برج، تبریز، تلویزیونی، شهردار، ????، ??

فعلی دولت جمهوری اسلامی ایران شامل 21 وزارتخانه، 5 سازمان وابسته به نهاد جمهوری اسلامی است.
تاریخ ایجاد ساختمان های اداری بزرگ در ایران به اوایل قرن 14 هجری شمس باز می گردد.

فصل دوم:
بررسی نمونه های مشابه

شهرداری تهران
شهرداری تهران1، موئسسه عمومی غیر دولتی است که در ?? خرداد ???? خورشیدی با نام بلدیه تهران، تاسیس شد و اداره شهر تهران را به عهده دارد. مسئولیت اداره این سازمان با شهردار تهران است که پیش از این با حکم وزیر کشور ایران منصوب می گردید اما اکنون از طریق آرای شورای شهر تهران انتخاب می شود. تهران تنها شهری است که شهردار آن برخلاف دیگر شهرهای ایران توسط شورای شهر و نه به نظر وزارت کشور تعیین می شود. شهرداری تهران، شامل ?? منطقه است که اداره هر منطقه به عهده شهردار آن منطقه که توسط شهردار تهران انتخاب می شود و با نظارت معاون امور مناطق فعالیت می کند. هر منطقه شامل تعدادی ناحیه می باشد که در کل تهران دارای ??? ناحیه می باشد که با اجرای طرح ناحیه محوری در دوره محمد باقر قالیباف هر ناحیه یک شهردار ناحیه نیز دارد که توسط شهرداران مناطق تعیین می گردد .طرح جامع شهر تهران در زمان شهرداری غلامرضا نیک پی تدوین شد.

(ساختمان حال حاضر شهرداری تهران)
از شاخص ترین شهرداران تهران، غلامحسین کرباسچی (از ???? تا ????)، محمود احمدی نژاد (از ???? تا ????)و محمد باقر قالیباف(از ???? تا کنون) است.

(ساختمان حال حاضر شهرداری تهران)
در دوران غلامحسین کرباسچی برای نخستین بار شهردار تهران در هیات دولت در کنار وزیران و معاونان رییس جمهور حضور یافت. از اقدامهای غلامحسین کرباسچی می توان به پایه گذاری برج سازی، فروش تراکم و آغازافزایش قیمت مسکن در شهر تهران که تاکنون نیز ادامه دارد و همچنین راه اندازی مؤسسه همشهری و انتشار روزنامه همشهری و نشریه ها و ویژه نامه های وابسته به آن و راه اندازی فرهنگ سراها و خانه های فرهنگ در تهران اشاره داشت. شهردار تهران از شهریور ???? تا کنون محمدباقر قالیباف است. در حال حاضر ساختمان مرکزی شهرداری تهران واقع در خیابان بهشت ضلع جنوب پارک شهر تهران است.

(ساختمان سابق شهرداری تهران(بلدیه)

(ساختمان سابق شهرداری تهران(بلدیه)
ساختمان شهرداری تبریز
ساختمان شهرداری2 در میدان ساعت شهر واقع است و به سال 1314 در گورستان متروک کوی نوبر و با نظارت مهندسان آلمانی ساخته شد و نقشه آن دقیقاً مشابه ساختمان های آلمان در خلال دو جنگ جهانی اول و دوم است.

ساختمان شهرداری تبریزدر میدان ساعت شهر واقع است
زیربنای این ساختمان معظم 6500 متر مربع و مساحت آن 9600 متر مربع است و برج ساعت آن، که به “بیگ بن لندن” شباهت زیادی دارد، دارای 4/30 متر ارتفاع بوده و طرح بنا، عقابی در حال پرواز است

(ساختمان شهرداری تبریززیربنای این ساختمان معظم 6500 متر مربع و مساحت آن 9600 متر مربع است.)
کاخ شهرداری تبریز در مرکزی ترین نقطه شهر تبریز و در میدان شهرداری (ساعت) این شهر واقع شده است.

کاخ شهرداری تبریز از ابتدای احداث تاحال، به عنوان ساختمان شهرداری شهر تبریز مورد استفاده قرار گرفته است و امروزه باتقسیم شهر تبریز به هشت منطقه، این بنا به عنوان شهرداری مرکزی شهر تبریز محسوب می شود. البته امروزه نیز، اکثر امور عمرانی و اداری شهرداری تبریز در این تالار و عمارت متمرکزشده است.

(ساختمان شهرداری تبریزدر میدان ساعت شهر واقع است)

ساختمان شهرداری تبریزدر میدان ساعت شهر واقع است

کاخ شهرداری تبریز دارای یک برج ساعت چهارصفحه ای است که باطنین موزون زنگ هایش، هر ?? دقیقه یک بار، گذشت زمان را به گوش مردم تبریز می رساند.
نمای خارجی این بنا از سنگ تراشیده شده است و نقشه ساختمان شبیه به طرح یک عقاب درحال پرواز می باشد که با نمونه ساختمان های کشور آلمان، قبل از جنگ جهانی دوم مطابقت دارد.
ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین3

(ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین)
طرح از دو بخش یا دو ساختمان مجزا تشکیل شده. ساختمان اصلی در برگیرنده استدیوهای پخش برنامه ماهواره ها و بخش اداری و … است، ارتفاع آن???متر و مساحت آن ??????متر مربع می باشد. و به شکلی نمادین (از نظرمقیاس شهری) بهصورت دو برج طراحی شده است که در ارتفاع به یکدیگر می رسندو مکعبی را تکمیل می کنند که در نقطه شروع دو برج (طبقات پائینی) در سمتیدیگر ساخته اند.
دو قطعه از سازه انتهایی این ساختمان که به صورت بر ج های دو قلو ساخته شده، در آسمان به هم متصل شده است. وصل کردن این دو قطعه از برج های دو قلو باعث به هم متصل شدن این دو برج به صورت متمایل شده به طوری که شکل این برج در نهایت عدد ? را نشان می دهد. این برج بعد از مقر تلویزیون ملی چین CCTVمی باشد. دو بازوی این برج های دوقلوی ??? متری، تا ?? متر در آسمان به سوی هم متمایل می شوند تا در نهایت به هم برسند. مهندسان این سازه که اکثرا آلمانی هستند، هر روز تنها یک ساعت در آستانه سحر فرصت داشتند تا عملیات متصل کردن بازوهای این دو برج را انجام دهند. تنها در این ساعت از روز است که ساختمان سازه کمترین تاثیر را از تغییرات درجه هوا می گیرد. در ساعات دیگر شبانه روز، تغییرات ایجاد شده در سازه فلزی ساختمان و انبساط فلز در صورت گرمای خورشید، عملیات پیچیده متصل کردن بازوی برج ها را دشوار می کند. اسکلت بیرونی این سازه عجیب از ??هزار قطعه میله فلزی تشکیل شده است. این ساختمان چنان عجیب و پیچیده است که هیچ کدام از قوانین ساختمان سازی در چین شامل آن نمی شود. به همین دلیل مقامات شهر پکن پیش از شروع کار ساخت این سازه در سپتامبر سال ????، یک گروه ?? نفره از مهندسان چینی را مسوول بررسی شرایط ساخت این ساختمان کردند. این گروه بعد از ? سال بررسی، سرانجام نظر مساعد خود را اعلام کرد و مقامات شهر پکن هم اجازه شروع کار را دادند. بازوهای این برج های دوقلو به وسیله یک سایه بان که ?? طبقه از این ساختمان را پوشش می دهد به هم متصل می شود. الی شیهان، مهندس آلمانی شرکت متروپلیتن در سال ???? در رقابت بین المللی برای طراحی و ساخت این ساختمان برنده شد و کار طراحی و بعد ساخت آن را شروع کرد.
ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین مساحتی بالغ بر ?????? متر مربع دارد که O.M.A (دفتر و تیم طراحی رم کولهاس) آن را طراحی نموده است.
این طرح از دو بخش یا دو ساختمان مجزا تشکیل شده. ساختمان اصلی در بر گیرنده استدیوهای پخش برنامه ماهواره ها و بخش اداری و … است، ارتفاع آن ???متر و مساحت آن ?????? متر مربع می باشد. و به شکلی نمادین (از نظر مقیاس شهری) به صورت دو برج طراحی شده است که در ارتفاع به یکدیگر می رسند و مکعبی را تکمیل می کنند که در نقطه شروع دو برج (طبقات پائینی) در سمتی دیگر ساخته اند.
ساختمان دوم که4 O.M.A آن را طراحی کرد در بر گیرنده هتل، سالن آمفی تئاتر و فضای نمایش است که در کنار برج اصلی و به صورت یک تک برج با مقطع سهمی شکل خود نمایی می کند. مساحت این ساختمان ?????? متر مربع می باشد.
به علت هوای آلوده و پر از گرد و غبار پکن برای مقاومت بیشتر سعی شده که از شیشه های با ترکیبات خاص برای نما استفاده شود . نمای ساختمان از کرتین وال است

(ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین)
طراحی لابی این ساختمان که پذیرای روزانه 30000 نفر باشد بسیار مهم بوده و این ساختمان شامل 99 آسانسور می باشد .

(ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین)

(سایت ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین)

(سایت ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین)
اگوست 2006 ( بیش از 400 طراح روی پروژه کار می کنند)
ساختمان اداری سویس ری5
این بنای زیبا در مرکز لندن با 180 متر ارتفاع ، ششمین بنای بلند این شهر است . شهری که با حمایت مناسب قانونی در برابر هجوم ساختمانهای بلند مقاومت نشان داده و در پی حفظ تمامیبافتهای قدیمی است .

