فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: تعاریف وکلیات
اداره 2
نظام یا سیستم 2
تاریخچه نظام اداری در جهان 2
نگاهی به ساختار نظام اداری در ایران 2
دوران قبل از اسلام 3
نظام اداری مادها 3
دوران هخامنشیان 3
دوران تسلط مقدونی ها بر ایران 4
دوره اشکانیان 4
دوران ساسانیان 4
سیستم اداری ایران بعد از ورود اسلام 4
دوران امویان 4
دوران عباسیان 5
دوران تیموریان 5
دوران صفویان 5
دوران افشاریان 5
دوران قاجاری ها 5
دوران پهلوی 5
جمهوری اسلامی ایران 6
فصل دوم: بررسی نمونه های مشابه
شهرداری تهران 7
ساختمان شهرداری تبریز 10
ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین 12
ساختمان اداری سویس ری 16
مراحل طراحی بنا 18
فصل سوم: مبانی نظری طرح
ضرورت تغییر سیستم ها و روشهای انجام کار دستگاههای اداری 22
-کاهش و حذف مراحل زائد بعضی از روشهای انجام کار 22
-افزایش حجم مکاتبات و مسئولیتها و وظایف پیش بینی نشده و تغییر وظایف وزاتخانه ها 22
-ارائه خدمات بهتر و زدودن بوروکراسی موجود و تحقق یک نظام اجرایی پویا 22
-اعمال سیستم توسط مدیران به دلیل فقدان روشهای مدرن و معین 22
-نقش روشهای نوین و مکانیزه اداری در بهبود نظام اداری 22
-تسریع در انجام امور و دسترسی به اطلاعات و آمار و بالا رفتن آگاهی ها 22
-جلوگیری از ازدیاد و بروکراسی و کاغذ بازی 23
-کارایی مؤثر مدیریت واحدهای اداری و برنامه ریزی و افزیش کیفیت و راندمان 23
-صرفه جویی در زمان و نیروی انسانی و سایر هزینه های مربوطه 23
-تحول نسبی در نظام اداری 23
-هدایت خدمات دولتی از کانالی صحیح تر به مجرای اجرایی 23
-تسریع در انجام کار ارباب رجوع 23
-کاهش مراجعات مکرر ارباب رجوع 23
ضرورت توجه به نحوه استقرار اجزای سازمانی در مجموعه های اداری 23
-ایجاد رفاه و راحتی برای کارکنان در محل کار 24
-افزایش بازدهی و سهولت انجام کار 24
-کاهش زمان انجام کار 24
-جلوگیری از تراکم و وقفه در کارها 24
-کاهش هزینه های سرمایه ای 24
-حداکثر استفاده از جا و مکان در تسهیل جریان امور 24
-ایجاد تسهیلات و ارائه خدمات بهتر و بیشتر به ارباب رجوع 25
-عوامل مؤثر بر طرح جا و مکان و نحوه استقرار سازمان اداری 25
-محل استقرار کارکنانی که کارشان با هم ارتباط دارد نزدیک هم باشد . 25
-تجهیزات و وسایل کار باید نزدیک محل کار و دسترس کارکنان باشد. 25
-طرز استقرار میز و وسایل کارکنان و میز مدیر به نحوی باشد که توالی انجام کار رعایت گردد. 26
بررسی کمیت سطوح در یک ساختمان اداری 26
برنامه کالبدی یک ساختمان اداری 27
تقسیم بندی 4 گانه بر اساس الگوهای کلی ارتباطی 27
الگوی ناحیه ای 28
الگوی خطی 28
الگوی شعاعی 28
الگوی حیاط مرکزی 28
فصل چهارم: بسترطرح ومطالعات سایت
استان ایلام 33
بررسی موقعیت شهرستان ایلام 33
وضعیت اقتصادی 33
بررسی وضعیت اقلیمی استان ایلام 35
آب و هوای منطقه 35
پراکندگی بارش در استان ایلام 37
دمای هوا در استان ایلام 38
میزان بارندگی 38
روزهای یخبندان 39
بادهای مسلط 39
رطوبت نسبی 39
ادبیات قومی استان 39
صنایع دستی 40
فصل پنجم: استانداردها و ریز فضاها
مساحت، جمعیت اداری و مساحت سرانه 42
مساحت زیر بنا 42
جمعیت اداری 42
مساحت سرانه 42
مساحت سرانه زیر بنا 42
مساحت سرانه زیربنا 42
مساحت سرانه خالص زیر بنا 43
ضریب گردش طبقات تیپ 43
سهم تاسیسات از زیر بنا 43
سرانه مصرف گرما (سرما) 43
سرانه پارکینگ( سرپوشیده) 44
ضرایب گردش 44
ضریب گردش افقی 44
