامشکلات آْتی چه خواهد کرد .

 

خدمات مرکز مشاوره صادقیه  و مرکز مشاوره فرمانیه :

مشاوره تلفنی با موبایل ، مشاوره خیانت زناشویی و بی وفایی در زوجین  ، مشاوره خانواده و مشاوره زناشویی  ،مشاوره طلاق، مشاوره پیش از ازدواج  ، مشاوره جنسی و درمان مشکلات جنسی  ، مشاوره کودک ، مشاوره و روانشناسی تخصصی نوجوانان و جوانان  ، نوروتراپی بر مبنای TDCS  ، نوروفیدبک یا نوروتراپی ، درمان اختلالات روانشناختی نظیر افسردگی ، اضطراب ، انواع فوبی ها و ترس های مرضی ، اختلالات خواب ، اختلالات جنسی و …

 

مقالات و پایان نامه ها

محبوب ترین جاذبه ها و تفریحات نزد مسافران

1 – جزیره کیش بی شک یکی از محبوب ترین نقاط گردشگری در ایران می باشد جزیره ای کوچک ولی زیبا که در شمار معدود نقاط آزاد اقتصادی در ایران می باشد. این جزیره دارای جاذبه تفریحی و گردشگری فراوانی می باشد، اما برخی از آنها بیشتر مورد توجه مسافران تور کیش قرار میگیرد. در این جا به برخی از آنها اشاره میکنیم :

 یکی از تفریحات متفاوت و هیجان انگیز در جزیره کیش بنانا و شاتل است.کسانی که عاشق هیجان هستند می توانند این دو تفریح را برروی آب های خلیج فارس تجربه کنند .شاتل یک تیوب است که با بندهای مخصوص به قایق بسته می‌ شود و یک یا چند نفر روی آن می‌ نشینند و روی آب کشیده می‌ شود. به دلیل سرعت بالای قایق، شاتل روی آب تکان‌ های زیادی می‌ خورد و هیجان آن بسیار بالاست و از ایمنی بالای برخوردار می باشد چرا که قبل از سوار شدن جلیقه نجات به تن میکنید و و به وسیله غریق نجات ها کنترل می شوید.

 آبنمای موزیکال آوای خلیج فارس  این مجموعه با زیربنایی به وسعت 20 هزار متر مربع مساحت ساحلی و 15 هزار متر مربع مساحت دریا به همراه 1400 مترمربع اسکله هلالی به عنوان بزرگترین مجموعه فرهنگی و تفریحی کشور و بزرگترین آبنمای موزیکال خاورمیانه می باشد که در شمال شرقی جزیره کیش و بهترین نقطه نزدیک اسکله تفریحی جزیره کیش احداث شده است.در مقابل این آبنما سن کنسرت قرار دارد که تا کنون چندین کنسرت از خواننده های مطرح کشور در آن برگزار شده است. این سالن کنسرت روباز حدود 1340 نفر ظرفیت دارد. یکی از ویژگی های جالب این آبنما استفاده از آب شور دریا برای نمایش است که در نوع خود منحصر به فرد می باشد. هم چنین قابلبیت های دیگری نیز مانند لیزر شو و افکت آتش بر روی آبنمای موزیکال تعبیه شده است.

  – پارک کیبل اسکی کیش یا همان اسکی روی آب یکی دیگه از ورزش های آبی کیش است که بسیارمورد توجه گردشگران تور کیش قرار گرفته است. این مجموعه از بزرگترین و اولین کیبل اسکی در منطقه خاورمیانه است و در یکی از زیباترین نقاط ساحل نقره فام شرقی کیش با درختان نارگیل فراوان و درختان لور قدیمی ، با آلاچیق های متعدد در طول ساحل، نزدیک اسکله بزرگ تفریحی و پلاژ آقایان واقع شده است.کیبل اسکی کیش بزرگترین کیبل اسکی جهان و نخستین سایت اسکی روی آب خاورمیانه در جزیره کیش است . طول کیبل اسکی در کیش 860 متر و عرض آن به 160 متر می‌رسد. به منظور سرویس دهی به علاقه‌مندان این ورزش، 5 برج در خلیج فارس نصب شده است که با سرعت 28 تا 62 کیلومتر در ساعت، امکان سرویس دهی به 12 نفر را به طور همزمان دارد.مجموعه کیبل اسکی کیش شامل دفتر رزرواسیون، امکانات کامل رختکن و دوش، سکوی شروع، اتاق آموزش و فروشگاه لوازم و تجهیزات ورزشی مخصوص کیبل اسکی میباشد. به علاوه در اطراف این مجموعه رستوران و کافی شاپ جهت رفاه استفاده کنندگان قرار داده شده است.این ورزش آسان، ایمن و لذت بخش، شرایط سنی خاصی نداشته و همه می توانند از 3 سال تا 93 سال از آن لذت ببرند. پارک کیبل اسکی کیش جاذبه ای است که به راحتی نمی توان از رفتن به آن صرف نظر کرد.

– یکی از جاذبه های گردشگری و باستانی جزیره کیش، خانه اعیانی است که با توجه به آثار باقی مانده قدمت این خانه به دوران ایلخانیان باز میگردد. از معماری باقی مانده این خانه و سنگ های ستاره ای شکل به جای مانده در بنای بیرونی می توان نتیجه گرفت که سنگها جز سنگهای وارداتی آن زمان هستند که بیانگر ثروتمند بودن مالک این خانه در آن عصر بوده است. البته خانه اعیانی یکی از آثار فرهنگی است که کم به آن توجه شده است. اما مسافرین عزیز تور کیش که علاقه کند به بازدید از مناطق اریخی و باستانی هستند می توانند از این خانه دیدن کنند.

2- شهر مقدس مشهد از دیگر شهر هایی می باشد که هرساله تعداد زیادی از گردشگران تور مشهد را جذب خود میکند.این شهر نیز دارای مناطق گردشگری سیاحتی و زیارتی بسیاری است ، که برخی از آنها از سوی گردشگران بیشتر مورد توجه قرار میگیرد.

– حرم مطهر امام رضا علیه السلام با گسترش و افزایش مساحت آرامگاه امام هشتم شیعیان ساخته شده است. امام بزرگوار در سال هشتصد و هفده هجری به شهادت رسیدند. اسم این منطقه سناباد بود و در قرن دهم به نام مشهد تغییر نام گرفت و مقدس ترین شهر مذهبی در کشور ایران شد. ساخت حرم امام رضا متعلق به قبل از دوره سلجوقی می باشد.
حرم مطهر امام رضا علیه السلام ساختمانی چهار گوشه است که در هر گوشه آن صفه‌ای به اندازه 3 متر دارد که از این صفحه محل ورود و خروج و رفت و آمد به حرم مطهر است. ساختمان اصلی حرم، به بقعه هارون الرشید مربوط است و مرقد مطهر امام رضا علیه السلام در وسط حرم قرار نگرفته بود و طواف بر ضریح سخت و مشکل بود بدون آن که آسیبی به استواری گنبد وارد شود در سال 1343 ه.ش با ساختن یک طاق بزرگ و دو پایه ، دیوار بین مسجد و حرم را برداشتند. ارتفاع طاق حرم بیست سانتی‌متر و با سنگ مرمر است و بالای آن تا ارتفاع دو متری با کاشی‌ نفیس از دوره سلجوقی است که بر بیشتر آنها آیات و احادیث بر بعضی دیگر، نقشهای اسلیمی کار شده و برجسته دیده می شود. بر بالای کاشی‌ها، کتیبه‌ای به شکل برجسته بر روی کاشی‌های چینی دارای آیه هایی از سوره فتح به تاریخ 760 هـ.ق نصب گردیده است. بر بالای این کتیبه، کتیبه ای از جنس مرمر به عرض 32 سانتی‌ متر می باشد که بر آن قصیده‌ای از دبیرالملک فراهانی به خط نستعلیق نوشته شده است. از این کتیبه تا انتهای دیوارها، به سال 1275 هجری قمری آیینه کاری شده می باشد . در انتهای 4 دیوار حرم که زیر طاق گنبد قرار گرفته است، سوره جمعه به خط ثلث علیرضا عباسی وجود دارد. در قسمت بالای دیوارها‌، با ساختن گوشواره‌ها ، طرح مربع به هشت ضلعی و گنبد داخلی بر روی آن ساخته شد. همه سطحهای زیر گنبد،‌ با آیینه کاری بسیار هنرمندانه‌ به شیوه مقرنس پوشیده شده است . گنبد بیرون حرم بر روی ساقه‌ به قطر 44/13 متر بنا شده است و بلندی ارتفاع آن از کف بام در حدود 31 متر است. کتیبه خیلی زیبا و بزرگ گنبد به خط ثلث علیرضا عباسی در چهار ترنج، به عربی نوشته شده است.
صحن عتیق که در قسمت شمالی حرم قرار گرفته است،‌‌ ‌در زمان سلطان حسین بایقرا ساخته شده است و در دوران شاه عباس اول افزایش یافته است. . در اطراف صحن، تعدادی حجره در 2 طبقه و چهار ایوان در چهار جهت اصلی ساخته شده است . ایوان طلا یا ایوان جنوبی، از زمان امیرعلی شیرنوایی در قرن 9 هجری است و به دلیل اینکه روی ایوان را نادرشاه طلاکاری انجام داده است، به ایوان نادری مشهور شده و در زمان شاه طهماسب صفوی تزئین و طراحی شده است. ایوان دارای چهار در طلایی است که به توحید خانه، کفشداری بزرگ،  راهروی سقاخانه قدیم و از منطقه به دارالسیاده و محلی که در قدیم قرآن خانه بود ، گشوده می شد. در بخش جنوبی ایوان، طاقی شبیه محراب بود که بر خشت‌های طلا کاری شده قصیده‌ای از «ندیم» به زبان پارسی به خط نستعلیق محمد علی بن سلیمان رضوی حک شده است که نشانگر طلاکاری و بازسازی ایوان به فرمان نادرشاه است.

مسجد گوهرشاد مشهد یکی از بزرگترین مسجدهای چهار ایوانی ایرانی می باشد که در سال 821 هجری قمری به دستور گوهرشاد همسر شاهرخ تیموری بنا شد. این مسجد با معماری قوام الدین شیرازی در مجموعه حرم امام رضا (ع) مشهد بنا شده. این مسجد با وسعت 9410 متر مربع دارای چهار ایوان است. که این ایوان ها دارای نام های مقصوره، دارالسیاده، حاجی حسن و آب و هفت شبستان است. وسیع ترین ایوان مسجد، ایوان مقصوره است که با مقرنس کاری و کتیبه خط ثلث بایسنغر میرزا و کاشی کاری قشنگی  تزئین شده. یکی از زیباییی های مسجد گوهرشاد مشهد منبر صاحب زمان است.

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی حماسه سرای بنام ایرانی واقع در باغ زیبایی در شمال شهر تاریخی توس، در انتهای بلوار پردیس میباشد. روستاهای توس و اسلامیه در اضلاع شرقی و غربی آرامگاه قرار دارند . در مقدمه شاهنامه بایسنقری اولین بنا بر مزار فردوسی را به ” ارسلان جاذب ” که ممدوح فردوسی بوده نسبت داده شده است ، سپس به همت ملک الشعرای بهار و جمعی از فرهیختگان خراسان آرامگاهی بر فراز مزار ایشان ساخته شد . این بنا پس از پنج سال به همت استاد حسین لرزاده معمار و استادطاهرزاده در سال 1212 به تمام شد . بنای یاد شده به سبب عدم رعایت مسائل فنی و محاسبه مقاومت خاک و جذب رطوبت علی رغم تعمیرات مکرر نشست کرده با تلاش مهندس هوشنگ سیحون تخریب و پس از مقاوم سازی با همان شکل اولیه بازسازی شد. در سالهای بعد تندیس فردوسی اثر استاد صدیقی و نقش برجسته های سنگی ملهم از مضامین شاهنامه اثر فرزند استاد تهیه و در محوطه داخلی آرامگاه نصب گردید.