ساختمان اداری سویس ری با کاربری تجاری در مرکز شهر لندن
شهرت این بنا نه فقط به دلیل جذابیت بصری و جرأت قرار گرفتن درمیان بافتهای قدیمی لندن که به خاطر معماری بزرگ آن نورمن فاستر است . معماری که در طول زندگی حرفه ای خود با طراحی و ساخت چندین شاهکار معماری و کسب ده ها جایزه بزرگ معماری بی شک نامش درتاریخ معماری ثبت خواهد شد.
ساختمان در محل سابق بالتیک اکسچنج – بورس جهانی کشتی _ است که در آوریل 1992 با انفجار بمب ارتش جمهوری خواه ایرلند متحمل صدمات زیادی شد . میراث فرهنگی انگلستان اصرار داشت که این بنای قدیمی بازسازی یا مرمت شود . بنابراین بیشتر باقیمانده های ساختمان با دقت برداشته و بخش داخلی سالن بورس و بنای خارجی آن نگهداری شد . اما به دلیل صدمات زیاد بازسازی کامل بنا ممکن نبود و پیشنهاد ساخت (( برج هزاره لندن )) در این مکان مطرح شد.
مراحل طراحی بنا6
موقعیت استثنائی این زمین ، به دلیل وجود بافتهای قدیمی و همچنین تاریخچ? آن ، به نظارت دقیق دولت بر آن انجامید طبق قانون ، ساختمان جدید نباید منظر? گنبد سنت پل را محدود می کرد یا ازدید آن می کاست . نقش? برج پیشنهادی (( هزار? لندن))نورمن فاستر و همکاران به دلیل مغایرت باحفظ بافت سنتی تأیید نشد اما طرح دیگری از آنها پذیرفته شد . طرح جدید فاستر شبیه میو? کاج است که با کمک تکنیک مدل سازی پارامتری رایانه ای به دست آمده است این شکل علاوه بر آنکه دید ساختمانهای مجاور را کم نمی کرد به دلیل ساختار آیرودینامیکی از شدت باد در اطراف برج هم می کاست . این اولین آسمان خراش همگام با طبیعت و مناسب اقلیم در لندن است . اسکانسکا ساخت این بنا را درسال 2000 آغاز کرد و در 28 آوریل 2004افتتاح شد .

ساختمان اداری سویس ری با کاربری تجاری در مرکز شهر لندن
ویژگی دیگر این بنا به کارگیری روشهای صرفه جویی انرژی است که به آن امکان می دهد نصف مقدار انرژی یک برج مشابه را مصرف کند . شش محور استوانه ای مثل یک سیستم تهوی? طبیعی برای تمام ساختمان عمل می کنند و همچون یک شیش? دو جدار? غول آسا هستند . هوا بین دو لایه شیشه های دو جداره محصور می شود و برای فضای اداری داخل عایق ایجاد می کند . بادکشها در تابستان هوای گرم را به خارج از ساختمان می کشند و در زمستان با استفاده از گرمایش خورشیدی انفعالی ساختمان را گرم می کنند . بادکشها همچنین با راه دادن نور خورشید به درون ساختمان محیط کاررا دلچسب تر می کنند . و باعث صرفه جویی در هزینه های روشنایی می شوند پنجره ها به طور خود کار باز می شوند تا سیستم تهوی?مطبوع را با تهوی? طبیعی تکمیل کنند . امکانی که به صرفه جویی در مصرف انرژی تا 40 در صد در سال کمک می کند . مسئله باد یکی از مهمترین مشکلات معماران در طراحی برج است . اما در این بنا به دلیل ساختار تماماًَ مثلثی به استفاده از آرماتورهای اضافه نیاز نبود . با اینکه کل بنا منحنی به نظر می رسد تنها یک قطعه شیش? منحنی درکل ساختمان به کاررفته . یک کلاهک لنز مانند در نوک برج که 250 کیلو گرم وزن و 4/2 متر قطر دارد . برج از پایه به سمت بالا عریضتر می شود و بیشترین عرض را در طبقه شانزدهم دارد .

ساختمان اداری سویس ری با کاربری تجاری در مرکز شهر لندن
بخش خارجی ساختمان از 24 هزار متر مربع شیشه تشکیل شده و تقریباًَ 5500 صفح? شیشه ای مثلثی تخت و تراش داردارد . شیشه ی خاکستری رنگ ظاهراًَ تزئینی که به نورگیرهای مارپیچی جلوه می بخشد . نه تنها چشم را به بالا هدایت می کند . بلکه با جذب اشع? خورشید مقابله می کند . 23 آسانسور برج سرعتهای متفاوتی از یک تا شش متر درثانیه دارند . هردو پلکان عمودی از 1037 پله تشکیل می شوند . در طبقات 38 تا 40 رستوران ، سالن غذاخوری خصوصی و با ر قراردارد که بلندترین تأسیسات پذیرایی موجود درلندن است . در طبقه 40 در رأس ساختمان یک کافه با منظره پانورامای بی نظیر برای مستأجرها و میهمانانشان قرار دارد . در طبقه 39 یک رستوران منحصر به فرد و در طبقه 38 سالنهای پذیرایی اختصاصی قراردارند . در بیشتر ساختمانها تجهیزات بالابر بزرگ روی سقف قرار می گیرند. این موضوع ( به دلیل وجود بار در طبق? 40) برای این برج عملی نبود . معماران مشکل را این گونه حل کردند . که بالا بر اصلی تنها تا طبق? 34 و سپس یک بالا بر که نیروی محرک? آن از پایین اعمال می شود تا طبق? 39 را سرویس می دهد . پلکان مرمری و آسانسور معلولان ، مراجعان را به بار زیر گنبد می رساند . پلان هر طبقه درجه نسبت به طبق? پایین چرخیده است و نقش? طبقات با محیطی دایره ای که با 6 دالبر ملایم دندانه شده است . حالتی شبیه گل دارد .
میدانی با مساحت 2 هزار متر مربع محوط? ساختمان را تکمیل می کند که با دیوار سنگی کوتاهی احاطه شده است . ورودیهای ساختمان گذرگاه های مثلثی بلندی هستند و سرسرا و جایگاه آسانسور طبق? همکف با آلومینیوم کمرنگ با شیارهای عمیق که به حالت عمودی فضای بلند جلو? بیشتری می بخشد . پوشیده شده است . فضای دفاتر و اموراداری تا 4 هزار نفر گنجایش دارد . ساختمان شامل 55 کیلومتر بخشهای فلزی است که 10 هزارتن وزن دارند تیرپایه ها به عمق متوسط 27 متر فرو رفته اند و بیشترین مقدار بار بر هر ستون 1500 تن است .
یکی از نامهای برج یک کمپانی جهانی بیمه است که از ساختمان به عنوان دفتر مرکزی خود در انگلستان استفاده می کند و بزرگ ترین سهام دار این بنا محسوب می شود.این بنا در سال 2003 برند? جایز? و در سال 2004 برنده جایز

-، . -، ارباب، کارکنان، سردترین، تابستان

ه معماری شده است .