ضریب گردش عمودی 44
مساحت سرانه ناخالص زیربنا 44
ملاحظات برنامه ریزی 45
فضا و مصالح 45
ساختارهای سقف 47
طراحی مدولار 49
شبکه های طراحی 49
شبکه های شکل دهی عمودی 50
ستون ها 50
شبکه شکل دهی افقی 50
شبکه های اثاثیه 50
شبکه های ساختمانی و تاسیساتی 51
تعیین قطعات منظم برای فضاهای کار 51
سیرکولاسیون 53
راهروها 53
پلکان ها 54
مبلمان اداری 54
وسایل و لوازم کار اداری 57
الف) موقعیت ها 57
ب) انتخاب اثاثیه 57
وسایل کار درایران 57
ملاحضات در چیدمان 57
تنظیم فضا با تغییرات 59
طراحی محل و میدان کار از دیدگاه آنتروپومتری 60
عملکرد فضائی و محدودیت ها 60
آثار عوامل طبیعی بر انسان 61
دمای محیط 61
سرو صدا 62
نور 62
نور طبیعی 62
نور مصنوعی 63
رنگ 64
بافت 66
دید های خارجی و داخلی 68
زیبا شناسی 69
فرم 70
حفاظت و امنیت 70
الف) حفاظت 70
ب) توصیه های حفاظت و ایمنی 70
اقدامات آکوستیکی 71
توصیه های روان شناسی محیط کار 72
ازدحام و مسائل مربوط به فضای شخصی 73
فصل ششم: سیر تکوین ایده وروند طراحی
سیرتکوین ایده 77
شهرایلام 79
تحلیل سلیت 79
فصل هفتم: آلبوم نقشه ها وتصاویر مربوط
منابع وماخذ 90

چکیده
نظام اداری با توجه به نقش خدمات رسانی به جامعه اداری پیچیدگیهای فراوانی دارد و لازم است در کنار نیروی انسانی ورزیده و آموزش دیده از تکنولوژی، بعنوان یک ابزار کارآمد استفاده نمائیم و روشهای مکانیزه را به خدمت بگیریم، زیرا روشهای مکانیزه تا حدود زیادی می تواند در تحول و افزایش راندمان کار مؤثر باشند .
ضرورت توجه به نحوه استقرار اجزای سازمانی در مجموعه های اداری یکی از معضلات نظام اداری کشور روشهای اجرای آن می باشد این روشها از آنجا که اغلب قدیمی بوده و هیچگاه بصورت مستقل و هماهنگ باسایر سازمانها مورد بررسی قرار نگرفته اند ، موجب آن گردیده که سازمانهای اداری کشور با روشهای فعلی پویایی لازم را نداشته و دارای کارایی لازم با نیازهای جامعه نباشند . بررسی روشهای اداری کشور و بکار بردن روشهای نوین بجای روشهای قدیمی و سنتی از اموری است که جهت تحول سیستم اداری لازم بنظر می رسد .
طرح جا و مکان از اولین موضوعاتی است که در تجزیه و تحلیل سیستم ها و روشهای اداری مورد نیاز در یک مجتمع اداری – خدماتی پرداخته شود .
منطبق نبودن جا و مکان با وظایف یک سازمان باعث کندی و تراکم در کارها می شود . لذا با بکار بردن اصول صحیح طرح جا و مکان می توان به بهبود روشهای انجام کار و افزایش کارآیی اثربخش سازمان کمک کرد، بطوریکه طراحی صحیح و تخصیص فضای مناسب به کارکنان می تواند نتایج مثبت زیر را به همراه داشته باشد :
* ایجاد رفاه و راحتی برای کارکنان در محل کار
* افزایش بازدهی و سهولت انجام کار
* کاهش زمان انجام کار
* جلوگیری از تراکم و وقفه در کارها
* کاهش هزینه های سرمایه ای
* حداکثر استفاده از جا و مکان در تسهیل جریان امور
* ایجاد تسهیلات و ارائه خدمات بهتر و بیشتر به ارباب رجوع

فصل اول:
تعاریف وکلیات

اداره
دیر زمانی نیست که واژه اداره، مشتمل بر مفهوم جایگاه فیزیکی و یا نوعی ساختمان شده است. این ادارات قالب فیزیکی معینی برای عملکرد خود ندارند. در این گونه ادارات، مفهوم عمل تحقق می یابد در واقع اداره عبارتست از نظام اجتماعی خاص که براساس آن عده ای از افراد بشر به منظور نیل به یک سلسله هدف های نسبتاً مشخص با یکدیگر همکاری می کنند. بدین معنی که تصمیم هایی اتحاذ می نمایند و تصمیم هایی را به مرحله اجرا در می آورند.