3 – کشور زیبای ترکیه با شهرهایی چون استانبول ، آنتالیا، کوش آداسی و آلانیا شهرت بسیاری را از سوی گردشگران ایرانی برای خود به ارمغان آورده است ، در اینجا به برخی از جاذبه های گردشگری این شهر اشاره می کنیم :

مسجد ایاصوفیا استانبول در ابتدا کلیسای مسیحیان بود که در دوره امپراتوری بیزانس در سال 532 میلادی به دستور کنستانتین اول ساخته و در سال537 افتتاح شد.پس از فتح استانبول، به دستور سلطان محمد دوم کلیسای ایاصوفیه به مسجد تبدیل و سپس پس از به قدرت رسیدن آتاترک به موزه تبدیل شد و تا امروز به همین شکل باقی‌مانده‌ است. عظمت و زیبائی گنبد ایاصوفیه و ظرافتی که معماران اولیه در ساخت آن به خرج دادند همواره مورد تحسین تاریخدانان، معماران و مهندسین بوده‌است.ارتفاع گنبد بزرگ این مسجد 55 متر و قطر آن 31 متر است که بوسیله 40 پشت‌بند بزرگ و روی چهار ستون اصلی سوار شده‌است. ایاصوفیه یکی از زیباترین نمونه‌های باقی‌مانده معماری دوره بیزانس می باشد و یکی از با ارزشترین هنرهای موجود در این بنا دکوراسیون داخلی با موزائیک و ستونهای مرمر می باشد.

کاخ ییلدیز دومین کاخ بزرگ استانبول می باشد که به بخش های مختلفی تقسیم شده که هر بخش برای هدفی خاص ایجاد شده است . این کاخ در اواخر قرن 19 میلادی توسط سلطان حمید دوم ساخته و به عنوان محل سکونت شخصی سلطان استفاده می شد که در طول 33 سال سلطنت او توسعه بسیار کرد و از دربار ها و یک مسجد تشکیل شده است. در این کاخ ساختمانی به اسم شاله وجود دارد که از بزرگترین و مجلل ترین ساختمان هایی می باشد که سلطان های عثمانی در آن زندگی و خوشگذرانی می کردند.این کاخ در باغ زیبایی وجود دارد که به گل های مختلف سراسر دنیا آراسته شده و امروزه جشن های خصوصی دولت ترکیه در باغ این کاخ برگزار می گردد.در این کاخ موزه زیبایی وجود دارد که بسیار مورد توجه بازدیدکنندگان و مسافران تور استانبول می باشد.

آسپندوس آمفی تئاتری تاریخی و شگفت انگیز در 8 کیلومتری شهر سریک آنتالیا می باشد،که تاریخ دانان زمان ساخت این بنارا 1000 سال پیش از میلاد مسیح تخمین میزنند.این آمفی تئاتر باستانی توسط رومی ها ساخته شده است همه ساله گردشگران بسیاری از این مجموعه خارق العاده دیدن میکنند.شهر تاریخی آسپندوس از دیدنی های بزرگ آنتالیا به شمار می رود. آسپندوس در 40 کیلومتری آنتالیا بنا شده و با آمفی تئاتر باستانی خود یکی از مکان های تاریخی ترکیه محسوب می شود.از زمان های بسیار دور تا به امروز این بنا همانگونه که بوده باقی مانده و تغییری نکرده.امروزه از آسپندوس برای برگزاری جشنواره های مهم هنری استفاده می شود.سالن تئاتر آسپندوس یکی از خیره کننده ترین بناهای ترکیه  بشمار میرود.سالن تئاتر و قنات های آسپندوس هر یک توسط معماران متفاوتی ساخته شده که هدف شان از ساخت این بناهای عمومی به دست آوردن جایزه سلطنتی یعنی ازدواج با دختر پادشاه آسپندوس، بوده است. از آنجاییکه پادشاه از هر دوی این آثار خوشش آمده بود، اعلام کرد که دخترش را به دو نیم تقسیم کرده و نیمی از وی را به هر یک از آنها خواهد داد. طراح قنات و آبراه های شهر با این پیشنهاد موافقت کرد در حالیکه سازنده سالن تئاتر از سهم خود گذشت. همین امر باعث شد تا پادشاه دخترش را به ازدواج طراح و سازنده سالن تئاتر درآورد.

توتک تپه آنتالیا این تپه در حاشیه غربی شهر با ارتفاع 618 متر می باشد. که در بالای این تپه رستورانی گردان قرار دارد. این مکان از جاذبه های گردشگری آنتالیا شهر محسوب می شود و منظره خلیج آنتالیا و کوه ها از بالای این تپه  برای مسافران تور آنتالیا بسیار زیبا است

حمام رومیها آنتالیا یکی دیگر از آثار تاریخی آنتالیا حمام رومی می باشد که در حال حاضر تبدیل به موزه باستانی با اشیا بسیار با قدمت است،این حمام در منطقه سیده و در نزدیکی ساحل سیده که یک ساحل ماسه‌ای، مجاور دریای مدیترانه می باشد با انبوهی از درختان کاج احاطه‌ شده است. این حمام به خاطر موقعیت مکانی بسیار خوبی که دارد و همچینی به دلیل داشتن فضایی آرامش‌بخش و محیطی مناسب هر ساله تعداد زیادی از گردشگران تور آنتالیا را به خود جذب می کند،گردشگران بعد از بازدید از این حمام می توانند ما بقی روز خود را در ساحل زیبای سیده بگذرانند. این ساحل زیبا دارای امکانات رفاهی مناسب، مانند رستوران‌های لب ساحلی، اقامتگاه‌های استراحتی، هتل های بسیار لوکس و ورزش‌های آبی می باشد.

ساحل سحر آمیز گرجستان ساحل اورکی – ساحل سحر آمیز ( ureki beach ) : در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب بندر پوتی و ۶۰ کیلومتری شمال بندر باتومی در کرانه زیبای دریای سیاه، منطقه ای وجود دارد به نام اورکی که دارای ساحل سحر آمیز است و از مهمترین جاذبه های دیدنی گرجستان محسوب می شود.ساحل اورکی به رنگ قهوه ای و در برخی نقاط خاکستری رنگ می باشد، مردمان بومی گرجستان از قدیم معتقد بوده اند که خاک های ساحلی این منطقه شفابخش و برای بدن بسیار مفید است لذا از دیرباز افراد بسیاری جهت شفایخشی از بیماری و یا پیشگیری از آن به ساحل اورکی می آمدند و خاک و گل ساحلی را بر روی بدن خودشان قرار می دادند.سرانجام در قرن نوزدهم میلادی دانشمندان پی بردند که ماسه های ساحل اورکی دارای خاصیت مغناطیسی می باشد، و میدان مغناطیسی تاثیر خاصی بر روی ارگانیسم بدن انسان دارد که باعث جلوگیری از بیماری های قلبی، عروقی ، عصبی و مفصلی می شود و همچنین بدن انسان را در برابر سایر بیماری ها مقاوم می کند و همچنین خاک این منطقه تاثیر زیادی در سلامت پوست و زیبایی چهره دارد. بر اساس مطالعات دانشمندان تنها دو منطقه بر روی کره زمین وجود دارد که ماسه های آن این خصلت درمانی را ایجاد می کنند، به همین دلیل است که ساحل اورکی مورد توجه گردشگران تور گرجستان است و یکی از مهمترین جاذبه های گردشگری گرجستان می باشد.

 

مقالات و پایان نامه ها

معنی کلمه عشق

.

در این مقاله من ندا میرشکاری به بررسی معنی کلمه ی عشق می پردازم.

 

عشق چیست؟

برای دانستن تعریف عشق، ابتدا باید بدانیم عشق چیست عشق مجموعه‌ای از احساسات مثبت نسبت به طرف مقابل است، از نظر ماهیت این احساسات شامل توجه، مراقبت، صمیمیت، نزدیکی و از جمله غنی‌ترین تجربه‌های مردم هستند.

سایر امتیازات زندگی مشترک یعنی صمیمیت، با هم بودن، رسیدگی به یکدیگر، امنیت عاطفی و خیلی از جنبه‌های دیگر که روح خسته‌تان را آرامش می‌بخشد و با یأس‌ها و دلتنگی‌هایتان کنار می‌آید و با شما در هیجانات زندگی و اتفاقات خوشایند و ناخوشایند آن شریک می‌شود.

احساس عشق بین دو جنس مخالف مهمترین پاداش و بهترین احساسی است که هر آدمی می‌تواند تجربه کند. بدون عشق و علاقه و همچنین بدون برخورداری از علاقه دیگران جسم و روح انسانی پژمرده می‌شود و می‌میرد. در درون عشق و عاشقی گرایش طبیعی و عشق موجود در میان دو دلداده، بسیاری از گرفتاری‌ها را حل می‌کند.

رابطه تولد و عشق

عشق پدیده‌ای آموختنی است عشق یک حس عاطفی است روان شناس ها و انسان شناس ها در مطالعات و بررسی‌های بی شمار خود به این نتیجه رسیده‌اند که عشق آموختنی و احساسی فرا گرفتنی است.

رفتار اغلب ما به گونه‌ای است که گویا عشق آموختنی نیست بلکه خصوصیتی است که هر آدمی در انتظار یک معجزه است که از دورن بشکفد و به سطح بیایید. همه آدم‌ها تمام عمر خود را تا رسیدن به این زمان صبر می‌کنند. اغلب عمر خود را در جستجوی عشق می‌گذرانیم می‌خواهیم در عشق زندگی کنیم و می‌میریم بی آنکه هرگز حقیقتاً آن را کشف کنیم. بیشتر ما هرگز عشق را نمی‌آموزیم در عشق سر گرم می‌شویم و ادعای عشاق را در می‌آوریم و عشق را به بازی می‌گیرم.

تعریفی که کراس لند از عشق می‌کند خیلی احساساتی و عاشقانه نیست. عشق هنگامی پدید می‌آید که نیازهای دیگری از نیازهای خودتان مهم‌تر است.

چیستی عشق؟
زمانی عشق را میان فرد با فرد دیگر یا پدیده‌ای را توصیف می‌کنیم که در درون آن احساس خیال‌انگیز و هیجان بالایی دیده شود؛ چیزی که در سطوح معمول دوستی و رفاقت وجود ندارد.

در این میان به نظر می‌رسد افرادی که دارای منبع کنترل بیرونی بوده و اساس رفتارهای خود را در درون خود نمی‌دانند، احتمال بیشتری می‌رود که موارد بیشتری از «به دام عشق افتادن» را در طول زندگی خود تجربه نمایند.

شاید نزدیک‌ترین مفهوم به عشق، دوست داشتن باشد. عشق و دوست داشتن هر دو نگرش‌هایی هستند که فرد در رابطه با شخص دیگر تجربه می‌کند. بین این دو مفهوم صرفاً یک همبستگی مثبت متوسط وجود دارد.

این موضوع به این معناست که گرچه این دو با هم همسو و هم‌راستا هستند ولی لزوماً یک پدیده واحد نیستند.

بررسی شرکت‌کنندگان در پژوهشی نشان داد که افراد همسرشان را فقط کمی بیشتر از دوست هم‌جنس‌شان دوست دارند، اما خیلی بیشتر از دوست، عاشق همسرشان هستند.

از جمله نتایج جالب توجه اینکه نمره مردان در مقیاس‌های دوست داشتن و عشق ورزیدن همبستگی بالاتری داشتند و این به آن معناست که شاید مردان درباره ماهیت واقعی احساساتشان بیشتر سردرگم هستند، در حالی که زنان توانایی بیشتری در تشخیص این تفاوت‌های ظریف دارند.