فصل سوم:
مبانی نظری طرح

ضرورت تغییر سیستم ها و روشهای انجام کار دستگاههای اداری
عواملی که باعث ایجاد تغییرات در عملکرد و بعد از آن در فرم ساختمان شده است به قرار زیر است :
– تسریع در دستیابی به منابع اطلاعاتی و آمار و اطلاعات مفید و در نتیجه تسریع در تصمیم گیریها و اعمال مدیریتهای صحیح و ایجاد سرعت در امور ارباب رجوع و سایر امور
– کاهش و حذف مراحل زائد بعضی از روشهای انجام کار
– عدم کارایی و پاسخگویی روشهای انجام کار جاری به نیازهای جامعه و دستگاهها به دلیل کهنه و قدیمی بودن آنها
– افزایش حجم مکاتبات و مسئولیتها و وظایف پیش بینی نشده و تغییر وظایف وزاتخانه ها
– ارائه خدمات بهتر و زدودن بوروکراسی موجود و تحقق یک نظام اجرایی پویا
– اعمال سیستم توسط مدیران به دلیل فقدان روشهای مدرن و معین
– نقش روشهای نوین و مکانیزه اداری در بهبود نظام اداری
– تسریع در انجام امور و دسترسی به اطلاعات و آمار و بالا رفتن آگاهی ها
– جلوگیری از ازدیاد و بروکراسی و کاغذ بازی
– کارایی مؤثر مدیریت واحدهای اداری و برنامه ریزی و افزیش کیفیت و راندمان
– صرفه جویی در زمان و نیروی انسانی و سایر هزینه های مربوطه
– تحول نسبی در نظام اداری
– هدایت خدمات دولتی از کانالی صحیح تر به مجرای اجرایی
– تسریع در انجام کار ارباب رجوع
– کاهش مراجعات مکرر ارباب رجوع
– روشهای مکانیزه نقش مؤثری در تصمیم گیریها و افزایش کارایی و ضریب اطمینان و دقت و بهبود کیفیت کارها دارد.
نظام اداری با توجه به نقش خدمات رسانی به جامعه اداری پیچیدگیهای فراوانی دارد و لازم است در کنار نیروی انسانی ورزیده و آموزش دیده از تکنولوژی، بعنوان یک ابزار کارآمد استفاده نمائیم و روشهای مکانیزه را به خدمت بگیریم، زیرا روشهای مکانیزه تا حدود زیادی می تواند در تحول و افزایش راندمان کار مؤثر باشند .
ضرورت توجه به نحوه استقرار اجزای سازمانی در مجموعه های اداری
یکی از معضلات نظام اداری کشور روشهای اجرای آن می باشد این روشها از آنجا که اغلب قدیمی بوده و هیچگاه بصورت مستقل و هماهنگ باسایر سازمانها مورد بررسی قرار نگرفته اند ، موجب آن گردیده که سازمانهای اداری کشور با روشهای فعلی پویایی لازم را نداشته و دارای کارایی لازم با نیازهای جامعه نباشند . بررسی روشهای اداری کشور و بکار بردن روشهای نوین بجای روشهای قدیمی و سنتی از اموری است که جهت تحول سیستم اداری لازم بنظر می رسد .
طرح جا و مکان از اولین موضوعاتی است که در تجزیه و تحلیل سیستم ها و روشهای اداری مورد نیاز در یک مجتمع اداری – خدماتی پرداخته شود .
منطبق نبودن جا و مکان با وظایف یک سازمان باعث کندی و تراکم در کارها می شود . لذا با بکار بردن اصول صحیح طرح جا و مکان می توان به بهبود روشهای انجام کار و افزایش کارآیی اثربخش سازمان کمک کرد، بطوریکه طراحی صحیح و تخصیص فضای مناسب به کارکنان می تواند نتایج مثبت زیر را به همراه داشته باشد :
– ایجاد رفاه و راحتی برای کارکنان در محل کار
– افزایش بازدهی و سهولت انجام کار
– کاهش زمان انجام کار
– جلوگیری از تراکم و وقفه در کارها
– کاهش هزینه های سرمایه ای
– حداکثر استفاده از جا و مکان در تسهیل جریان امور
– ایجاد تسهیلات و ارائه خدمات بهتر و بیشتر به ارباب رجوع
– عوامل مؤثر بر طرح جا و مکان و نحوه استقرار سازمان اداری
طرح جا و مکان عبارتست از نمودار محل انجام کار ، طرز قرار گرفتن کارمندان در محیط کار و محل استقرار وسایل کار و تجهیزات اداری. در تهیه طرح فضای اداری عوامل متعددی دخالت دارند، لذا با تجزیه و تحلیل همه جانبه فضای اداری و همچنین با رعایت اصول تهیه طرح جا و مکان می توان طرح های قابل توجهی برای فضای اداری تهیه کرد این اصول عبارتند از
– جریان گردش کار تا حد امکان باید بصورت مستقیم باشد تا از رفت و برگشت های زاید و از قطع مسیر سایر کارها جلوگیری شود .
– محل استقرار کارکنانی که کارشان با هم ارتباط دارد نزدیک هم باشد .
– تجهیزات و وسایل کار باید نزدیک محل کار و دسترس کارکنان باشد.
– فضای تخصیص یافته به کارکنان باید باتوجه به احتیاجات ناشی از نوع کار آنان تعیین گردد .
– بعنوان مثال محل هایی که آرام تر و بدون سروصدا باشند باید به کارمندانی اختصاص یابد که کار آنان نیاز به دقت و تمرکز فکری داشته باشد .
– وسایل و تجهیزات غیر ضروری از محل کار دور نگه داشته شود تا فضای بیشتر ی برای کار آزاد گردد .
– کارکنانی که برای انجام وظایف خود از وسایل مشترک استفاده می کنند باید نزدیک هم و از طرف دیگر نزدیک وسیله مورد نیاز قرار داشته باشند .
– طرز استقرار میز و وسایل کارکنان و میز مدیر به نحوی باشد که توالی انجام کار رعایت گردد.
– محل کار کارمندانی که با ارباب رجوع بیشتر در ارتباط هستند باید در نزدیکی درب های ورودی تعیین گردد تا ارباب رجوع مجبور نشود از قسمتهای مختلف عبود نموده و موجب ازدحام بی مورد در ساختمان شود .
– طرح ریزی جا و مکان باید طوری باشد تا حد امکان، کار متحرک و کارمند ثابت باشد ، هر اندازه که از حرکت کارمند برای انجام کار جلوگیری شود، کارایی وسرعت عمل او بیشتر می شود .
– وسایل سنگین تجهیزات صنعتی و مکانیکی حتی الامکان در طبقات پائین مستقر گردند.
– اگر استقرار وسایل سنگین در طبقات بالا ضروری باشد، بهتر است آنها را در کنار دیوارها و نزدیک به ستونهای ساختمان قرار داد .
– چنانچه لازم باشد در یک اطاق چند میز داده شود، بهتر است کلیه میزها رو به یک سمت داشته باشد.
بررسی کمیت سطوح در یک ساختمان اداری
شاخص های کمی که معمولاً در مورد ساختمان های اداری در ایران به کار گرفته می شوند، عبارتند از:
– سطح زیربنای کل ساختمان (ناخالص)
– سطح زیربنای مفید اداری (خالص)
– جمعیت پذیری ساختمان
حجم ساختمان (ناخالص)، سطح زیربنای کل ساختمان (ناخالص)، سطح نمای خارجی، تعداد کارکنان، تعداد خدمه نگهداری کننده، تعداد طبقات روی زمین، تعداد طبقات زیرزمین، ارتفاع طبقات تیپ (کف تا کف)، ارتفاع مفید طبقات (کف تا زیر سقف)، ارتباط عمودی (آسانسور)، سطح تاسیسات، نسبت سطح نما به سطح طبقات، سهم هر طبقه از تاسیسات، نسبت سطح مفید به سطح هر طبقه، سوخت مصرفی، قدرت گرمایش و سرمایش نصب شده، قدرت برق مصرفی، ساختمان جنبی خاص و پارکینگ از شاخص های مهم عینی هستند.
برنامه کالبدی یک ساختمان اداری
برای استخراج اعداد و ارقام خاص کالبدی می توان از جدولی که شامل اندازه گیری موارد زیر باشد کمک گرفت:
– بیشترین فاصله راهرو از هسته
– بیشترین دارای راهرو
– پنهای راهرو
– عمق فضای مفید
– لبیشترین فاصله هسته از سطح نورگیر
– بیشترین دهانه سازه
– مساحت هسته
– مساحت فضای مفید
– مساحت کل طبقه تیپ اداری
– محیط کار
– نسبت مساحت کل به محیط کل
– تعداد طبقات تیپ اداری
– نسبت مساحت راهرو به مساحت کل
– نسبت مساحت هسته به مساحت کل
– نسبت مساحت فضای مفید به مساحت کل
– نوع سیستم اداری
– فاصله بین 2 جدار داخلی روبروی هم (عمق تبدیل به سیستن باز)
– عمق فضای مفید از سمت حیاط مرکزی
– ارتفاع بخش حیاط مرکزی
– اندازه دهانه حیاط مرکزی
– نسبت مساحت حیاط مرکزی به مساحت کل
– راه های تبدیل سیستم اداری باز به بسته
تقسیم بندی 4 گانه بر اساس الگوهای کلی ارتباطی
شکل کلی پلان ساختمان اداری به 4 بخش اصلی و عمده تقسیم می گردد.
الگوی ناحیه ای
به الگویی گفته می شود که شامل هسته در داخل و تراکم سایر بخش ها به دور آن به گونه ای است که طول و عرض ساختمان تقریباً با هم برابر می باشد. این الگو متراکم ترین حالت را در بین سایر الگوها داراست.
الگوی خطی
به الگویی گفته می شود شامل هسته در داخل یا خارج و سایر بخش ها به صورت بازوهای دور شونده از مرکز و هسته. در این حالت طول و عرض ساختمان دارای اندازه های نامساوی می باشند و فاصله بخش ها تا هسته متفاوت است.
الگوی شعاعی
به الگویی گفته می شود که مانند الگوی خطی دارای بازوهای دور شونده از مرکز می باشد ولی این حالت بر خلاف الگوی خطی دارای بیش از دو جهت است که می تواند از مرکز در جهت های مختلف گسترش یافته باشد.
الگوی حیاط مرکزی
این الگوی کاملاً شبیه به الگوی ناحیه ای است با این تفاوت که در این الگو که بخش خالی و روباز (حیاط) در داخل مجموعه قرار گرفته و ساختمان به فرم های متفاوت در اطراف آن شکل گرفته است. جدوالی که در پی خواهند آمد نتیجه بررسی چندین ساختمان اداری بین اللملی بر اساس الگوهای ناحیه ای، خطی، شعاعی و حیاط مرکزی است که شایسته است در طراحی ساختمان اداری مورد توجه قرار گیرند.