نظام یا سیستم
مجموعه ای از افراد است که با ارتباط و همبستگی متقابل مجموعه واحدی را تشکیل می دهند و نقش معینی را ایفا می کنند. هر نظامی در درون خود از خرده نظام هایی تشکیل می شود.
تاریخچه نظام اداری در جهان
سیستم سازماندهی اداری اولین بار در مصر ایجاد گردید. دولت جهت کنترل امور زیر بنایی عمومی و راههای ارتباطی خصوصاً عبور و مرور از رود نیل نیازمن وضع مقررات و ایجاد تشکیلات اداری بود.
در چین باستان نیز با استفاده از تعالیم کنفوسیون در خصوص وظایف دولت شالوده امور بروکراتیک بنا نهاده شد که این تعالیم مورد استفاده و تقلید پاره ای از کشورها از جمله انگستان قرار گرفت.
بتدریج با پیشرفت جوامع و گسترش فعالیت های گوناگون اجتماعی ضرورت ایجاد قوانین و سازماندهی در این جوامع امری اجتناب ناپذیر شد و رفته رفته ادارات دولتی و خصوصی شکل گرفت. نظر عموم بر این است که تاریخ ظهور ساختمان های اداری بزرگ به اوایل قرن 19 در اروپا و امریکا باز می گردد.
نگاهی به ساختار نظام اداری در ایران
تاریخ تحولات نظام اداری ایران به 2 دوره قبل و بعد از اسلام تقسیم می شود.
دوران قبل از اسلام
دوران پیش از اسلام دارای یک سیستم اداری بسیار ساده بوده که خود دارای مراحلی بشرح زیر است:
نظام اداری مادها
مادها در اواخر قرن هفتم(ق.م) حکومتی مقتدر با تشکیلات اداری و نظامی نیرومند و متمرکز به رهبری و فرمانروایی واحد و به شیوه استبدادی بوجود آوردند و این سیستم مقتدر تا آمدن اسکندر به ایران ادامه یافت.
دوران هخامنشیان
دولت متمرکز هخامنشی با مدیریت سیاسی برتر، تکثر پذیری بالا و به ویژه دیوان سالاری بی نظیر خود، الگو و بنیان جدیدی رادر شیوه و سازمان حکومت گری و فرمان روایی به جهان باستان عرضه داشت، آن گونه که در طول سده های بعد، نظام اداری حکومت های سلوکی، اشکانی، ساسانی، روم و حتی عباسی با پیروی و بر پایه شیوه ها و الگوهای آن برپا و پایدار گشت. در این دوره اقدامات اداری عظیم و شایسته تقدیر داشت. اقدامات اداری وی را می توان به اختصار بیان نمود:
– دستگاه اداری فعال
– ارتباطات سریع
– رسیدگی سریع به امور از طریق ادارات مرکزی
– دستگاه بازرسی بسیار منظم
– مداخله نظامی سریع در صورت وقوع شورش
در زمان داریوش کشور به 20 ایالت تقسیم گردید و برای ادارات هر ایالت یک ساتراپ(استاندارد) وجود داشت. یک فرمانده قشون و یک دبیر از طرف حکومت مرکزی برای هر ایالت، تعیین می گردید. زیر نظر دبیر و ساتراپ عده ای کارمند اداری به کار مشغول بودند که وظایف اداری را اجرا می کردند و در مواقع سازمان بروکراسی ایران را تشکیل می دادند.