برای ایجاد درک بهتر تعدادی از تفاوت‌های مقیاس دوست داشتن و عشق ورزیدن در ادامه آمده است:
موارد دوست داشتن:
–    من فکر می‌کنم که … فوق العاده سازگار است.
–    من فکر می‌کنم که … یکی از افرادی است که احترام زیادی به من می‌گذارد
–    من فکر می‌کنم که … و من، کاملاً شبیه یکدیگر باشیم.
موارد عشق ورزیدن:
–    اگر من هرگز نتوانم با … باشم، بیچاره می‌شوم.
–    من احساس مالکیت زیادی نسبت به … دارم.
–    من تقریباً هر کاری را برای … انجام می‌دهم

عشق در دل شما گذاشته نشده تا همان جا بماند مادامی که عشق را به دیگران نبخشایید عشق نیست.

عشق الهی ثروت، توانگری، امید، روشن‌بینی، قدرت، آرامش، شفا می‌آورد پس‌ازاین رو در بخشش آن خساست به خرج ندهید.

منبع: معنی کلمه ی عشق

پایان نامه ها

منابع تحقیق درباره کتابخانه، عباد، عضدالدوله، مراکز

در شیراز و بغداد اقدام کردند و برای تسلط بیشتر بر اوضاع قلمرو خلافت و ترویج تشیع، اقدامات اجتماعی و فرهنگی در خور توجهی انجام دادند. وجود این همه توجه و حمایت از طرف پادشاهان نسبت به علما موجب پیشرفت های فراوان و قابل‌توجه در علوم مختلف شد. در این دوران مرحوم شیخ مفید در دولت آل بویه، حضوری همراه با عظمت و کرامت داشت و عضد‌‌‌الدوله بارها به زیارت وی رفت. شیخ صدوق نیز با دعوت رکن‌الدوله به ری آمد. سید رضی -یکی از بزرگترین دانشمندان شیعی آن زمان ـ به فرمان بهاء‌الدوله دیلمی به عنوان نقیب علویان عراق و قاضی القضاه حکومت آل بویه منصوب شد.70
به جز علمای علوم دینی، می‌توان به استخری جغرافیدان، ابوالوفای بوزجانی ریاضی‌دان71، النسوی72 که اعداد هندی را رایج کرد و بالاخره پزشکان برجسته ای چون المجوسی اشاره کرد که مورد حمایت آلبویه بودند. ثابت بن ابراهیم صابی(پزشک)، ابوالقاسم(منجم)، ابوالفرج اصفهانی (مورخ)، ابن مسکویه (مورخ) ابوالحسن سنان (مورخ و پزشک) از مهمترین دانشمندان دربار معزالدوله بودند. پزشکان و دانشمندان زیادی نیز در دربار دیگر امرای آل بویه از جمله عضدالدوله زندگی میکردند. همچنین نباید از کتاب‌های شفاء، قانون و اشارات شیخ الرئیس ابوعلی سینا چشم‌پوشی کرد که تا به امروز در مراکز مهم علمی جهان مورد توجه اندیشمندان مسلمان و غیر مسلمان می‌باشند.73
عصر آل بویه از نظر کتاب و کتابخانه هم، نسبت به عصرهای دیگر، امتیاز داشت. در آن زمان، در هر رشته از علم و ادب بهترین و نفیس‌ترین کتاب‌ها نوشته شد و با شکوهترین و مهمترین کتابخانه‌ها به وجود آمد. در ایران، عراق، مصر، کتابخانه‌هایی ساخته شد که در هیچ زمانی نظیر نداشت. در بغداد کتابخانه‏هاى عمومى به عنوان مراکز مطالعه و تحصیل تأسیس شد که مشهورترین آنها دار العلم ابو نصر شاپور بن اردشیر، وزیر صمصام الدوله بویهى، بود. تأسیس این دار العلم و دیگر مراکز علمى کمک فراوانى به ایجاد مدارس پیشرفته‏اى چون نظامیه و مستنصریه بغداد کرد. کتابخانههای شیراز، رامهرمز ، ری و اصفهان نیز که به وسیله حکام آل بویه بنا گردیده اند، تحسین جهانیان را برانگیختند. کتابخانه‌ عضد‌‌‌الدوله در شیراز مى‏توانست با کتابخانه سامانیان در بخارا رقابت کند74.
مقدسی از کسانی است که این کتابخانه را‌ مشاهده کرده و از کتاب‌ها، تصاویر و نقشه‌های آن بهره گرفته است. وی چنین می‌گوید: « در ساختمان بزرگ عضدالدوله در شیراز محلی به کتابخانه اختصاص دارد و چند تن از افراد مورد اعتماد شیراز به عنوان وکیل و خازن، در آن به خدمت اشتغال دارند، هر کتابی که تا زمان عضدالدوله درباره ی هر علم یا هر چیز نوشته شده در این کتابخانه موجود است. محل کتابخانه، بنائی طولانی است که در هر طرف آن مخزن‌هایی قرار دارد. کتابهای مربوط به هر علم و فن در حجره ‌ی جداگانه‌ای نهاده شده است. فهرست‌هایی ترتیب داده‌اند که نام کتاب‌ها در آن ثبت شده است. دربان‌ها جلوی در کتابخانه گماشته شده و فقط به افراد با عنوان، اجازه ی ورود می‌دهند. در این کتابخانه نقشه‏هاى جغرافیایى که بر روى کرباس کشیده بودند، وجود داشت که من (مقدسى) آنها را دیدم. از این نقشه‏ها در کتابخانه ی صاحب بن عباد و کتابخانه ی امیر خراسان‏ نیز بود ولى هریک با دیگرى تفاوت داشت.»75 آل بویه وزیرانی همچون ابن عمید و صاحب بن عباد دو تن از مشهورترین دانشمندان علوم عربی را در دولت خود داشتند. یکى از بزرگ‏ترین مؤسسین‏ علوم فصاحت و بلاغت، صاحب بن عباد بود. در چنین دوره‏ ی درخشانى بود که خانه ی صاحب بن عباد، وزیر فخر الدوله در رى، محل رفت و آمد علما و دانشمندان بود. کتابخانهی صاحب عباد در رى به تنهایى به اندازه ی تمام کتابخانه‏هاى آن زمان اروپا کتاب داشت. وی نویسنده ای توانا بود و رسایلش مشهور و مدون است. کتابهایى که در کتابخانه ی او گرد آمده بود، براى هیچ کس فراهم نیامده بود. این کتابخانه از معروف‌ترین کتابخانه‌ها در آن زمان بوده که براى حمل آنان به چهارصد شتر نیاز داشت. طبق گفته خود صاحب، تعداد کتاب‌های کتابخانه‌ او دویست و شش هزار مجلد بوده است.76 بسیاری از آثاری که در این کتابخانه بود، از آثار فلسفی و کلامی و شیعی بود که توسط سلطان محمود غزنوی، پس از سقوط شهر در سال ۴۲۰ ه.ق از بین رفت.
کتابخانهی ابوالفضل بن العمید هم در ری بود که بنا بر نوشته ی‌ مسکویه که به مدت هفت سال کتابدار آنجا بود، در آن کتابخانه، کتاب‌هایی در خصوص هر علم و هر نوع از انواع حکمت و ادب، وجود داشت. کتابخانه ی حبشی نیز که متعلق به فرزند معزالدوله بود، در بصره شهرت بسزایی داشت. در این کتابخانه‌ حدود پانزده هزار کتاب جلد شده و جلد نشده وجود داشت. در کتابخانه‌ها گذشته از کتاب‌های گوناگون، اشیاء نفیس و ظریف هم نگهداری می‌شد از قبیل صورت و نقشه و خطوط خوشنویسان بزرگ و کتاب‌هایی به خط مؤلفین آنها و انواع کاغذهای مرغوب و قلم‌های تراشیده و چیزهای دیگر از این قبیل. چنانکه گفته شده در کتابخانهی بهاء‌الدوله پسر عضد‌‌‌الدوله، انواع کاغذ سمرقندی و چینی و کاغذهای کهنه و ظریف، وجود داشت.
از قدیمى‏ترین و بزرگ‏ترین کتابخانه‏هاى مساجد در عراق، کتابخانه حیدریه مسجد جامع نجف بود. این کتابخانه در قرن چهارم هجرى ساخته شد. گفته‏اند که سلاطین، شاهزادگان، وزیران و دانشمندان در طى سالیان دراز، یکى پس از دیگرى به حمایت از این کتابخانه برخاسته‏اند. مهم‏ترین
کسى که نامش با حیدریه پیوندى نزدیک دارد، امیر آل‏بویه عضدالدوله دیلمى است. کتابخانه حیدریه که در بخش شرقى صحن این مسجد قرار داشت، داراى نسخ خطى گرانبها و ارزشمندى بود. همچنین گفته‏اند این کتابخانه، مجموعه بزرگ زیبایى از مصاحف داشت که برخى از آنها در اولین قرن عصر اسلامى استنساخ شده بود77
2-11. سقوط آل بویه
مهمترین عامل از بین رفتن این دولت، اختلافات خانوادگی بود. اگرچه رکنالدوله پسران خویش را به یگانگى توصیه کرده و در حقیقت تمام ممالک آل بویه را تحت امر عضد‌‌‌الدوله گذاشته بود، لیکن پس از مرگ او به علت اختلافاتى که از یک طرف بین پسران او روى داد و از طرفى دیگر در نتیجه کشمکش بین عضد‌‌‌الدوله و پسر عمویش عز‌‌الدوله که قبل از فوت رکن الدوله شروع شده بود، رشته پیوستگى ممالک دیالمه از هم گسیخت و متصرفات پسران بویه به سه قسمت عمده تقسیم شد و همین تقسیم مقدمه بروز یک سلسله جنگهاى داخلى بین فرزندان رکنالدوله و معز‌‌الدوله و فرزندان ایشان گردید که جز ضعف و خانمان ‏براندازى نتیجهی دیگرى نداد و اسباب انقراض ایشان را به سرعت مهیا ساخت.78 جاه طلبی لشکریان، اوضاع نابسامان اقتصادی و …نیز از عوامل دیگر بودند. چگونگی سقوط آل بویه در فصل چهارم به تفصیل بیان میشود.

فصل سوم
جغرافیای تاریخی خوزستان

دشت حاصلخیز خوزستان‏ از روزگار باستان مورد توجه اقوام ماقبل تاریخ بوده و با جلگهی بینالنهرین ارتباط و همبستگى کامل داشته است که در دامنه ی خود تمدنهاى زیادى را پذیرا شده است. قدیمى‏ترین تمدن ماقبل تاریخ، مربوط به زندگى غارنشینى در این استان پیدا شده که آثار سه دورهی متمایز مربوط به دوران مختلف غارنشینى در آن یافت شده است. از جمله باستان‏شناسان در دامنه کوههاى زاگرس در مکانى به نام چغامیش به الواحى مربوط به دورهی آغاز ادبیات دست یافتند. این استان به علت اوضاع طبیعى و شرایط خاص جغرافیایى، آثار گرانبهایى از تمدنهاى ما قبل تاریخ و تاریخى را در دل خود نهفته دارد. این سرزمین از دیرباز مهد تمدن و فرهنگ بوده و قابلیتهای سرشاری در این زمینه داشته که تاریخ، گواه صادقی بر این مدعاست. وجود مراکز علمی و فرهنگی همچون دانشگاه جندیشاپور در این استان نشانه اهمیت و رونق این سرزمین می‌باشد که استادان بزرگ دانش پزشکی را از یونان، مصر، هند و روم گرد هم آورده بود. پزشکان برجستهای که به مداوای بیماران و تدریس دانشجویان رشته ی پزشکی در این دانشگاه مشغول بودهاند. علما، دانشمندان و شاعران بزرگی همچون عبدالله بن میمون اهوازی، نوبخت اهوازی منجم و فرزندانش، جورجیس پسر بختیشوع جندیشاپوری و شاعران عرب زبان شیعی، مانند ابن سکیت و دعبل خزائی که با اشعار خود ولایت و امامت را پاس داشتهاند و زبان به مقاومت گشودهاند، از همین منطقه برخاسته و در این دیار زندگی میکرده اند.