تجزیه و تحلیل الگوی ناحیه ای

تجزیه و تحلیل کالبدی الگوی خطی

تجزیه و تحلیل کالبدی الگوی شعاعی

نتیجه گیری

فصل چهارم:
بسترطرح ومطالعات سایت

استان ایلام
استان ایلام در غرب کشور قرار دارد که از شمال به استان کرمانشاه از شرق به استان لرستان و از جنوب به استان خوزستان و از غرب به کشور عراق محدود می شود. این استان بین 45 درجه و 24 دقیقه تا 48 درجه و 10 دقیقه طول شرقی 31 درجه و 58 دقیقه تا 24 درجه و 15دقیقه عرضی شمال قرار دارد.
بررسی موقعیت شهرستان ایلام
شهرستان ایلام با مساحت1950 کیلومتر مربع از شمال به شهرستان ایوان و از شرق به شهرستان شیروان چرداولواز جنوب شرقی دره شهر و از جنوب و جنوب غربی به شهرستان مهران و از غرب و شمال غربی به استان دیالد عراق و استان کرمانشاه محدود می شود.
شهرستان ایلام به مرکزیت شهر ایلام در سال 1308 شمسی در جوار ساختمان های به جا مانده از والی بنا گردید و با توجه به سابقه تاریخی منطقه و تصویب فرهنگستان ایران، ایلام نامیده شد.
وضعیت اقتصادی
بدون شک بسیاری از تحولاتی که در چند دهه اخیر در اوضاع اجتماعی و اقتصادی کشورها پدید آمده نتیجه رشد اقتصادی، پدیده هایی نظیر تغییرات جغرافیایی، جمعیت، شهرنشینی، جریانات اکولوژی انسانی مانند مهاجرت روستائیان به شهرها و تهاجم شهرنشینان به پایتخت و مراکز صنعتی، تحرک اجتماعی و توالی گروهها در شهرها، عوض شدن سیمای شهرها چه از نظر جغرافیایی و چه وظیفه شهری پرکنش نامنظم جمعیت، پدیده انبوهی در تراکم جمعیت در مراکز صنعتی و آلودگی هایی نظیر آلودگی هوا و صدا و مشکلاتی است که پدیده شهرنشینی و صنعتی شدن در سال های اخیر در کشور به دنبال داشته است.
لازم تداوم و پیشرفت و گسترش اقتصادی ایجاد یک جامعه سازنده و سالم است و این در صورتی امکان پذیر است که هماهنگی لازم بین برنامه های اقتصادی و اجتماعی و رفاهی جامعه برقرار باشد توجه درست به این موضوع در سال های اخیر باعث شده است که طرح های زیادی در زمینه گسترش فضای سبز و ایجاد مراکز تفریحی مثل پارک های شهری و پارک های خارج از شهر وپارک های جنگلی و غیره به مرحله اجرا درآید.
بررسی وضعیت اقلیمی استان ایلام
آب و هوای منطقه
اقلیم استان در تابستانها تحت تاثیر پر فشار جنب حاره ای قرار دارد که شرایط حرارتی نسبتاً پایداری را بر آن حکمفرما می سازد و در زمستان توده های غربی و کم فشارهای سودانی بارش های رگباری و شدیدی را برای آن به همراه می آورند. به دلیل ماهیت دامنه ای استان که جزو کوهپایه های بیرونی زاگرس است، در صورت جذب رطوبت توده های ورودی از سمت غرب و جنوب غرب، نقش مهمی دارند. از طرف دیگر همین دامنه ها در تابستان تحت تاثیر صافی هوا و ساعات آفتابی زیاد با دریافت عمودی پرتوهای خورشیدی و صاف بودن هوا در تابستان، شرایط گرم و خشکی را پدید می آورد. در نقشه پهنه بندی اقلیمی ایران – مسکن و محیط های مسکونی، ایلام در گروه 2 اقلیمی و در زیر گروه نسبتاً سرد- معتدل واقع شده که از ویژگیهای اقلیمی نسبتاً سرد بودن هوا در زمستان و معتدل بودن آن در تابستان است. بنا به تعریف در شرایط نسبتاً سرد علیرغم آنکه در شب های فصل زمستان برای گرم نگه داشتن فضاهای داخلی استفاده از وسایل گرم کننده ضروری است. اما در روزهای فصل زمستان و حتی در روزهای سردترین ماه سال، امکان گرمایش خورشیدی وجود دارد. شرایط معتدل تابستانی این اقلیم، امکان آنرا فراهم می سازد که با استفاده از عملکرد حرارتی مصالح ساختمانی سنگین ، فضاهای داخلی را در این فصل به طور طبیعی در حد آسایش خنک نگه داشت.شهر ایلام دارای ایستگاه هواشناسی از نوع کلیماتولوژی است در این گزارش بمنظور بررسی دقیق شرایط آب و هوایی ایلام از معدل 12 ساله آمار آب و هوایی این ایستگاه استفاده شده است. بر اساس معدل 12 ساله آمار ایستگاه کلیماتولوژی ایلام(جدول 2-1) دمای هوا در سردترین ساعات از سردترین ماه 1/0 و در گرم ترین ساعات این ماه 2/10 درجه سلسیوس بوده است. همانطور که ملاحظه می شود، حتی در سردترین ماه سال ، به طور متوسط دمای هوا به زیر صفر نمی رسد. در طول این دوره آمارگیری، پایین ترین متوسط حداقل دمای هوا 3- درجه و بالاترین متوسط حداکثر دما 39 درجه سلسیوس گزارش شده است.
در سردترین ماههای سال (فصل زمستان) متوسط حداکثر دمای هوا بالاتر از 20 درجه سلسیوس بوده است. بنابراین، در طول روزهای زمستان، مشکلی از نظر حرارتی وجود ندارد. در تابستان هوا به مرور گرم می شود و در گرمترین ماه سال به 7/35 درجه سلسیوس می رسد.
در هر سه ماه از فصل تابستان ، متوسط حداکثر دمای هوا بالاتر از 32 و متوسط حداقل آن بالاتر