دوران تسلط مقدونی ها بر ایران
در این دوره مرکزیت اداری ایران از بین رفت و روش ملوک الطوایفی و نیمه مستقل جانشین آن گردید. مقدونیان چون فاقد نفوذ و تکیه گاه ملی بودند برای اداره این امپراطوری وسیع ناگریز شدند اساس سازمان اداری را که در زمان داریوش پایه گذاری شده بود، ادامه دهند.
دوره اشکانیان
در این دوره که از 250 ق.م آغاز شد تا حدودی نظام اداری ایران سامان دهی شد ولی هرگز نتوانست به پای هخامنشیان برسد. اشکانیان مرکزیت سیاسی زمان هخامنشیان را از بین بردند و سیستم اداره امپراطوری را به 7 حکومت تقسیم نمودند و هر حکومت، خود چند امیرنشین داشت.
دوران ساسانیان
در این دوره درخشان تاریخ باستان ایران، اداره عمومی را چندین اداره به نام دیوان بر عهده داشتند که از هفت دیوان: ارتش، راه ها، مسکوکات، نامه ها، دادرسی، امتیازات دولتی، مالیات، اوزان و مقادیر نام برده اند. این دیوان ها با تشکیلات و سازمان های منظم و ترتیب کامل، ادرات آن دوره را تشکیل می دادند.
سیستم اداری ایران بعد از ورود اسلام
در زمان خلفای راشدین حکومت وسیله ای برای اجرای اصول و احکام دینی به شمار می رفت. در آن دوران تشکیلاتی که بتوان آنرا دولت خواند وجود نداشت و همه امور جامعه با مداخله مستقیم پیشوای اسلامی انجام می شد.
دوران امویان
در این دوران نظام اداری اسلام دستخوش تغییر و تحول زیادی شد. در این دوران از 4 دیوان خراج، مستغلات، خاتم و رسایل نام برده اند. ضمناً دیوان الشرطه یا حرس(شهربانی کل) نیز برای اولین بار در عصر امویان (معاویه) تاسیس شد.
دوران عباسیان
در دروه عباسیان خلافت، صورت ایرانی پیدا کرد. عباسیان برای بسط قدرت به توسعه سازمان های اداری پرداختند و به تقلید از ایرانیان مقام و منصب وزارت را به عنوان یکی از پایگاه های مهم حکومتی رسمیت دادند. د راین دوران 2 وزارت تفویض و تنفیذ وجود داشت. از دیوان های جیش، رسالت، عرضی، برید، نفقات، خراج، استیفا، وظایف، اقطاعات، حرس، حسبه، اوقاف، مظالم و دیوان اشراف در این دروه نام برده اند.
دوران تیموریان
در این دوران مرکزیت امور از بین رفت و عدم تمرکز بشکل ملوک الطوایفی، حکمفرما گردید. در این دوران تعداد وزرا به 7 نفر رسید.
دوران صفویان
شاهان صفوی با تشکیل دولت واحد و مستقل توانستند یک سیستم اداری مقتدر تشکیل دهند و نظام ملوک الطوایفی را از بین بردند.
دوران افشاریان
با ظهور نادر شاه، دوران صفوی از لحاظ سیاسی به پایان رسید ولی اوضاع اداری و اجتماعی آن تغییر نکرد.
دوران قاجاری ها
سیستم اداری دوران قاجاری ها نیز تا حدودی از دوران صفویه، اقتباس شد. در این دوران بر اثر افزایش تعداد مشاغل دولتی و لزوم نگهداری حساب ها و سایر احتیاجات سلطنتی، سازمان اداری توسعه یافت. برای اولین بار در دوران فتحعلی شاه 4 وزارت خانه: دول خارجه، مالیه، مداخله و قواعد عامه به شکل سازمان های مشابه دولت های خارجی، مامور اجرای وظایف دولت شدند.
دوران پهلوی
در زمان پهلوی کیفیت و کمیت وظایف دولت تغییر کرد و توجه خاص وی به ایجاد نظم و قانون منجر به ایجاد سازمان های جدید دولتی شد و شالوده ای متفاوت در تشگیلات اداری مملکت و نحوه اجرای وظایف و هدف های هر وزارتخانه بنیان گذارده شد.
جمهوری اسلامی ایران
بر اساس قانون اسای، حکومت ایران، جمهوری اسلامی اعلام شد که در راس کلیه امور ولایت فقیه قرار گرفت و اداره امور بر عهده قوای سه گانه گذارده شد. تشکیلات