3-1. جغرافیای تاریخی خوزستان

استان خوزستان گذشته از موقعیت خاص طبیعی و جغرافیایی و دارا بودن منابع سرشار زیرزمینی از لحاظ تاریخی نیز از کهنسالترین مناطق کشور به شمار میرود و از دیرباز دارای تمدن و فرهنگی درخشان بوده است؛ به طوری که آن را از نخستین مراکز پیدایش تمدن بشری دانسته اند.79 خوزستان در قدیم درب دهلیز کشور ایران به سوی شرق محسوب میشد و مرکز بازرگانی ایران و هند بوده است. در صحنهی علم و فرهنگ و نشر علوم در جهان نیز پیشتاز بوده است. دانشگاه جندی‌شاپور در عصر خود و در طی قرون متمادی یکی از مراکز مهم دانشگاهی جهان به شمار میرفته است و در این مرکز علمی، علومی چون پزشکی، فلسفه، نجوم، ریاضیات و مهندسی تدریس میشده است. به ویژه در دوران ساسانیان مرکز تبادل اندیشه و تلاقی افکار شرق و غرب بوده است. این دانشگاه که به دستور شاپور اول بنیان نهاده شد، توسط شاپور دوم مرمت و بازسازی گشت و در زمان انوشیروان تکمیل و توسعه یافت. این مرکز پس از اسلام هم به خدمات خود ادامه داد.
این استان از تمامى زمینهاى رسوبى که رود کارون و شعب متعدد آن ایجاد کرده‏اند، تشکیل شده80 و چندین قرن قبل از اینکه اقوام آریایى به عرصه ظهور بیایند، داراى تمدن شده است‏. تمدن ایلام در این سرزمین شکوفا شد و قلمروی وسیع آنان بخش مهمی از سواحل خلیج فارس را در بر میگرفت. کاوشهای باستانشناسی در تل علیکش قدمت آثار تاریخی این سرزمین را به هشت هزار سال قبل از میلاد میرساند و آثار کشف شده در شوش و شوشتر، تپه بزرگ سورکان و چغازنبیل و تپه های چغامیش در جنوب شرقی دزفول و تپه ابگع یا دیلم در هفت کیلومتری شمال شرقی هفت تپه و صدها اثر دیگر حکایت از روزگار پر عظمت و مردمان خردمند و کوشای این دیار دارد. در هزاره چهارم قبل از میلاد ایلامى‏ها در خوزستان‏، اقامت گزیدند.
حتی پس از تسلط هخامنشیان بر سرزمین ایلام همچنان جایگاه و موقعیت خود را حفظ کرد. خوزستان در زمان ساسانیان یکی از ایالات مهم ایران بوده است. در دولت ساسانى، خوزستان‏ دومین سرزمین و جندى‏شاپور دومین شهر شاهنشاهى بود. خوزستان نه تنها در پیش از اسلام مورد علاقه دولتمردان و حاکمان وقت بوده، بلکه پس از اسلام نیز اهمیت و اعتبار خود را از دست نداده و موقعیت ممتاز خود را در طول تاریخ حفظ کرده است. مقدسی، ابن حوقل، ابن بط
وطه، یاقوت حموی، اصطخری، طبری، گردیزی، حمدالله مستوفی و دیگران در آثار خود از آبادانی و رودخانههای پرجوش و خروش و دشتهای حاصلخیز این سرزمین آگاهیهایی داده اند. مقدسی، خوزستان را یکی از اقالیم عجم میداند.81 بنا به نوشته او شکر تمام بین النهرین و یمن از محصول خوزستان تأمین می شده است. از این رو خوزستان را شکرستان نیز نامیده اند. پارچههای زربفت و ابریشمی و منسوجات خوزستان شهرت جهانی داشته است. فرش و نمد و زیلو در این منطقه در کیفیت عالی تولید می شده است. در پلسازی و سدسازی پیشرو بوده اند و در تفکرات فلسفی و مذهبی بر همه همسایگان خود برتری داشته اند.
سرزمین خوزستان علیرغم اینکه از جنگها، قتلها و غارتها آسیبهای فراوان در طول تاریخ به خود دیده ولی هیچگاه غنای معنوی و مذهبی خود را از دست نداده است. وجود مساجد و سایر اماکن مذهبی چون امامزاده ابراهیم، امامزاده حیدر، امامزاده عبدالله و بقعههایی چون بقعه دانیال نبی در شوش و بقعه جعفر طیار در دزفول و بقعه سید احمد در هفت تپه و صدها زیارتگاه دیگر گواه صادق بر حضور روح معنویت در دل مردمان

پایان نامه ها

منابع تحقیق درباره ه.ق)، کالیجار، بهاء‌الدوله، یزدگرد

عکبره رفت. معز‌‌الدوله کوشید تا بریدیان را به اطاعت خود درآورد و همه عراق را قلمرو خود کند و با خلیفه به بصره رفت تا آن ولایت را از ابو القاسم بریدى بگیرد. اما وى پیش از رسیدن معزالدوله به هجر نزد قرمطیان گریخته بود.
به این ترتیب بیست و دو سال تمام (۳۳۴ه.ق- ۳۵۶ ه.ق) در بغداد، قدرت با معز‌‌الدوله بود و خلیفه عنوانى بیش نبود.30 در زمان معز‌‌الدوله هیچ احترامى براى خلیفه باقى نماند؛ وى از داشتن وزیر محروم بود. فقط کاتبى داشت که به زمینها و مخارج او رسیدگى مى‏کرد، اما معز‌‌الدوله هرکس را که مى‏خواست به وزارت خود انتخاب مى‏کرد. همچنین معز‌‌الدوله در عزل و نصب قضات و صاحبان مشاغل دیگر اعتنایى به خلیفه نمى‏کرد.31 معز‌‌الدوله در سال۳۳۶ ه.ق بصره را نیز تصرف کرد. عماد الدوله در سال ۳۳۸ هجری قمری از دنیا رفت. وی در مدت زندگانى خود امیر الامراء بود. پس از مرگش، این مقام به رکن الدوله رسید. معز‌‌الدوله بر بغداد و عراق و خلیفه مسلط بود و او مانند نایب از طرف دو برادر محسوب مى‏شد.32 وی در سال ۳۵۶ ه.ق از دنیا رفت. پس از او پسرش عز‌‌الدوله به حکومت رسید. رکن‌الدوله نیز در سال ۳۶۶ ه.ق از دنیا رفت.
قدرتمندترین امیر آل بویه، عضد‌‌‌الدوله فرزند رکن‌الدوله بود. در عهد حکومت او که عبارت از سال های پایانی قرن چهارم هجری بود، تمدن اسلام در اوج شکوفایی بود و علم در تمامی شعب آن، از فقه و کلام و فلسفه گرفته تا تا طب و نجوم و ریاضیات، مدارج ترقی وکمال خود را میپیمود و کتابهای نفیس فراوان از هر رشته به رشته تحریر در می آمد. عضدالدوله که خود در سیاست یکه تاز بود، از دوستداران دانش نیز به شمار میرفت و علما و شعرا را گرامی میداشت و بیشتر اوقات با ایشان در مورد علوم مختلف به مباحثه و مناظره می پرداخت. او نحو را در نزد ابوعلی فارسی و ریاضیات را از ابوالحسن صوفی فرا گرفته بود. تعداد زیادی از علمای آن عصر در دربار عضدالدوله گرد آمده بودند و آنان هر یک کتب و مصنفات زیادی در علوم مختلف برای او به رشته تحریر درآوردند. بعد از آنکه عضد‌‌‌الدوله در ۳۷۲ ه.ق و برادرش مؤید الدوله در ۳۷۳ ه.ق) درگذشتند، حکومت عراق و فارس به فرزندان عضد‌‌‌الدوله و حکومت رى و جبال به فخر الدوله و اعقاب وى اختصاص یافت. سرانجام این سلسله در سال ۴۴۷ه.ق به دست سلجوقیان از بین رفت.
2-3. اسامی امرای آل بویه و زمان امارت هر یک
2-3-1. دیالمه فارس‏
۱- عماد الدوله ابو الحسن على بن بویه (۳۲۰- ۳۳۸ ه.ق)
۲- عضد‌‌‌الدوله ابو شجاع پناه خسرو پسر رکن الدوله (۳۳۸ – ۳۷۲ ه.ق)
۳- شرف‌الدوله ابو الفوارس شیرذیل پسر عضد‌‌‌الدوله (۳۷۲ – ۳۷۹ ه.ق)
۴- صمصام الدوله ابو کالیجار مرزبان پسر عضد‌‌‌الدوله (۳۷۹-۳۸۸ه.ق)
۵- بهاء‌الدوله ابو نصر پسر عضد‌‌‌الدوله (۳۸۸-۴۰۳ه.ق)
۶- سلطان الدوله ابو شجاع پسر بهاء‌الدوله (۴۰۳-۴۱۲ه.ق)
۷- عماد الدوله ابو کالیجار مرزبان پسر سلطان الدوله (۴۱۲- ۴۴۰ ه.ق)
۸- ملک الرحیم ابو نصر خسرو فیروز پسر ابو کالیجار مرزبان (۴۴۰-۴۴۷ه.ق)
2-3-2. دیالمه عراق و خوزستان و کرمان‏
۱- معز‌‌الدوله ابو الحسین احمد بن بویه (۳۲۰-۳۵۶ه.ق) در عراق و خوزستان و فارس و کرمان‏
۲- عز‌‌الدوله بختیار پسر معز‌‌الدوله (۳۵۶-۳۶۷ه.ق) در عراق
۳- عضد‌‌‌الدوله ابو شجاع پسر رکن الدوله (۳۶۷-۳۷۲ه.ق) در عراق و خوزستان و فارس و کرمان‏
۴- صمصام الدوله ابو کالیجار مرزبان پسر عضد‌‌‌الدوله (۳۷۲-۳۸۸ه.ق) در عراق و خوزستان و فارس
۵- شرف‌الدوله ابو الفوارس شیرذیل پسر عضد‌‌‌الدوله (۳۷۲-۳۷۹ه.ق) در عراق و خوزستان و فارس و کرمان‏
۶- بهاء‌الدوله ابو نصر پسر عضد‌‌‌الدوله (۳۷۹-۴۰۳ه.ق) در عراق و خوزستان و فارس و کرمان‏
۷- سلطان الدوله ابو شجاع پسر بهاء‌الدوله (۴۰۳-۴۱۲ه.ق) در عراق و خوزستان و فارس‏
۸- مشرف‌الدوله ابو على پسر بهاء‌الدوله (۴۱۲-۴۱۶ه.ق) فقط در عراق
۹- ابو طاهر جلال‌الدوله پسر مشرف‌الدوله (۴۱۶-۴۳۵ه.ق)
۱۰- ابو کالیجار مرزبان پسر سلطان الدوله (۴۳۵-۴۴۰ه.ق) در فارس از ۴۱۵ ه.ق و در کرمان از ۴۱۹ ه.ق و در عراق از ۴۳۵ ه.ق به بعد
۱۱- ملک الرحیم پسر ابو کالیجار(۴۴۰- ۴۴۷ه.ق) فقط در عراق.
۱۲- قوام الدوله ابو الفوارس پسر بهاء‌الدوله (۴۰۳-۴۱۹ه.ق)فقط در کرمان.
۱۳- ابو منصور فولادستون پسر ابو کالیجار (۴۴۰-۴۴۸ه.ق) فقط درکرمان. ( از ۴۱۹ ه.ق تا ۴۴۰ ه.ق کرمان ضمیمه فارس بود.)
2-3-3. دیالمه ری و اصفهان و همدان‏
۱- رکن الدوله ابو على حسن بن بویه (۳۲۱-۳۶۶ه.ق) در تمام عراق عجم و کرمانشاه‏.
۲- مؤید الدوله ابو منصور بویه پسر رکن الدوله (۳۶۶-۳۷۳ه.ق) در اصفهان و از ۳۶۹ ه.ق در رى و همدان و گرگان و قسمتى از طبرستان‏.
۳- فخر الدوله ابو الحسن على پسر رکن الدوله (۳۶۶-۳۸۷ه.ق) در رى و همدان و از ۳۷۳ ه.ق مالک ولایات مؤید الدوله‏ نیز بود.
۴- مجد الدوله ابو طالب رستم پسر فخر الدوله (۳۸۷-۴۲۰ه.ق) فقط در رى.
۵- شمس الدوله ابو طاهر پسر دیگر فخر الدوله (۳۸۷- حدود ۴۱۲ ه.ق) فقط در همدان.
۶- سماء الدوله ابو الحسن پسر شمس الدوله (حدود ۴۱۲-۴۱۴ ه.ق) فقط در همدان.