شیروان، عبارت، ، بارش، بیابانی، کوهستانی

از 16 درجه سلسیوس است . در طول این ماهها رطوبت هوا کاهش می یابد. و در گرم ترین ساعات از روزهای این سه ماه به 22% می رسد. با توجه به دمای هوا در این ساعات میزان رطوبت در هوا پایین نیست و به همین دلیل هوای ایلام در تابستان خشک نیست. بالا بودن رطوبت هوا و شفاف بودن در شبها به سرعت باعث کاهش دمای هوا می گردد. بطوریکه در گرمترین ماه سال (ژوئیه) نوسان روزانه دمای هوا به بیش از 16 درجه سلسیوس می رسد.
آب وهوای استان ایلام به سبب تأثیر پذیری از عوامل گوناگونی چون عرض جغرافیایی (زاویه تابش آفتاب) ، ارتفاع امتداد رشته کوههای زاگرس ، فاصله از بیابانهای عراق و عربستان و بادهای محلی و ناحیه ای از تنوع زیادی برخوردار است به گونه ای که آن را استانی چهار فصل دانسته اند ، و تفاوت دما در مناطق مختلف آن گاه به30 درجه و بیشتر از آن می رسد.
استان ایلام به طور کلی دارای سه منطقه آب و هوایی است:
1- آب و هوای سرد کوهستانی در ارتفاعات بیش از 2 هزار متر در ناحیهی شمال و شمال شرقی استان
2 -آب و هوای معتدل کوهستانی در نواحی کوهستانی و دامنه ی شرق و شمال شرقی.
3 -آبوهوای بیابانی و نیمه بیابانی در حاشیهی غربی وجنوبی استان.
در استان ایلام میانگین بارش سالانه در شمال و شمال شرقی 700 میلی متر و در نواحی پست جنوبی 250 میلی متر است.
آب و هوای استان ایلام به طور کلی به دو نوع تقسیم می شود:
الف) آب و هوای معتدل نیمه مرطوب(اقلیم مدیترانه) مناطقی از استان،شامل شهرستان ایلام،شهرستان ایوان، وارکواز ملکشاهی دارای زمستانی ملایم و مرطوب و تابستانی نه چندان گرم ولی خشک اند. آبدانان،شیروان وچرداول و دره شهر در این گروه جای می گیرند،اما به دلیل داشتن زمستانی ملایم ومرطوب و تابستانی بسیار گرم وخشک،آب وهوای آن ها با مناطق ایلام و ایوان تفاوت های جزیی دارد.سرزمین هایی که در ارتفاع بیش از 2هزارمتر واقع شده اند تابستان های ملایم و زمستان های بسیار سرد و طولانی دارند.
ب) بر اساس این طبقه بندی،مناطق غربی و جنوبی استان که دشتهای مهران و دهلران را شامل می شود،دارای اقلیم استپی گرم و نیمه بیابانی است که هرچه به طرف نواحی پست تر و مرزی کشور نزدیک تر می شود،به ناحیه ی گرم بیابانی تبدیل می شود.
در این نوع سرزمین،تابستان بسیار گرم وخشک وزمستان نسبتاً معتدل است،میزان بارش،کم واختلاف دما در فصول سال،زیاد است.سیاحان غربی که به نواحی کوهستانی سفر کرده اند آب وهوا و مناظر زیبای طبیعی و خصوصیات مردم به ساکنین کوه های آلپ دراروپا تشبیه کرده اند.
پراکندگی بارش در استان ایلام
در قسمت های شمال و شمالشرقی استان، برخورد توده های مرطوب به ارتفاعات و متراکم شدن این توده ها، موجب ریزش نزولات آسمانی زیاد به میزان 700 میلیمتر می شود؛ در حالی که در نواحی جنوب و جنوب غربی استان به علت همجواری با نواحی بیابانی پست عراق و عربستان و نفوذ توده های گرم، میزان بارش کم و حدود 250 میلیمتر است. میزان متوسط بارندگی شهر ایلام در سال، حدود 500 میلیمتر و در برخی از نواحی استان تا 800 میلیمتر و به صورت موردی تا 900 میلیمتر گزارش شده است.
بارش باران در این منطقه تحت تاثیر بادهای باران آوری است که از غرب به درون فلات ایران می وزند. بارش باران گاه از اواسط پاییز شروع و در مناطقی تا اول خرداد ادامه دارد. این بارش ها سبب جاری شدن رودهای زیادی از دامنه کوه های ایلام به خصوص کبیرکوه می شود که دره های حاصلخیز شیروان و چرداول و سیمره[صیمره] قدیم را مشروب می سازد و از قدیم مرکز پرورش انواع درختان میوه بوده است. اصطخری در این خصوص می گوید: ” صیمره و شیروان میوه گرمسیری و سردسیری دارند و آب روان در خانه هایشان می رود و در همه قهستان [کوهستان] درخت خرما نبود الا به صیمره و سیروان.” سیمره از شهرهای گرمسیری ایلام واقع در دره شهر می باشد و سیروان از شهرهای نواحی سردسیری ایلام واقع در شیروان و چرداول است. و ابن حوقل در خصوص این دو منطقه حاصلخیز می گوید: “صیمره و شیروان دو شهر کوچک اند، که بناهای آنان مانند شهرهای موصل و تکریت اغلب با گچ و سنگ است و میوه بسیار و گردو دستنبویه و محصولات نواحی گرمسیر و سردسیری و آب ها و درختان و کشت های بسیار دارند. دو شهر جایی باصفا هستند و در خانه ها و کوی های آنان آب جریان می کند.”
آب و هوای متناسب در این دره های کوچک و حاصلخیز چنان بوده که حتی کشت شلتوک، برنج کاری در منطقه شیروان متداول بوده و امروز نیز برنج شیروان از مرغوب ترین انواع برنج است.
دمای هوا در استان ایلام
دو عامل ارتفاع از سطح دریا و عرض جغرافیایی در تغییرات دما موثرند. دهلران در جنوب شرقی استان با عرض جغرافیایی پایین تر، ارتفاع کمتر و هم جواری با مناطق گرمسیری عراق و خوزستان از دمای نسبتا بالایی برخوردار است؛ در حالی که در نواحی شمال و شمال شرقی استان، ارتفاع از سطح دریا و عرض جغرافیایی، در کاهش و تعدیل دما نقش به سزایی دارند، مزید بر علت می توان به پوشش گیاهی مناسب، در کوهستان های ایلام اشاره کرد که در تعدیل هوا موثر می باشد. با این وجود، می توان گفت که در استان ایلام، از جنوب به شمال و از مناطق پست و کم ارتفاع غربی به طرف ارتفاعات شمال و شمال شرقی کاهش دما کاملا محسوس است.
میزان بارندگی
منطقه در ناحیه کوهستانی زاگرس واقع شده است به همین دلیل در دو فصل پائسز و زمستان تحت جریان های مرطوب مدیترانه ای قرار گرفتند و این جریان ها پس از برخورد با ارتفاعات باعث بارندگی می شود بطوریکه متوسط بارندگی در سال بین 350 تا 650 میلیمتر است حداکثر میزان بارندگی در اواخر پاییز 2/193 میلی متر و در اسفند ماه 4/102 میلی متر می باشد.
روزهای یخبندان
بطور متوسط در ایستگاه ایلام طی سال 52 روز یخبندان مشاهده می شود. بیشترین یخبندان در ماه ژانویه معادل 3/18 روز بوده و طی ماههای می تا اکتبر هیچ گونه بخبندان مشاهده نشده است.
بادهای مسلط
متوسط سرعت باد در مناطق کوه پایه ای استان در حدود 4/5 گره در ساعت برآورد شده است این مقدارنسبت به نواحی شرقی و شمالی افزایش محسوسی را نشان می دهد اما مقدار آن نسبت به نواحی پست غربی و جنوب استان ایلام تا حدودی کمتر است بررسی تطبیقی این مورد نیز از یک سو نمایانگر ارتباط متقابل مثبت ارتفاع و سرعت باد در سطح منطقه مطالعاتی است و از سوی دیگر بیانگر این است که اراضی واقع در محدوده استان ایلام از اواخر فصل سرد تا اوسط بهار تحت تأثیر بد سرعت ترین و مستمرترین بادهای غالب واقع می شود و در مقابل کل منطقه در فصل پاییز به ویژه اواسط آن آرامترین روزها را از نظر وزش باید سپری می کند.
رطوبت نسبی
میزان حداکثر نم نسبی در دی ماه بیش از 20 درصد و میانگین حداقل آن درتیرماه کمتر از 4 درصد در استان برآورد شده است. این تغییرات تحت تأثیر مستقیم رابطه دما و رطوبت نسبی حداکثر و حداقل روزانه، رقم کمتری را آشکار می سازد. ماههای آذر، دی، بهمن، اسفند دارای نم نسبی حداکثر و ماههای خرداد، تیر، مرداد، شهریور از پایین ترین میزان نم نسبی در سطح استان برخوردار است رطوبت نسبی در ایستگاه ایلام طی سال به طور متوسط معادل 6/48 درصد است به طور کلی در فصول پاییز و زمستان بیشترین رطوبت نسبی و در فصل تابستان کمترین رطوبت نم نسبی گزارش شده است.

ادبیات قومی استان
ساکنین استان ایلام در شهرهای ایلام، ایوان، مهران، شیروان، چرداول،ملکشاهی، دره شهر، آبدانان و دهلران ساکن هستند زبان این شهرستانها کردی ولری میباشد همچنین در برخی از نواحی شهرستان شیروان چرداول این زبان به لکی رایج است. درصدی از جمعیت استان را در مناطق موسیان و دشت عباس شهرستان دهلران را نیز عرب ها تشکیل می دهند. زبان کردی و گویش های آن یکی از زبان های هند و ایرانی است که زبان شناسان آن را در زمره زبان های ایرانی شمال غربی قرار داده اند. آن چه که امروزه کردی نامیده می شود در واقع گویش های مختلفی است که گاه اختلاف آنها چنان زیاد است که گویشوران سخن همدیگر را نمی یابند. اگر دقیق مورد مطالعه قرار گیردمشخص می شود که همگی دارای اشتراکات فراوان هستند. شاید بتوان گفت که دلیل اختلاف زیاد گویش های کردی، زیستن در مناطق مختلف جغرافیایی و همسایگی با اقوام مختلف باشد که در شکل گیری این گویش های متنوع بی تأثیر نبوده است.
صنایع دستی
زندگی عشیره ای و سنتی در استان ایلام باعث رشد و رونق صنایع دستی مرتبط با آن شده است از دیرباز بافت قالی کردی (قالیچه درشت بافت) سیاه چادر- چیغ (چیت) بافی- جاجیم بافی- گلیم ساده- نمدمالی- احرامی بافی- گیوه بافی- عبابافی در استان مرسوم بوده است. در راستای اهداف برنامه های آموزشی پس از ارزیابی قابلیت های توسعه آموزش رشته های مختلف بومی استان با اولویت مزیت های هر منطقه جهت پاسخ گویی به سلایق مختلف رشته های دیگری نظیر گلیم نقش برجسته- منبت چوب- سفال گری و طراحی روی سفال- قلم زنی روی مس و… در این استان راه اندازی شده است و زمینه آموزش آنها فراهم شده است.

فصل پنجم:
استانداردها و ریز فضاها

مساحت، جمعیت اداری و مساحت سرانه
مساحت زیر بنا
شامل سطح اشغال شده توسط انواع فضاهای اداری بوده و به دو طریق موجودیت می یابد.
– مساحت زیر بنای خالص ساختمان
عبارت است مجموع مساحت زیر بنا در گروه های مختلف.
– مساحت زیربنای ناخالص ساختمان
عبارت است از مجموع مساحت زیربنای خالص ساختمان به اضافه فضاهای گردش افقی و عمودی.
جمعیت اداری
عبارت است از تعداد کارکنانی که دارای شرح وظاف سازمانی مصوب سازمان امور اداری و استخدامی کشور هستند و به دو شکل زیر طبقه بندی می گردد:
– رده بندی 24 گانه شغلی سازمان امور اداری و استخدامی کشور، بر حسب نوع وظایف اداری محوله به کارکنان (طبقه بندی مشاغل اداری)
– رده بندی 10 گانه معماری این دستورالعمل، بر حسب چگونگی استفاده از فضا توسط کارکنان اداری بر حسب ارگونومی کار و وسایل اداری تعین شده است.
مساحت سرانه
عبارت است سهم هر نفر از جمعیت اداری از مساحت زیر بنای ساختمان.
مساحت سرانه زیر بنا
عبارت است سهم هر نفر از جمعیت اداری از مساحت زیر بنای ساختمان.
مساحت سرانه زیربنا
برابر است با مساحت زیر بنای اشغال شده توسط یک نفر یا هر یک از لوازم اداری که شامل فضای حرکت (یا استقرار لوازم اداری) و فضای دسترسی به آن می باشد (واحد نفر بر متر مربع)

مساحت سرانه خالص زیر بنا
برابر است با سهم هر نفر از جمعیت اداری ا ز مجموع سطوح خالص گروه های 4 گانه ( اداری، وابسته اداری، رفاهی و پشتیبانی).

سطح زیربنای خالص
= سرانه خالص زیربنا

جمعیت اداری

مجموع سطوح خالص 4 گانه
= سرانه خالص زیربنا

جمعیت اداری

ضریب گردش طبقات تیپ
عبارت است از نسبت بین سطح کل هر طبقه تیپ (ناخالص) به سطح مفید همان طبقه (خالص)

سطح کل هر طبقه تیپ (ناخالص)
= ضریب گردش طبقات تیپ

سطح مفید هر طبقه تیپ (خالص)

سهم تاسیسات از زیر بنا
عبارت است از نسبت بین سطح تاسیسات و سطح کل ساختمان(ناخالص).

سطح تأسیسات
= سهم تأسیسات از زیربنا

سطح کل ساختمان (ناخالص)

سرانه مصرف گرما (سرما)
عبرات است از مقدار گرمایش( سرمایش) تخصیص یافته برای هر یک از کارکنان.

قدرت گرمایش (سرمایش) نصب شده
= سرانه مصرف گرما (سرما)

تعداد کارکنان

سرانه پارکینگ( سرپوشیده)
عبارت است از نسبت جمعیت به ازای یک محل پارک.

تعداد کارکنان
سرانه پارکینگ

تعداد پارکینگ در ساختمان

ضرایب گردش
نسبت فضای خالص (Gross Area) به فضای ناخالص (Net Area) را ضریب گردش گویند که تحت تاثیر الگوی و آمد ساختمان (Circulation Pattern)و چگونگی آن متغیر است. ضرایب گردش در ساختمان های اداری عبارتند از:
الف) گردش افقی : شامل راهروها، زیر دیوارها، ورودی به طبقه، کانال های افقی تأسیسات
ب) گردش عمودی: شامل پله ها، آسانسور ها، خروجی های اضطراری، کانال های عمودی تاسیسات، زیردیوارهای مربوطه.
ضریب گردش افقی
شامل سطح زیردیوارهای هر طبقه، راهروهای بین فضاهای اصلی، ورودی هر طبقه، رایزرهای تاسیساتی و سایر موارد مشابه می باشد و در هر یک از گروه های 4 گانه فضاهای اصلی ساختمان اداری، دارای مقادیر متفاوت خواهد بود که به تفضیل ذکر خواهد شد.

ضریب گردش عمودی
شامل سطح زیر پله های اصلی ارتباطی طبقات، پله های فرار، آسانسور(نفر و بار)، پاگردهای طبقات دیوارهای مربوط به آنها و سایر موارد مشابه می باشد و در مجموع فضاهای ناخالص قبل از خود ضرب می شود.
مساحت سرانه ناخالص زیربنا
برابر است با سهم هر نفر از جمعیت اداری از مجموع سطوح خالص گروه های 4 گانه و گردش های افقی و عمودی ساختمان.

زیربنای ناخالص ساختمان
= سرانه ناخالص زیربنا

جمعیت اداری

سطوح گردش + مجموع سطوح خالص 4 گانه
= سرانه ناخالص زیربنا

جمعیت اداری

ملاحظات برنامه ریزی
یکی از مهمترین مشکلات فرا روی طراحان مراکز اداری تغییرات مداوم در ساختار اداری و پیشرفت تکنولوژی می باشد که نیاز به فضاهای جدید و یا حذف فضاهای قبلی را در پی دارد. اتخاذ تصمیم در خصوص فضاهای ثابت، فضاهای داخلی و چیدمان مبلمان، عوامل مهمی در طراحی فضاهای اداری و چگونگی انجام فعالیت ها فرآیند طراحی می باشند.
از آنجا که از طراحان انتظار می رود که نتایج کار آنها با دوام باشد لذا نحوه طراحی آنها باید از انعطاف پذیری لازم برخوردار

مصالح، ساختمانی، فضایی، سقفهای، مراجعین، صوت،

بوده و آنچه در این زمینه اهمیت دارد این است که عناصر ثابت فضا با دور اندیشی لازم طراح گردند ولی در خصوص طراحی فضای داخلی و چیدمان مبلمان با توجه به تغییرات مداوم نیاز به دور اندیشی زیادی نیست.
باید توجه داشت که از بلند پروازی زیاد اجتناب شود و سعی نشود وضعیت یک ساختمان اداری را تا بیست سال آینده پیش بینی کرده و ساختمان را بر مبنای آن طراحی کنیم و با این کار به نیازهای امروز لطمه وارد نماییم. زیرا با مقایسه ساختمان سازی امروز با دو دهه پیش تفاوت های محسوسی مشاهده می شود. استفاده از مبلمان جدید که اصطلاحاً آن را سیستم می نامیم، استفاده از دیوارهای متحرک، سیستم های تاسیساتی جدید و… از جمله این تفاوت ها می باشند.
معمولاً یک طرح خوب طرحی است که فضای ثابت را برای 40 سال، فضای داخلی را برای 7 سال، طراحی داخلی را برای 3 ماه و تجهزات اصلی و مبنا مانند آسانسور را برای 20 سال پیش بینی نماید.

فضا و مصالح
از طریق طراحی، امکان خلق حس فضای فیزیکی وسیعی فراهم است. این حس فضایی می تواند به واسطه دیوارهای آزاد، استفاده از گسترده از سقف ها و دعوت بیشتر نور روز به داخل فضا ایجاد شود، همچنین با انتخاب رنگهای تیره و قوی مانند شکلایی و آلویی، یک حس کلاسیک برای اداره ایجاد می کنند.دیوارها و کفهای با رنگ روشن، فضاهای کوچک را بزرگتر نشان می دهد.
چوب و سایر مصالح طبیعی ممکن است گران باشند، بنابراین بعضی طراحان به سوی تولیدات مصنوعی روی می آورند. مصالحی مانند روکش سنگهای مصنوعی می تواند نمونه خوبی باشد بلوکهای آکریلیک، جانشین خوبی برای بلوکهای شیشه ای هستند و نور عبوری از شیشه را بدون هیچ گونه وزن اضافی یا مشکلات نصب تامین می کنندو دیوارهای آکریلیک یا شیشه ای که با هزینه اندک تولید می شوند هنوز روش مناسبی برای جدا کردن فضاها محسوب می شوند. ورقه ها، وینیل ها و رزین ها، به صورت ترکیب با مصالح طبیعی به عنوان پارتیشن ها، سقف ها و کف ها به کار می روند. آلومینیوم دارای طرح و بافت و فلزات شکل پذیر شامل فولاد، مس، آلومینیوم و برنز برای داشتن ظاهری زیبا می توانند جلا داده شوند. دیوارها، تیغه ها، کف ها و سقف های منحنی شکل می توانند فضاهایی نرم ایجاد کنند و مصالح قوی مانند سنگ، فلز یا چوب نیز تاثیرات صلب و قوی ایجاد می کنند.
در خصوص انتخاب مصالح بایستی وسواس زیادی به خرج داد و از انتخاب مصالح بدون تحلی و دلیل خودداری نمود. در واقع بایستی به دلیل انتخاب هر یک از مصالح و ترکیب آنها با یکدیگر در قسمت های مختلف ساختمان توجه نمود.
در رابطه با جنس دیوار باید ابعاد، وزن، مقاومتف عایق بودن در برابر صوت، مقاومت در برابر آتش سوزی، سرعت نصب و تعمیر و نگهداری آن توجه نمود.
همچنین در خصوص پوشش سطح دیوار باید به قابلیت شستشو، عایق بودن در برابر حرارت و صوت، مقاومت در برابر ضربه و خراش و ساییدگی خصوصاً در قسمت های پایینی که بیشتر در معرض آسیب می باشند، توجه نمود و از قرنیزهای مناسب استفاده نمود.
مصالح مورد استفاده در کف باید با توجه به سرعت نصب، مقاومت در برابر سایش، سهولت ر تعمیر و نگهداری، زیر سازی، لغزنده نبودن، قابلیت ارتجاعی مناسب، انعکاس مناسب نور و آکوستیک انتخاب شوند. معمولاً کفپوش از جنس آزبست وینیل برای اتاق تاسیسات و فضاهای سیرکولاسیون و حتی در بعضی موارد برای فضای عمومی دفتری مناسب هستند چون در مقابل سایش و آتش سیگار مقاوم می باشند. استفاده از سنگ خصوصاً سنگ های گرانیت هر چند به دلیل زیبایی و عمر طولانی بر دیگر مصالح برتری دارد ولیکن به دلیل بالا بردن بار مرده ساختمان توصیه نمی شوند.

ساختارهای سقف
سقف ها معمولاً از نوع کاذب هستند تا پوششی برای عناصر تاسیساتی ساختمان بوده و دسترسی به آنها را جهت تعمیرات میسر سازند. بلندی سقف ها در ادارات تنها به اندازه ای است که داکت ها و تاسیسات سیم کشی را پنهان کند. آنها همچنین می توانند به عنوان ابزار تعریف کننده فضا نقش مهمی ایفا کنند. در این خصوص سقف های سه بعدی، بیشتر متداولند، از فضای لابی گرفته تا فضاهای کوچک اداری. طراحان با استفاده از اشکال متحرک، مصالح گوناگون ، رنگهای جذاب و نورپردازی خلاقانه، طراحی سقفهای سه بعدی متنوعی را تجربه می کنند. این اشکال شامل گنبدها، سقفهای استوانه ای و سقفهای معلق هستند که می توانند از چوب، فلز یا پلاستیک در اشکال و انواع نیمه شفاف و متنوع ساخته شوند.
تولید کنندگان سقف مانند Inc، USG interior و Chicago Metallica سقف های سه بعدی مشتری پسندی تولید کرده اند که شامل طرحهای چندلایه، طرحهای مواج و شبکه سیمی پلاستیکی یا فولادی می باشند. یکی از طرحهای جدید سقف TOPO ، USG سقفهای صاف را به لند اسکیپ های مواج و رنگین مبدل می سازد. این سیستم، عبارت است از تغییر شکل پانل های پرکننده نیمه شفاف و مات منصوب در یک سستم منحنی شکل پیچیده، که با وجود فرمهای غیر معمول خود می توانند به صورت اقتصادی و سریع نصب شوند.
در خصوص پوشش سقف در محل هایی که فاقد سقف کاذب است نیز باید به فابلیت شستشوف عایق بودن در برابر حرارت و صوت، انعکاس نور، رنگ و نقش توجه نمود.