2-4. نسب آل بویه
درباره نسب این خاندان در میان مورخان نظر واحدی وجود ندارد. برخی از تاریخنگارانی که درباره آل بویه تحقیق کردهاند، نسب آنها را به سلاطین ساسانی میرسانند. بعضى دیگر براى ایشان نسب الهى ساخته‏اند. آنگونه که مولف تاریخ فخری ن
وشته است: « نسب‏ آل بویه از بویه بالا رفته به یکایک پادشاهان ایران مى‏رسد تا آنکه به یهود ابن یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم خلیل علیه السلام و همچنان به آدم ابو البشر متّصل مى‏شود.»33 بعضى دیگر پنداشته‏اند که این خاندان از اواسط الناس بوده و پیش از رسیدن به قدرت اعتبار و سابقه‏ درخشانی نداشتهاند. برخی دیگر نیز آنها را به عربان بنى ضبه منسوب داشته‏اند.34
ابو اسحاق صابى نخستین کسی بود که برای فرزندان بویه نسب ساخت و نسب آنها را به بهرام گور رساند: « نسبش بویه بن فناخسرو بن تمام بن کوهى بن شیرذیل بن شیر کنده بن شیر ذیل بن شیرویه بن شستان شاه بن سیس فیروز بن شیرذیل بن سنباد بن بهرام گور و بعضى از دیلمان گویند که از نسل دیلم بن ضبه‏اند.»35 ابن اثیر صاحب کتاب الکامل نیز نسب آنها را به سلاطین ساسانی میرساند: « آنها فرزندان ابو شجاع بویه بن فنا خسرو (پناه خسرو) بن تمام بن کوهى بن شیروزیل ابن شیر کنده بن شیرزیل بزرگ بن شیران شاه بن شیرویه بن سشتان بن سیس فیروز بن شیرزیل بن سنباد بن بهرام گور پادشاه بن یزدگرد پادشاه ابن هرمز پادشاه ابن شاهپور ذو الأکتاف بودند.نسب آنها را ابو نصر بن ماکولا چنین آورده است. اما ابن مسکویه مى‏گوید: آنها ادعا مى‏کنند از نسل یزدگرد بن شهریار آخرین پادشاه ایران هستند. ولى ما بیشتر به روایت ابن ماکولا اعتماد مى‏کنیم. زیرا او دانشمند و امام و پیشواى ما در این علوم بوده است. این نسب در میان ایرانیان داراى اصل پایدار و انتساب حقیقى و عمیق مى‏باشد. ولى چون پدران آنها مدتى در دیلمان امارت داشتند آنها را دیلمى گفتند. مسلما آنچه در کتب مغرضین یا دشمنان یا کسانى که اطلاع ندارند روایت شده و آن عبارت از این است که پدران سه پادشاه مذکور بویه ماهى گیر بوده دروغ محض و توهین و قصد کاستن از رفعت و مقام آنها مى‏باشد.»36 نویسندهی حبیب السیر نیز درباره نسب آنها اینگونه نظر میدهد: « در نسخ معتبره از کتاب التاج صابى آمده است که نسب‏ بویه‏ به بهرام گور اتصال مى‏یابد و حمد اللّه مستوفى نام آباء و اجداد او را تا بهرام در قلم آورده و ابو على مسکویه در تجارب الامم مرقوم کلک صحت رقم گردانیده که ملوک دیالمه از فرزندان یزدگرد بن شهریارند و پدران ایشان در اوایل ظهور اسلام از سپاه عرب گریخته به گیلان رفتند و در آنجا ساکن شدند و بعضى دیگر از مورخان معتقدند که نسل بویه را به این دلیل از دیالمه شمرده‏اند که مدتى طولانی در دیلم زندگی کرده بودند.»37
اما بعضی از افراد در این مورد تردید کرده اند. ابوریحان بیرونى، منجم بزرگ ایران، که در قرن چهارم هجرى قمری زندگی میکرده است، درباره اصل بویهیان که نسب خود را به بهرام گور مى‏رسانیدند، تردید کرده و یادآور شده است که برخى از اصحاب تاریخ ایشان را از نژاد عرب دانسته‏اند.38 وی قدیمیترین کسی است که در این مورد بحث کرده است. خلاصهی سخن او چنین است: « دشمنان همواره کوشش میکنند تا در انساب دیگران طعنه بزنند و آبروی آنها را لکه دار کنند. همانطور که دوستان و پیروان با علاقه زیاد، زشتیها را زیبا نشان میدهند و سخنانی مبنی بر ستایش ممدوحان خود جعل میکنند و نژاد بلندی برای آنها میسازند. درباره آل بویه هم، چنین کاری کردند. اما اگر کسی به راه افراط و تفریط نرود و جانب اعتدال را رعایت کند درمییابد که نخستین کسی که از این قبیله شناخته شد بویه پسر فناخسرو است و در میان این قبیل قبایل حفظ انساب معمول نبود و دلیلی به جاودان ساختن نسب از طرف آنها در دست نیست و قبل از انتقال سلطنت به آل بویه چنین نسبی برای ایشان شنیده نشده است و چون زمان برای جماعتی به درازا کشید کم اتفاق می افتد که به حفظ انساب خود بپردازند. »39
البته باید آگاه باشیم که عوامل و اغراض سیاسى نیز شاید در اینگونه تردیدها و تأکیدهاى ابوریحان بى‏تأثیر نبوده است. زیرا برای او آسان نبود که صحت تبار بزرگ و شریفى را که حامى کریم و بخشنده اش -شمس المعالى قابوس بن وشمگیر زیارى- براى خود مى‏شمرد، انکار کند و نیز شاید قصدش از اهانت به آل بویه، خشنود ساختن قابوس بوده است. ابن خلدون نیز نسب آنها را ساختگی میداند: « ابن ماکولا، نسبشان را به بهرام گور، پسر یزدگرد ساسانى می‏رساند، و ابن مسکویه به یزدگرد بن شهریار، و این نسب‏ مجعول است. از آن رو آن را جعل کردند تا بتوانند بر اقوامى هم که بیرون از بلاد آنان بودند، فرمان برانند.»40
پدرشان بویه‏ پسر فنا خسرو بود. حقیقت این است که این نسب ساختگى است و کسانى آن را مىپذیرند که از چگونگی انساب اطلاعی ندارند. انساب هنگامى دستخوش اختلاف مى‏شوند، یا بعضى از افراد سلسله مجهول مى‏مانند که از ملتى به ملتى و از قومى به قومى منتقل گردد، آن هم در طول اعصار و از میان رفتن نسلها و گذشت زمانهاى دراز، و حال آنکه میان ایشان و یزدگرد بیش از سیصد سال فاصله در پادشاهى نیست و آن از هفت یا هشت نسل تجاوز نمى‏کند و این مدت آنقدر طولانی نیست که باعث مجهول ماندن انساب شود و اگر بگوییم که آنها از نسل پادشاهان ایران بوده‏اند، نمیتوانستند بر دیلم ریاست نمایند. پس شکى نیست که این نسب ‏نامه مجعول است. حقیقت این است که اینان در نسب و اوضاع و احوال از مردم میانه حال دیلم بودند.41
2-5. مذهب آل بویه
در مورد اینکه عقیدهی آنها چه نوع از تشیع بوده اختلافات زیادی وجود دارد. عده‏اى فقط عنوان کرده‏اند که آل بویه شیعه بودند. از جمله این افراد باید ابن اثیر و ابن خلدون را نام برد. زمانی که استیلای معزالدوله بر ب
غداد را بیان میکنند و از خلع مستکفی توسط معزالدوله سخن میگویند: «یکى از بزرگترین علل برکنارى خلفاء این بودکه دیلمیان شیعهی علوی بودند و در تشیع افراط مى‏کردند. اینان از آغاز اسلامشان به این مذهب گرویدند، زیرا به دست اطروش اسلام آورده بودند. از این رو عباسیان را به چیزى نمى‏گرفتند و معتقد بودند که عباسیان خلافت را از مستحقین آن غصب کرده‏اند. بنابراین دلیل دینی و اعتقادى نداشتند که آنها را به اطاعت از عباسیان وادار کند.»42 به همین دلیل علما و بزرگان شیعه در عهد آل بویه محترم شمرده شدند و برخی مناصب به آنان واگذار گردید و از رأی و نظر آنها در بسیاری از امور استفاده گردید. از آن جمله در سال ۳۵۴ ه.ق شریف حسین بن موسی معروف به ابو احمد موسوی پدر سید رضی که نقیب علویان بود، به منصب امیر الحاج که در آن زمان منصب بزرگی بود، منصوب شد.43 با توجه به این قراین میتوان به شیعه بودن آنها پی برد. البته بعضى از نویسندگان نیز بر زیدى‏ بودن

پایان نامه ها

منابع تحقیق درباره ه.ق)، تشیع، ابوعلی، بهاء‌الدوله

3-2-3. وضعیت اقتصادی 42
3-3. سابقه تاریخی شهرهای خوزستان 44
3-3-1. عسکرمکرم 44
3-3-2. دَوْرَق 45
3-3-3. اهواز 46
3-3-4. شوشتر 48
3-3-5. جندی‌شاپور 48
3-3-6. دزفول 49
3-3-7. شوش 49
3-3-8. رامهرمز 51
3-3-9. ایذج 51
3-3-10. ارّجان (بهبهان) 52
3-3-11. آبادان 54
فصل چهارم: خوزستان در عصر آل بویه 55
4-1. خوزستان در دوره ایران پس از اسلام 57
4-2. تسلط مرداویج بر اهواز 60
4-3. دیالمه عراق و خوزستان‏ 62
4-3-1. معز‌‌الدوله ۳۳۴- ۳۵۶ ه.ق 63
4-3-2. عز‌‌الدوله بختیار پسر معز‌‌الدوله (۳۵۶-۳۶۷ه.ق) 64
4-3-3. عضد‌‌‌الدوله پسر رکن الدوله (۳۶۷-۳۷۲ه.ق) 65
4-3-5. صمصام الدوله پسر عضد‌‌‌الدوله (۳۸۸ -۳۷۲ ه.ق) 67
4-3-6. شرف‌الدوله ابو الفوارس شیرذیل پسر عضد‌‌‌الدوله (۳۷۲- ۳۷۹ ه.ق) 67
4-3-7. بهاء‌الدوله پسر عضد‌‌‌الدوله ( ۳۷۹ – ۴۰۳ ه.ق ) 69
4-3-8. سلطان الدوله ابو شجاع پسر بهاء‌الدوله (۴۰۳- ۴۱۲ ه.ق) 73
4-3-9. مشرف‌الدوله ابوعلی پسر بهاء‌الدوله (۴۱۲- ۴۱۶ ه.ق ) 74
4-3-10. ابو طاهر جلال‌الدوله پسر بهاء‌الدوله (۴۱۶-۴۳۵ ه.ق) 75
4-3-11. ابوکالیجار مرزبان پسر سلطان الدوله (۴۳۵-۴۴۰ ه.ق) 77
4-3-12. ملک الرحیم پسر ابوکالیجار (۴۴۰-۴۴۷ ه.ق) 78
فصل پنجم: علمای خوزستان در عصر آل بویه 82
5-1. سابقه تشیّع در خوزستان 84
5-2. علمای خوزستان در قرن چهارم ه.ق 90
5-2-1. حسین بن روح نوبختی ‏(قرن چهارم) 90
5-2-2. عبدالله بن احمد بن موسی بن زیاد جوالیقی اهوازی (۲۱۶- ۳۰۶ ه.ق) 91
5-2-3. محمد بن خلف بن حیّان بن صدقه الضبی، ابوبکر، (م ۳۰۶ ه.ق) 92
5-2-4. احمد بن اسماعیل بن عبدالله ، ابوعلی اهوازی ( م ۳۳۰ ه.ق) 92
5-2-5. علی بن محمد بن ابی الفهم ، معروف به قاضی تنوخی (۲۸۷ -۳۴۲ ه.ق) 93
5-2-6. ابن عُقده، موسی بن هارون بن صلت اهوازی (۳۱۷ ه.ق ) 94
5-2-7. احمد بن محمد بن جعفر ابوعلی صولی ( زنده ۳۵۳ ه.ق) 95
5-2-8. حسن بن عبدالرحمن بن خلّاد رامهرمزی، (م حدود ۳۶۰ ه.ق ) 95
5-2-9. حسن بن سعید بن جعفر بن فضل بن شاذان بصری(۲۶۹ -۳۷۱ ه.ق) 96
5-2-10. حسن بن عبدالله بن سعید بن اسماعیل عسکری(۲۹۳ -۳۷۸ ه.ق) 97
5-2-11. محسن بن علی بن محمد بن ابی الفهم ابوعلی تنوخی(۳۲۷ -۳۸۴ ه.ق) 98
5-2-12. حسن بن عبدالله بن مهران ابوهلال عسکری(زنده در ۳۹۰ ه.ق) 99
5-2-13. فارس بن سلیمان ابو شجاع ارّجانی( قرن چهارم) 100
5-2-14. ابوعلی حسن بن علی بن ابراهیم بن شاهق اهوازی( ۳۶۲ – ۴۴۶ ه.ق ) 101
5-2-15. بندار ارّجانی(قرن چهارم) 101
5-2-16. ابو عبدالله ارّجانی(قرن چهارم) 102
نتیجه گیری 103
فهرست منابع و مآخذ 104
الف. منابع فارسی 104
ب. منابع عربی 109

فصل اول:
کلیات تحقیق

مقدمه
آل بویه از مشهورترین خاندانهای شیعه ایرانی بودندکه از سال ۳۲۱ تا ۴۴۷ ه.ق حکومت کردند. بنیانگذاران این دولت، سه برادر به نامهای علی، حسن و احمد هستند که به شجاعت و جنگاوری معروف بودند. آنان با وحدت و همکاری بسیار زیاد و نیز با توجه به گرایش به تشیع، توانستند مرداویج را کنارگذاشته، ابتدا بر فارس و جنوب ایران و سپس بر ری، قم، اصفهان، کرمان و از شمال تا مرزهای قلمرو سامانیان تسلط پیدا کنند و پس از آن دامنه حکمرانی خود را به عراق توسعه دهند و خلافت عباسی را چنان در ید قدرت خود بگیرند که تنها اسم و رسمی از آن باقی بگذارند. آل بویه، خلیفه را بر اساس مصالح خود از خلافت عزل میکردند و حتی او را کور کرده یا میکشتند و خلیفه دیگری نصب میکردند؛ امری که در حکومتهای نیمه مستقل پیش از آنان هیچ سابقه نداشت. در نتیجه با قدرتی که داشتند، توانستند نقش مهمی در توسعه و گسترش تشیع در قرن چهارم و پنجم هجری قمری در این مناطق داشته باشند. دوره آل بویه دوره درخشش علمی و فرهنگی ایران و جهان اسلام است. این خاندان شیعی ایرانی نقش مهمی در حفظ و گسترش میراث حدیثی، فقهی و کلامی شیعه در ایران و عراق ایفاء کرد و به تحکیم پایه‌ها و مبانی تشیع امامیه و ترویج آن پرداخت. دانشمندان، متکلمان ، محدثان ، فقها و مفسران بزرگی چون شیخ طوسی، شیخ مفید، سید رضی، شیخ صدوق و…. در دوران حکومت آل بویه تربیت یافتند و با تشکیل جلسههای مناظره به شبهههای کلامی و فقهی پاسخ دادند. آنان پس از استقرار در شهرهای ری، اصفهان و شیراز به سوی بغداد، مرکز حکومت عباسی حرکت کردند و خلافت و شخص خلیفه را در اختیار گرفتند. حکومت آل بویه نقطه عطف سیاسی در روابط ایران و بغداد و آغازی بر ورود خلفای عباسی به دوره ضعف سیاسی و از دست دادن اقتدار معنوی و دنیوی است. تسلط آل بویه بر بغداد، ضعف خلفای عباسی را که از چندین دهه پیش آغاز شده بود،آشکار ساخت. آنها اختیارات معنوی و دنیوی را از خلفای عباسی سلب کردند بهطوری که پس از زوال این دولت نیز خلفا هیچگاه به جایگاه قدرتمند اولیه خود بازنگشتند. استان خوزستان از دیرباز سابقه زیادی در تشیع دارد. از صدر اسلام بعضی افراد شیعه در خوزستان زندگی میکردند و حضور این افراد، زمینهای برای گسترش تشیع در این استان بود. در طی قرون بعدی نیز به ویژه در دوره آل بویه که تشیع رونق فراوانی یافت، تعداد علمای شیعه در این استان افزایش یافته که با پرورش شاگردان فراوان، نقش مهمی در گسترش تشیع داشته اند.
1-1. تعریف مسأله
سرزمین خوزستان دارای تمدنی درخشان در تاریخ ایران میباشد که همواره به دلیل م
وقعیت خاص جغرافیایی خود، یکی از مراکز مهم سیاسی و اقتصادی جهان به شمار میرفته است. در این سرزمین در طول تاریخ سلسله های فراوانی حکومت کرده اند. در قرن چهارم ه.ق معز‌‌الدوله احمد بن بویه، اهواز را تصرف کرد. وی و برادر زادهاش عضد‌‌‌الدوله که بعدها بر اهواز حکومت کرد، اقدامات فراوانی در خوزستان انجام دادند. در قرون مختلف علمای فراوانی در استان خوزستان زندگی میکردند. در اواسط قرن دوم و در زمان امام صادق علیه السلام برخی از افراد شیعه در خوزستان میزیستند. حضور این افراد زمینه ای برای گسترش مذهب تشیع در این استان بود. در این زمان، راویانی چون ابواسحاق ارّجانی زمینه ساز مذهب تشیع در این استان بودند. همچنین در زمان امام هادی علیه السلام، بزرگانی همچون محمد بن رجاء در این سرزمین به سر میبردهاند و نامههایی به امام هادی علیه السلام مینوشتهاند که نشان دهندهی رابطهی آنها با بزرگان مذهب تشیع میباشد.
در قرن سوم نیز برخی از شیعیان در اهواز و خوزستان به سر میبردند و حتی نقیبی جداگانه برای خود داشتند. از علمای اهوازی شیعه در این عصر میتوان از حسین بن سعید اهوازی، حسن بن سعید، علی بن مهزیار اهوازی و ابراهیم مهزیار اهوازی نام برد. چند تن از وکلای ائمه علیه السلام نیز اهل خوزستان بودند. همچنین حسین بن روح نوبختی نائب امام زمان عجل الله تعالی و فرجه الشریف اهوازی بود. در قرن چهارم نیز این علما با پرورش شاگردان و تدریس علوم دینی نقش مهمی در گسترش تشیع داشتهاند. هنگامی که آل بویه در ایران به قدرت رسیدند، مذهب شیعه نیز گسترش یافت. در این زمان بیش از نیمی از مردم اهواز شیعه بودند. آنها در گسترش مذهب تشیع تلاش زیادی نمودند.

1-2. سوالهای تحقیق
1-2-1. سوال اصلی تحقیق
۱- وضعیت تشیع در خوزستان در دوره آل بویه چگونه بود؟
1-2-2. سوالهای فرعی تحقیق
۲- دولت آل بویه تا چه حدی در گسترش تشیع در خوزستان نقش داشته است؟
۳- علمای خوزستان در رشد تشیع در دوره آل بویه چه نقشی داشته اند؟
1-3. ضرورت انجام تحقیق
نگاهی بیرونی به تاریخ تشیع نشان از وجود ادوار مختلف با فراز و نشیبهای فراوان در این مکتب دارد. در مقاطعی از تاریخ، تشیع در افول و فشار بوده و برخی مقاطع نیز دوران اوج تشیع به شمار میآیند. به طور طبیعی وجود دولتهای شیعی در به اوج رساندن مذهب شیعه نقشی انکار ناپذیر داشته است که رشد و تعالی علمی و اجتماعی مذهب تشیع در برخی ادوار نتیجه وجود دولتهای مقتدر شیعی بوده است. ظهور آل بویه و به قدرت رسیدن آنها در جهان اسلام را میتوان از جمله مقاطع اوج تشیع دانست.
در مورد وضعیت تشیع در خوزستان در این دوره، تحقیقات کمتری انجام شده است و بررسی این مسأله ضروری به نظر میرسد. با وجود پژوهشهای انجام شده توسط محققین برجسته، خلاء تاریخی این دوره همچنان باقی است و با توجه به رشد و اعتلای علوم، ضرورت ارائه پژوهشی نو و عمیق احساس میشود که موجب ایجاد انگیزه و هدف جهت تدوین این رساله گردیده است. همچنین برای اینکه تاریخ تشیع به خصوص در این دوره تکامل پیدا کند و برگی بر صفحات تاریخ افزوده شود، بررسی این موضوع ضرورت دارد. یکی دیگر از دلایل اهمیت این موضوع در این است که تعدادی از علمای بنام شیعه از خوزستان برخاسته اند و شماری از امامزادگان و نایبان امامان معصوم نیز به این استان مهاجرت کردهاند. به این دلیل شناخت و بررسی روند تشیع در این استان به عنوان یکی از مراکز اصلی تشیع میتواند قسمتی از تاریخ تشیع در ایران را روشن کرده و زمینهای مساعد برای مطالعات بعدی در این باب فراهم آورد.
توجه‌ به‌ دولت‌های‌ مستقل‌ اسلامی‌ در قرن‌ چهارم‌، نشان‌ میدهد که‌ تشیع‌ در این‌قرن‌، شانس‌ بزرگی‌ در تسلط‌ بر تمامی‌ جهان‌ اسلام‌ داشته‌ است‌. به‌ همین‌ دلیل‌، این‌ قرن‌ را قرن‌ پیروزی‌ شیعه‌ نام‌گذاری‌ کرده‌اند. قدرت‌ شیعه‌ در قرن‌ چهارم‌ اعجاب‌آور است‌. از یک‌ سوی‌ فاطمیان‌ بر شمال‌ آفریقا و مصر حکومت میکردند. از سوی‌ دیگر، حمدانیان‌ در شمال‌ و شمال‌ غرب‌ عراق تا حلب‌ و احیانا دمشق‌، حاکمیت‌ داشتند. آل‌ بویه‌ بر عراق و بخش‌های‌ وسیعی‌ از ایران‌ حکومت ‌می‌کردند. یمن‌ نیز در اختیار امامان‌ زیدی‌ بود. بنابراین‌ اتحاد آنها می‌توانست‌ جهان ‌اسلام‌ را به‌طور کامل‌ در اختیار این‌ مذهب‌ قرار دهد.
1-4. تعریف مفاهیم
1-4-1. تعریف لغوی و اصطلاحی شیعه
برای تعریف واژه تشیع به ناچار باید ابتدا واژه شیعه را در لغت و اصطلاح تعریف کنیم. واژه‏شناسان براى واژه شیعه معانى همسویى نظیر فرقه، حزب، گروه، امّت، پیروان، یاران، هواداران، همراهان، همکاران، دوستان، اشاعه‏کنندگان و تقویت‏کنندگان، کرده‏اند. این واژه اگرچه مفرد و جمع آن «شیع» و «اشیاع» است، اما کاربرد آن نسبت به تثنیه و جمع و مفرد و مذکر نیز یکسان است.1 در فرهنگ‏هاى لغت، واژه‏ى شیعه به متابعت و پیروى از فرد یا افرادى از دیگرى و نصرت و یارى دادن فردى، و نیز توافق و هماهنگى در قول یا فعلى معنا شده است. شیعه گروهى‏اند که بر امرى اجتماع مى‏کنند. هر گروهى که یک امر را برگزیده‏اند و برخى از آنان از برخى دیگر پیروى مى‏کند آنان شیعیان‏اند. ابنخلدون مى‏گوید: « شیعه در لغت عبارت است از یاران و پیروان و در عرف فقها و متکلمان گذشته و حال، به پیروان على و فرزندانش اطلاق مى‏شود».2 که جمله دوم در واقع معنای اصطلاحی آن است. سخنان دیگرى از فرهنگن
گاران همه به یک معنى اشاره دارد. نتیجه این که شیعه جماعتى است که پیرو رییس خود هستند، اندیشه‏اى واحد دارند و در سایه این فکر مشترک، با هم یارى و همکارى دارند. این، معناى لغوى شیعه است، امّا در اینجا معناى دوم، یعنى آنچه میان عالمان مصطلح است مهم است.
شیعه در اصطلاح، بر یاران و پیروان حضرت على علیه السلام اطلاق مى‏شود.شیعه کسانی هستند که از علی علیه السلام پیروی کرده و چه از روی نص جلی یا خفی قایل به امامت ایشان پس از پیامبر شدند و گویند که امامت از خاندان او بیرون نخواهد رفت.3 این واژه در منابع شیعى بیش از یک مفهوم ندارد و آن اعتقاد به امامت بلافصل امیر المؤمنین علیه السلام به دلیل این‏که او افضل از دیگر صحابه بود و نیز پیامبر اکرم صل علیه و آله وسلم