تصویر 1- سقف کاذب یک واحد اداری

تصویر 2- کفسازی یک واحد اداری
طراحی مدولار
طراحی مدولار ساختمان باعث سادگی در طراحی، قابل انعطاف بودن طرح، صرفه جویی، سهولت در اجرا و زیبایی می گردد.
طراحی مدولار زمانی بیشترین بازدهی را خواهد داشت که واحد بنا یا مدول در هر دو جهت افقی و عمودی ساختمان طرح گردد.
شبکه های طراحی
در ساختمان های اداری، شبکه ها 2 گونه هستند. نوع اول مربوط به طراحی چیدمان و نوع دوم مربوط به عوامل سازه ساختمان است. این دو نوع شبکه با یکدیگر در ارتباط می باشند بسیاری از مشکلات استفاده از یک طراحی شبکه ای چیدمان، در نتیجه انتخاب نابجای شبکه های ساختمانی یا خدماتی بوجود آمده است. در این مبحث شبکه های تحت 4 عنوان که نقش های آنان را مشخص می کند، آورده شده اند.
– شبکه های شکادهی مناطق، کاربرد عوامل ساختمان را مانند ساخت و بخش های کلی خدماتی، در بر می گیرند. این مناطق در سطوح افقی و عمودی قرار می گیرند.
– شبکه های ساختاری، عناصر ساختمانی مانند پارتیشن ها و پنجره ها را که درون نظام کلی شبکه قرار دارند، جاسازی و هماهنگ می سازند.
– شبکه های خدماتی که به توزیع مراکز خدماتی در سراسر ساختمان کمک می کنند.
– شبکه های طراحی که محل کار گروه های کاری را تنظیم می کنند.
شبکه های شکل دهی عمودی
شبکه های شکل دهی، نظم ابعاد را به عهده دارند که مهمترین و دایمی ترین بخش های پوسته ساختمان را به یکدیگر متصل می سازند. انتخاب یک شبکه داخلی شکل دهی به نوع و اندازه فضاهایی که در یک ساختمان نیاز است و نظم سازه ای سیستم انتخابی بستگی دارد. سیستم های شکل دهی عمودی عبارتند از:
ستون ها
برای طراحی چیدمان ساختمان تا آنجا که امکان دارد ستون ها باید از هم فاصله داشته باند. در دفتر کار بسته(شبکه ای) مشکل عمده این است که ستون ها در جاهای نامناسب قرار می گیرند و قطعاً با خطوط مورد نظر دیوارها مطابقت ندارند. چون حداقل عرض قابل استفاده برای یک اطاق 75/2 متر است باید شبکه ستونی مضربی از این عدد باشد. عمق اتاق های مجزا ممکن است تا 5 متر هم افزایش یابد ولی مناسب ترین اندازه بین 3 تا 4 متر است.
شبکه شکل دهی افقی
به طور کلی هر قدر فضای داخل ساختمان عمیق تر باشد بعد کف هم زیادتر می شودزیرا بین کف و سقف و صفحات کف، کانال های شبکه های خدمات قرار می گیرند. 7/2 متر در حال حاضر در فضاهای عمیق برای ارتفاع کف تا سقف ارتفاع مناسبی است.
شبکه های اثاثیه
ابعاد اثاثیه اتاق در ساختمان های اداری متفاوت است. برای طراحی و رعایت کامل حالت انعطافی یعنی استقرار لوازم سنگین و متمرکزی مثل دستگاه های بایگانی و کتابخانه ها و برای حرکت دادن این لوازم به هر نقطه دیگر دفتر کار، فضایی معادل 5? کل در نظر گرفته می شود.
شبکه های ساختمانی و تاسیساتی
نیاز به شبکه های ساختمانی با این حقیقت تثبیت می شود که لوازم ساختمانی و مواد در یک سری اندازه های معدود ساخته می شوند. در طراحی این شبکه باید به اتصالات برقی و سقفی، پارتیشن و فواصل شبکه ها و کانال های برقی توجه نمود.
تعیین قطعات منظم برای فضاهای کار
در طراحی ادارات نحوه قرارگیری لوازم همواره بر اساس شبکه ای از ابعاد پایه ای قرار می گیرد که عبارتست از نمودار یا واحد اصلی ابعاد برای بخش های داخلی ساختمان. ابعاد اتاق ها ضریبی از این مقیاس هستند که محاسبات آنها متناسب با مقدار فضای مورد لوزم برای استقرار کارمند و اندازه و نوع اتاقی است که بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.برای تعیین مقیاس لازم است نیازهای حقیقی و آینده مشخص و پیش بینی شوند. علاوه بر این باید در ابتدا مشخص گردد که آیا کارمندان در سالن های بزرگ با معدود بخش های مجزا شده اسکان می یابند یا این که همه کارمندان دراتاق های مجزا مستقر می شوند؟ در مواردی که سطح هر طبقه به اتاق های مجزا تقسیم می شود اتاق های 2 نفره واحدهای مطلوب تری هستند بنابراین مناسب تر است که علاوه بر میزها، فضایی هم به کتابخانه، کابینت های بایگانی و یا کابینت های اندکس کارت اختصاص یابد. حداقل شبکه در ابعاد بین 158 ساننتیمتر و 203 سانتیمتر متغیر خواهد بود. با در نظر گرفتن این محاسبات حداقل فاصله 75 سانتیمتر بین میز و دیوار پیش بینی شده است.
در صورتی که کتابخانه ای به بلندی 70 سانتیمتر در جلوی دیوار قرار گیرد محاسبات فوق را ممکن است تا 70 سانتیمتر تقلیل داد. فاصله 75-70 سانتمتر بسیار رضایت بخش است. زیرا کارمند قادر خواهد بود بدون برخاستن ار زوی صندلی خود به هر سمت که نیاز پیدا کند، مسلط شود. به فرض اینکه عرض کتابخانه 35 سانتمتر باشد، مقیاس حاصله برای اتاق های اداری از قرار 180 سانتیمتر خواهد بود. این اندازه با ابعاد پیشنهادی نویفرت تقریباً مطابقت دارد.
اغلب اوقات 188 سانت برای استقرار در حالتی است که هیچ گونه وسیله دیگری در پشت کارمند قرار نداشته باشد. در این صورت فضایی برابر با 150 سانت ین دیوار پشت سر میز قرار خواهد داشت که دارای حداکثر مزیت است.
از طریق محاسبه ضریب های اولیه تعداد بسیاری از اتاق ها با اندازه های متفاوت به راحتی بدست می آیند، ولی حتی بزرگ ترین واحد باندازه 203 سانتیمتر به تنهایی عرض لازم را برای یک اتاق خصوص ندارد.
با توجه به عمق اتاق هایی که امروزه بهدفاتر کار اختصاص می یابد این اندازه ها احساس عدم رضایت خاطر ایجاد می کنند. به علاوه اتاق های جداگانه معمولاً در اختیار کارمندان ارشد قرار می گیرند و یا به عنوان یک امکان به حساب می آیند. در هر صورت لازم است علاوه بر مبلمان معمولی اتاق، تسهیلات نشستن برای ملاقات کننده ایجاد شود. بنابراین فضای لازم درون اتاق به ندرت کافی به نظر می رسد.شبکه 35/1 متری دفاتری به عرض 7/2 متر و شبکه 5/1 متری دفاتر به عرض 3 متر ایجاد می کند و اگر مدول های شبکه 60 سانتی متر باشد، با اجزای ساختمانی هماهنگی بیشتری خواهد داشت.

سیرکولاسیون
سهولت در رفت وآمد پرسنل و مراجعین یک اداره یکی از مهم ترین مسائل پیش روی طراح است که عدم توجه به آن باعث تداخل مسیرها و سردرگمی مراجعین می شود از طرفی امنیت اداره را به مخاطره می اندازد. در ساختمان هایی که جمعیت فراوانی از آنها استفاده می کنند، تحلیل ایاب و ذهاب از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است در این رابطه باید مسیرهای ایاب و ذهاب افقی و عمودی به دقت مورد مطالعه قرار گرفته و بررسی شود که چه گروههایی از افراد در بین چه طبقاتی رفت و آمد می کنند. همچنین باید توجه داشت که سیرکولاسیون تنها به معنی راه رفتن افراد نیست بلکه شامل فنجان های حاوی چای و افرادی که بسته هایی را حمل می کنند نیز می شوند. باید توجه داشت بخش هایی که مراجعین بیشتری دارند باید در محلی قرار گیرند که مراجعه کننده از هنگام ورود تا رسیدن به محل مورد نظر، مسیر کوتاه، مستقیم و مناسبی را طی نماید.
راهروها
عرض راهرو را حجم رفت و آمد تعیین می نماید. در راهروهای طولانی باید به وسیله شکست های منطقی از یکنواختی راهرو جلوگیری نمود و در محل تقاطع ها مانند پله ها و یا جلو آسانسور باید راهرو را عریض نمود. در برنامه ریزی فضایی، استاندارد های زیر برای فضای گردش داخلی قابل استفاده است.