پایان نامه ها

پایان نامه ارشد درباره خلف بن احمد

پس از تردید بسیار پذیرفت. زیرا کار بویهیان در عراق آشفته بود. ابو نصر پس از مرگ برادر به تعزیت نشست و طایع به تسلیت آمد و ابو نصر به استقبال رفت. پس از پنج روز به حضور او رفت و خلعت و لقب بهاء‌الدوله گرفت.
4-3-7. بهاء‌الدوله پسر عضد‌‌‌الدوله ( ۳۷۹ – ۴۰۳ ه.ق )
شرف‌الدوله در هنگام مرگ، پسرش امیر ابو على را به فارس فرستاد. اما پیش از آنکه او به شیراز برسد خبر مرگ شرف‌الدوله رسید و نگهبانان قلعه‏اى که صمصام الدوله و برادر دیگرش ابو طاهر فیروز شاه در آنجا زندانى بودند، آنها را رها کردند و تعداد زیادی از دیالمه دور صمصام الدوله را گرفتند. وقتی امیر ابو على به شیراز آمد، بین یاران او و اصحاب صمصام الدوله جنگ درگرفت. بهاء‌الدوله ابو على را به پناه خود خواست. وقتی او به واسط رفت، ابتدا او را گرامی داشت. لیکن کمى بعد وی را گرفت و کشت. بعد از آن به اهواز رفت تا بر فارس چیره شود. بهاءالدوله ابومنصور صالحان وزیر شرف‌الدوله را با همه منصبداران دولت به جاى خود باقى گذاشت. از ترکان دلجویی کرد و زمانی که در اوائل دوران امارت وى میان ترک و دیلم جنگ در گرفت، جانب ترکان را گرفت تا از نفوذ دیلمیان کم کند.
در این هنگام، فخر الدوله که ولایت رى و همدان و اصفهان را داشت، به عراق حمله کرد. وزیرش، صاحب بن عباد او را به این کار تشویق میکرد. زیرا امیدوار بود از بغداد همه ی قلمرو عباسیان را زیر فرمان خود آورد. پس از مرگ شرف‌الدوله فرصت را مناسب دید و فخر الدوله را به تصرف بغداد برانگیخت. وقتى خبر آمد که فخر الدوله به اهواز رسیده، بهاء‌الدوله مصمم شد سپاه او را پیش از رسیدن به بغداد تار و مار کند. دو حریف در خوزستان روبرو شدند. یاران بهاء‌الدوله اهواز را تصرف کردند.
در اوایل ایام امارت بهاء‌الدوله از یک طرف موصل و ممالک آل حمدان در سال ۳۷۹ ه.ق از دست عمّال آل بویه بیرون رفت. و از طرفى دیگر کرمان را در سال ۳۸۱ ه.ق امیر خلف بن احمد صفارى از چنگ ایشان بدر برد. ولى بهاء‌الدوله موصل را بار دیگر در تاریخ ۳۸۲ ه.ق به خود برگرداند. و کرمان را هم در سال ۳۹۰ ه.ق مجددا تسخیر کرد. بهاء‌الدوله در سال ۳۸۰ ه.ق از بغداد به خوزستان رفت و ابو نصر خواشاده را به جاى خود بر بغداد نهاد. او وزیر دانش پروری بود که کتابخانه بزرگ او در بغداد زبانزد خاص و عام بود و این همان کتابخانه ای است که در میان کتب شیعه از آن فراوان یاد شده است و از غنای فراوان آن تمجید شده است. وقتی به اهواز رسید، خبر مرگ برادرش ابو طاهر را آوردند. بهاء‌الدوله به مجلس عزا نشست. سپس ارّجان را تصرف نمود و اموال فراوانی را که در آنجا بود، به دست آورد. همین که سپاهیان از آن غنیمت آگاه شدند، شورش کردند. او نیز همه ی آن اموال را به آنان بخشید. سپس ابو العلاء بن الفضل را به نوبندجان فرستاد. سپاه صمصام الدوله در نوبندجان بود. ابو العلاء بن الفضل، آن سپاه را در هم شکست و سپاهیان خود را به همه ی نواحى فارس فرستاد. صمصام الدوله سپاهى به سردارى فولاد زماندار به جنگ ابو العلاء فرستاد. در این جنگ ابوالعلاء شکست خورد و به ارّجان بازگشت. سرانجام صمصام‌الدوله با بهاء‌الدوله صلح کرد و قرار شد که فارس و ارّجان ملک صمصام‌الدوله باشد و خوزستان و عراق عرب در تصرف بهاء‌الدوله ماند. با این شرط بهاء‌الدوله به بغداد بازگشت.169
روابط بهاء‌الدوله و خلیفه نیز گرم نماند. در سال ۳۸۱ ه.ق بهاء‌الدوله طایع را خلع کرد و قادر را به خلافت گذاشت. حقیقت این بود که او به اموال خلیفه طمع داشت. به همین دلیل او را خلع کرده و خانه او را غارت کرد. از جمله کسانى که شاهد حادثه بودند شریف رضى بود که تسلیم شد و جان سالم به در برد. در آن روز بیشتر بزرگان دولت اهانت دیدند.170
4-3-7-1. تصرف خوزستان‏ به وسیله صمصام الدوله
در سال۳۸۳ ه.ق صمصام الدوله، خوزستان را تصرف کرد. دلیل نقض پیمان صلح بین او و بهاء‌الدوله این بود که بهاء‌الدوله، ابو العلاء بن الفضل را به اهواز فرستاد و او در آنجا خود را آماده میکرد که به فارس حمله کند. بهاء‌الدوله به او گفته بود که سپاهیان را به شکل پراکنده به سوى او میفرستد. وقتی تعداد آنها زیاد شد، غافلگیرانه به فارس برود. ابو العلاء به اهواز آمد. بهاء‌الدوله نتوانست سپاهیان را به سوى او بفرستد. صمصامالدوله با خبر شد و سپاهیان خود را به خوزستان فرستاد. ابو العلاء به بهاء‌الدوله نامه نوشت و او را از ماجرا آگاه نمود و درخواست کمکهاى لشکرى کرد. او هم سپاهى بزرگ به کمک او فرستاد. سپاهیان فارس به خوزستان رسیدند. ابو العلاء شکست خورد و به اسارت افتاد. وقتی بهاء‌الدوله این خبر را شنید، دچار نگرانى و اضطراب شد. خزانه‏اش نیز خالی شده بود. وزیر خود شاپور بن اردشیر را به واسط فرستاد تا از مهذب الدوله وام بگیرد. دیلمیان بر بهاء‌الدوله شورش

پایان نامه ها

پایان نامه ارشد درباره خلیج فارس، رونق اقتصادی، خلفای عباسی، عسکر مکرم

الدورقی التاجی، ابوالفضل الدورقی، محمد بن بشرویه التاجی الدورقی» نام برد.107 بنابراین دورق از جهات متعدد دارای اهمیت و یکی از مراکز مهم صادرات کالاهای خوزستان و سایر مناطق ایران بوده است. نقطه ای ارتباطی که مسافران از آن عبور کرده و به سرزمین عراق و مکه میرفتند. به علاوه، اهمیت فرهنگی دورق به این شهر جایگاه ویژه ای در جهان اسلام داده بود. با مقایسهی این بندر با سایر بنادر ایرانی خلیج فارس مشخص میشود که دورق مهمترین بندر ایران در شمال خلیج فارس بوده و بعد از سیرف بندر مهم صادرات و واردات به هندوستان و بصره به شمار میآمده است.
3-3-3. اهواز
اهواز یکی از قدیمیترین شهرهای ایران است. مورخین معتقدند نخستین فردی که اهواز را ساخت، اردشیر بود، پس «هرمز اردشیر» خوانده شد. معرّب آن هرمشیر و هوزمشیر و اخواز است.108 اهواز در دورهی ساسانی به شهری آباد مبدل گردید. این شهر را در آغاز سوق الاهواز مى‏نامیدند و به اختصار الاهواز و یا اهواز میگفتند. مسعودی در مروج الذهب اهواز را در شمار یکی از اقالیم هفتگانه آورده است.109 مقدسی در قرن چهارم اهواز را اینگونه توصیف میکند: « این شهر مرکز خوزستان است. انبار بصره و بار انداز فارس و اصفهان است، کالاها و دارائى بسیار به آنجا مى‏رود، پناهگاه بازرگانان و منطقه ای آباد براى رهگذران است و در جهان پر آوازه مى‏باشد.
اهواز مانند رمله در دو کرانه است ولى جامع و بیشتر بازارها در سوى فارس است و سمت عراقى آن جزیره ‏ای است که بستر رودخانه از پشت آن مى‏گذرد، میان این دو بخش را پل «هندوان» که با آجر ساخته شده پیوند مى‏دهد. در کنار آن مسجدی زیبا و مشرف بر نهر قرار دارد. عضد‌‌‌الدوله بهطورى شگفت‏انگیز پل و مسجد را نوسازى کرد تا به نام او خوانده شود ولى مردم آنرا جز «پل هندوان» نمى‏نامند. روى این نهر دولابهاى بسیار است که فشار آب آنها را مى‏گرداند. سپس آب در کاریزها که در بالا نهاده شده مى‏آید، برخى به حوضهاى شهر و برخى به باغ مى‏رسد. بستر رودخانه نیز از پشت جزیره به یک شادروان که دیواره‏اى‏ از سنگ ساخته شده است بر مى‏خورد و بازگشته و دریاچه مى‏شود با فواره‏هاى شگفت‏انگیز و به سه جویبار افتد که به آبادیها مى‏رود و کشتزارها را سیراب مى‏کند. کشتیها از همین جا براى بصره بارگیرى مى‏کنند. »110 مقدسی گوید در فتنهی زنج که در قرن سوم وقوع پیدا کرد و سرکرده ی آن شورشیان مدتی اهواز را مقر خود قرار داد، به این شهر آسیب بسیار وارد شد.111
یک قرن بعد، عضدالدوله دیلمی یک قسمت از اهواز را تجدید امارت کرد. یاقوت حموى ضمن توصیف آثار ساسانیان از پلى که در اهواز و ایذه به دستور مادر اردشیر بنا شده سخن مى‏گوید که بسیار محکم بوده است. وی پس از آن مى‏نویسد که این پل در دوره ی اسلام مدتى قابل استفاده نبود تا اینکه محمد بن احمد قمى وزیر حسن آل بویه سازندگان و مهندسان را فراخواند و پل را به خوبی تعمیر کرد.112
حضور معز‌‌الدوله در بغداد و ارتباط او با برادر بزرگتر خود عماد الدوله در شیراز، اهمیت ویژهای به خوزستان به عنوان نقطه ی مهم ارتباطی عراق و فارس داد. این مساله توجه ویژه ی آل بویه به خوزستان را به همراه داشت. پس از مرگ معزالدوله، درگیری ها در اهواز، بصره و واسط اهمیت این منطقه را برهم زد. زمانی که عضد‌‌‌الدوله برای جنگ با عز‌‌الدوله به بغداد رفت، مدتی در اهواز توقف کرد . در نواحی اهواز بین او و عزالدوله بویهی درگیریهایی روی داد. اهمیت اقتصادی اهواز برای آل بویه چنان بود که عضد‌‌‌الدوله برای رونق اقتصادی بیشتر، دستور داده بود بناهایی مربوط به تجارت و ارتباطات در خوزستان ساخته شود. عضد‌‌‌الدوله میان شط العرب و کارون نهری کشید تا کشتیها برای حرکت از دجله و فرات به کارون ناگزیر به پیمودن راه پرخطر خلیج فارس نشوند. به فرمان او مسجد باشکوهی در اهواز ساخته شد. با وجود توجه آل بویه به اهواز، این شهر رفته رفته رو به ویرانی نهاد و شهرهای دیگری چون مسرقان، عسکر مکرم و ارّجان که در مرز فارس واقع بودند رونق گرفتند.
3-3-4. شوشتر
شوشتر به معنى دلنشین‏تر و بهتر است. مورخان معتقدند این شهر را هوشنگ پیشدادى ساخت. اردشیر بابکان آن را تجدید عمارت کرد و شکلش را مانند اسب ساخت. شاپور ذو الاکتاف نیز در شوشتر ساختمانهای زیبایی ساخت.113 با توجه به گفته های جغرافی دانان در قرن چهارم ه. ق شوشتر بزرگترین شهر در خوزستان بوده است. 114 شهر دوم خوزستان پس از اهواز و کنار رود کارون و از مراکز عمده بازرگانى بود.115 مقدسى، در مورد شوشتر چنین میگوید: « در همه این سرزمین، بهتر و استوارتر و مهم‏تر از آن شهرى نیست. رودخانه در اطراف شهر جاری است. نخلستان و باغها آن را فرا گرفته است. بافندگان ماهر پنبه و دیبا در آن بسیارند. باغهایش پر از انار خوب و انگور و گلابى عالى و خرما مى‏باشد. همه میوه‏هایش را به اهواز و بصره مى‏برند. اهالی آن در بافتن پارچههای ابریشمی و نخی استادند. از شرق و غرب به آنجا مى‏آیند در تابستان‏ آبى سرد دارد که در کاریز در زیر زمین روان است. مسجد جامع زیبایی دارند که در میان شهر است. پلى بزرگ در سمت جندیشاپور با قایق‏ها ساخته‏اند و به جز آن راه ندارند. در اطرافش روستاهای پر رونقی وجود دارد.»116
3-3-5. جندی‌شاپور
یکی از مهمترین مراکز علمى در ایران، شهر جندی‌شاپور میان شوشتر و دزفول بودکه در آن، از زمان حکومت خسرو انوشیروان، مدرسه و بیمارستانى ساخته شده بود و در آنجا پزشکان
و دانشمندان متعددى از کشورهاى مختلف مشغول به‏کار بودند. با توجه به گفته های مورخین، بانى این شهر، شاپور اول بوده است.117 وی فرمان داد تعد‏ادى از کتب یونانى به پهلوى مترجم شود و آنها را در شهر مذکور گرد آورند و گویا به فرمان شاپور، جندیشاپور مرکزیت طب یونانى یافته بود. این شهر در زمان ساسانیان پایتخت خوزستان بود و تا زمان منصور، خلیفه ی عباسی دانشگاه پزشکی بزرگ آن که بختیشوع پزشک نصرانی آن را تأسیس کرده بود، شهرت داشت و بعد از فوت آن پزشک ، فرزندان وی در دستگاه چندین تن از خلفای عباسی قرب و منزلت بسیار داشته اند. عیسى بن چهار بخت از عیسویان جندیشاپور و از پزشکان و دارو شناسان مشهور بغداد در قرن سوم هجرى بوده است. وى تعدادى از رسائل جالینوس را به عربى درآورد. یوسف الناقل شاگرد عیسى از اهل خوزستان‏ بود و بیشتر به مترجم کتابهاى طبى اشتغال داشت.‏ آرامگاه یعقوب لیث صفاری در آنجاست که در سال ۲۶۵ ه.ق از دنیا رفت.
3-3-6. دزفول
دزفول، یعنی دز پل یا قلعه پل بر کنار رودخانه دز، در جنوب جندی‌شاپور واقع است و چون پل مشهوری که میگویند به فرمان شاپور دوم ساخته شده، در آنجاست، آن شهر بدین اسم معروف گردیده است. از دوره ی ساسانیان، پلهاى زیادى بجاى مانده که اغلب آنها هلالى شکل است. از جمله در دزفول‏، پلى روى کارون زده شده بود که طول‏ آن یک کیلومتر و داراى ۶۲ دهانه بود.118  این پل را اصطخری « پل اندامش» نامیده و بقایای آن هنوز وجود دارد. این شهر ‏به اسم «باقلاء» نیز نامیده شد.119 آرامگاه شیخ ابوالقاسم بن رمضان بلخی جوزی معروف به شاه ابوالقاسم که نسبش با سه یا چهار واسطه به امام موسی کاظم علیه السلام میرسد، در روستای شاه آباد در نزدیکی دزفول قرار دارد. وی برای ارشاد و تبلیغ به این دیار آمده بود. در قرن چهارم دزفول به قصر روناش نیز معروف بوده است.120 اسامی دیگر هم بر این شهر و پل مشهور آن نهادهاند، چنانکه ابن خرداذبه «پل زاب » نامیده اند. زیرا به عقیدهی ابن خرداذبه، زاب نام رودخانه ی دز است.121
3-3-7. شوش
خوزستان در نیمه نخستین هزاره چهارم ق. م مانند مناطق دیگر ایران در آستانهی پیشرفت اقتصادى و اجتماعى جالب توجهى بود. طبق پژوهشى که به ‏عمل آمده در شوش پیشرفت بزرگى در رشته معمارى، فلزکارى و محصولات سفالى به ‏عمل آمده است. مورخین، سازنده ی این شهر را هوشنگ دانسته اند. هشام بن کلبى گفته است: « هوشنگ دو شهر ساخت که نخستین شهرهاى روى زمین به شمار مى‏رفتند: یکى شهر بابل در عراق و دیگرى شهر شوش‏ در خوزستان.»122 در این ناحیه باستانشناسان به آثارى انسانى دست یافته‏اند که قدمت آن به بیست هزار سال پیش مى‏رسد و نیز مدارک و اسناد و آثارى در این منطقه پیدا کرده‏اند که قدمت آن به ۴۵۰۰ سال قبل از میلاد مى‏رسد؛ به حکم این آثار مردم این منطقه با سلاح و افزارهاى مسى آشنایى داشتند، زمین را مى‏شکافتند، جانوران را اهلى مى‏کردند، خط نویسى دینى، اسناد بازرگانى و آینه و زیور بین آنان معمول بود و حوزه بازرگانى آنان از مصر تا هند امتداد داشت. در ساختن ظروف گلى و گلدانهاى زیبا با خطوط هندسى و تصاویر زیباى جانوران و گیاهان، مهارت داشتند. مردم این سرزمین قبل از سایر ملل باستانى نخستین چرخ کوزه‏گرى و اولین چرخ ارابه را که براى انسان، حیاتى و سودمند است به وجود آوردند.123
کانون فعالیتهاى علمى نواحى واقع در جنوب غرب ایران یعنى حوزه تمدنهاى سومرى و بابلى در ناحیه بین‏النهرین و نیز تمدن ایلامى در شوش‏ بوده است. از دانشهایى که در این حوزه‏ها شکل گرفت، مى‏توان به ریاضیات، هندسه و ستاره‏شناسى اشاره کرد. همچنین این شهر پایتخت ادارى دولت هخامنشى بود و دستگاه ادارى مرکزى در آن قرار داشت.‏ پس از اسلام در این شهر زیارتگاههای مختلفی به وجود آمد. علاوه بر آنچه یاقوت حموى و مقدسى ارائه داده‏اند، تاریخهاى محلى شوشتر، دزفول و خوزستان از وجود چندین بقعه و منزلگاه یا نظرگاه منسوب به امام رضا علیه السلام در نواحى شوش‏ و دزفول، سخن مى‏گویند. سوس معرب شوش‏ به معنى نیکو، خوش آب و هوا و لطیف است.124 در آن شهر ، قلعه ای مستحکم و قدیمی و بازارهایی باشکوه و مسجدی که بر ستونهای مدور استوار بوده است وجود داشت. مزار دانیال پیغمبر در این شهر واقع گردیده و کنار رود کرخه در نزدیکترین نقطه به قبر مزبور مسجد زیبایی واقع است که محل آن قبر را معین میکند.125

3-3-8. رامهرمز
این شهر به وسیله ی اردشیر در خوزستان ساخته شد126 و یکى از شهرهاى معتبر خوزستان است.127 لسترنج، در جغرافیاى تاریخى سرزمینهاى خلافت شرقى، ضمن توصیف خصوصیات طبیعى و جغرافیایى خوزستان، از ارزش اقتصادى بعضى نقاط نیز سخن مى‏گوید: « در قرن چهارم رامهرمز به دلیل وجود کرم ابریشم که در آنجا به عمل میآمد و ابریشمی که از آنجا صادر میگردید، شهرت داشت و در آن شهر ، مسجدی باشکوه و بازارهایی از بناهای عضدالدوله دیلمی واقع بود.»128 مقدسی گوید بازارهای آن شهر که شامل دکانهای بزازی و عطرفروشی و حصیربافی بود، درهایی داشت که هر شب بسته میشد و هم او گوید یکى از کتّاب عضد‌‌‌الدوله دیلمى به نام ابو على بن سوار کتابخانه‏ اى در شهر رامهرمز و کتابخانه دیگرى در بصره ایجاد کرد و براى کسانى که به آن کتابخانه مراجعه و از آنها استفاده میکرده‏اند مواجبى مقرر نمود. در کتابخانه رامهرمز یکى از شیوخ معتزله همواره مشغول تدریس کلام بر روش معتزله بود. رامهرمز از نهری آب میگرفت که از رودخانه طاب منشعب میگردید و تا زم
ان او هنوز رامهرمز شهری آباد بود، غله و پنبه فراوان داشت. نخلستانها و باغها، شهر را فرا گرفته بود و در آن ولایت شکر هم میرویید.129
3-3-9. ایذج
امروزه به آن ایذه میگویند. شهرى بین خوزستان و اصفهان و از بهترین شهرهاى این استان بوده است. پلی در آنجا وجود داشته که به اعتقاد مورخین‏ از عجائب دنیا بوده است. چون که از سنگ ساخته شده است. معادن فراوان دارد.130 مقدسی در قرن چهارم آن را یکی از بهترین شهرهای خوزستان شمرده است. این شهر در پای کوهها واقع بوده و در آنجا در مکانی موسوم به اسد آباد، قصر حاکم قرار داشته است. در آنجا در زمستان برف بسیاری میبارید. این برفها را انبار کرده، در فصل تابستان برای فروش به اهواز میآوردند. مزارع آب آن از آب باران سیراب میگردید و در آنجا بهترین نوع پسته به عمل میآمد.131
3-3-10. ارّجان (بهبهان)
مورخین معتقدند قباد پادشاه ساسانی ارّجان‏ را بنا نهاد.132 از نوشته های ابن خرداذبه چنین بر می آید که ارّجان در زمان ساسانیان

Add your widget here