* راهروهایی که به خروجی های اصلی منهی باشند و بار اصلی رفت و آمد را حمل می کنند باید دارای عرضی معادل حداقل 150 سانتیمتر باشند.
* راهروهایی که میزان متوسط رفت و آمد در آنها انجام می شود باید دارای حداقل 120 سانتیمتر باشند.
* راهروهایی میان ردیف های مسیرها باید عرضی برابر 90 سانتیمتر داشته باشند.

پلکان ها
اندازه و تعداد پلکان ها به حجم رفت و آمد، تعداد پرسنل و مراجعین بستگی دارد. در این رابطه ضوابط ایمنی و آتش که در نشریه حفاظت ساختمانها در برابر حریق مقررات ملی ساختمان آمده است الزامی است.

مبلمان اداری
تناسب لوازم اداری با دفاتر، تحت تاثیر عواملی چون قابلیت تطبیق، تنظیم، دوام، سازگاری، فضای نگهداری، بهره وری، زیبایی و چگونگی سیم کشی می باشد.
فضای مورد نیاز برای کارمندان در حالت نشسته یا ایستاده، مبنایی برای محاسبه ی حداقل فاصله بین میزها و میز تحریرها است. صندلیها باید قایل تنظیم چرخدار و مبله و مجهز به پشتی تکیه دادن باشد. دفاتر بایگانی، آرشیو

، فضا، اثاثیه، میزهای، تحریر، میزها

و کارتهای اطلاعات و … را می توان در کمدهای بدون پهلو که معمولاً از جنس استیل و در ابعاد استاندارد ساخته می شوند قرارداد.
همه اماکن کار چه در دفاتر خصوصی وچه در فضای باز به واحدهایی شامل مبلمان و تجهیزات خلاصه می شوند. عنصر اصلی در اماکن کار میزهای تحریر هستند. قواعد زیر در مورد نحوه محل قرارگیری میزهای تحریر وجود دارند.
– استانداردهای فضایی از یک استفاده کننده تا دیگری متغیر است. با وجود یک حداقل فضای غیر قابل کاهش برای اثاثیه لازم است.

عنوان شغلی
سایز احتمالی میز (سانتیمتر)
مدیر
50 x 75 + 75 x 150
کارمند
70 x 130 یا 05 x 100
منشی
70 x 130 + 50 x 100
تایپیست
70 x 120
جدول (1) : ابعاد احتمالی میز

طول
عرض
ارتفاع
200
180
150
120
100
90

90
75
60

76-71
جدول (2) : ابعاد قابل قبول میزهای دفتری

تصویر 5- فضای لازم جهت چیدمان میز تحریر

وسایل و لوازم کار اداری
الف) موقعیت ها
طراحان اداری معتقدند در تقسیمات فرعی فضا، مبلمان نقش حیاتی دارد. در انتخاب مبلمان باید به عمق فضا، تراکم و نوع کار توجه نمود.
ب) انتخاب اثاثیه
در انتخاب اثاثیه، ظاهر اداره و موضوعات نگهداری اثاثیه، نصب آزمایشی و الگوی کاری باید مورد توجه قرار گیرند.
وسایل کار درایران
وسایل اصلی کار در ایران میزها و صندلی های تحریر هستند. در یک دفتر عمومی ممکن است افرادی با شغل های کاملاً متفاوت مستقر شوند و محل وسایل مختلف بر حسب کثرت و قلت دفعاتی که در روز مورد استفاده قرار می گیرند، مشخص می شود. نوع کار و چگونگی لوازم مورد استفاده، مشخصات میز تحریر را تعیین می نماید. موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در استاندارد شماره 404-1346 میز تحریر ادارات و در نشریه شماره 651 صندلی ادارات را استاندارد کرده است.

نوع
طول
عمق
ارتفاع
میز مدیر
200-180
100-90-85
77-67
میز با کاربرد عمومی
با یک پایه
150-140
75
77-67
میز با کاربرد عمومی
با دو پایه
120-100
75-45
77-67
جدول 3- ابعاد استاندارد موجود
ملاحضات در چیدمان
منظور کلی از یک چیدمان ملاحظاتی حفظ حقوق و امنیت روانی هر یک از کارکنان است این ملاحظات عبارتند از :
* محوطه متعلق به هر گروه باید بخوبی مشخص گردد و هیچگونه راه عبور و مرور از بین این محوطه ها نگذرد. کلیه مسیرها خالی از مانع باشد و مسیر از طریق قرار دادن گل و گیاه یا پارتیشن مشخص شود.
* وظایفی که آلودگی صوتی دارند باید با عواملی مثل فضای راهرو، ستون ها، گل . گیاه و فضاهای خالی محصور شوند. این عوامل باید بنحوی باشند که عملکردها در نهایت وضوح باشند و کارمندان بتوانند از آن طریق تغییرات را درک نمایند.
* هیچ شخصی نباید مستقیماً با رفت و آمد شخص دیگر و یا انواع وسایل کار غیرضروری رو در رو قرار گیرد.
* هر کس باید بتواند شخص وارده شونده به فضای کار گروهی را ببیند.
* عملکردها و کارهایی که بیشترین تماس با مراجعه کننده را دارند باید در نزدیکترین محل به راههای اولیه و ثانویه واقع شوند.
* قرار دادن گیاهان باید همشیه، جهت تامین نیاز عملکردی معین باشد، مانند مشخص نمودن یک مکان مهم، جلوگیری از دید یا تعیین مسیر رفت و آمد و تنظیم ترافیک
* میزها باید در یک جهت قرار گیرند. استفاده از این روش الگوهایی را برای تحقق جریان مستقیم کار فراهم کرده و ارتباطات را تسهیل می نماید.
* در فضای باز باید سعی شود تا میزهای باز در ردیف های دوتایی قرار گیرند. در این روش با استفاده از پارتیشن های کوتاه، ملاقات های حضوری با مراجعین ممکن شده ودر عین حال حداکثر بهره برداری از فضا تامین می شود.
* میزها باید چنان قرار گیرند که فاصله میان قسمت جلوی یک میز تا قسمت عقب میز بعدی حدود 180 سانتیمتر باشد.
* در دفاتر خصوصی، میز باید چنان قرار گیرد که کارمند نسبت به در ورودی دید داشته باشد.
* در فضای باز اداری، محل کار سرپرست باید در مجاور محل کار مسئل پذیرش یا منشی، قرار داشته باشد. دسترسی به دفاتر سرپرستی نباید از میان فضای کار اداری صورت گیرد.
* چیدمان در ادارات باید بر اساس هدف فضاهای مربوط صورت گیرد. خصوصاً در نحوه چیدمان صندلیهای کارمندان، به تحقیقات ” زمر” در مورد اهداف چهارگانه (فعالیت انفرادی،همکاری، رقابت و گفتگو) توجه شود.
* نحوه چیدمان میزها می تواند موجبات رضایت ارباب رجوع را نیز فراهم آورد و طوری باشد که موجب تسهیل انجام کارها و عدم سردرگمی آنها شود. همچنین از چیدمان برای دادن یک سازماندهی جدید به فضای اداری، خصوصاً در فضاهای باز اداری می توان بهره جست.
* تناسب بین مقام و موقعیت اجتماعی کارمندان با چیدمان و جایگاهشان در فضای کار موجب رضایت آنها و رفتار مناسب ارباب رجوع می شود. در طراحی فضاهای اداری باید به ارزشها نمادی محیط نیز توجه شود. مثلاً در ایران دارای ارزش خاصی است و به حفظ موقعیت کسانی که در آنجا مستقرند کمک می کند.
تنظیم فضا با تغییرات
شاید بزرگترین پیشرفت در زمینه ساختمان های اداری در دهه گذشته توجه به طراحی داخلی و تنظیم فضاهاست. با تقلیل متناسب دفاتر کار شبکه ای، سیستم اثاثیه اداری نقش جدیدی در تقسیم بندی فضا و تعیین مرزها داشته است. میزهای تکی و قابل استفاده برای جدا سازی محیط و واحدهای بایگانی متحرک در یک سیستم، می تواند هم برای مراکز کار فردی مورد استفاده قرار گیرد و هم بای چیدمان باز کارمندی، که منوط به چگونگی جریان یافتن کار خواهد بود.
بوجود آمدن محوطه های وسیع باز، طرح هایی را ایجاد می کند که در آن وظایف اداری متنوع تر می شود و از رسمیت آن می کاهد. دفاتر باز و جدید، فضای عظیمی است که به نحوی طراحی شده که مراکز استراحت کارمندان، محل برگزاری جلسات غیر رسمی، تسهیلات مراجعات عمومی و خدمات اداری غیر متمرکز را می توان در یک بخش قابل رویت پیدا کرد.

تصویر 6- نمونه ای از یک واحد اداری مبله شده

طراحی محل و میدان کار از دیدگاه آنتروپومتری
آنتروپومتری، علم آگاهی به ابعاد و اندازه های بدن انسان و کاربرد این اطالعات است. طراحی فضای کاری باید با توجه به ابعاد و اندازه های بدن انسان، کارکردن به صورت ایستاده یا نشسته، ابعاد محل کا ر در حالت ایستاده یا نشسته صورت گیرد.
طراحی و ایجاد محل کار و عملیاتی که در ارتباط با انجام این طراحی صورت می پذیرد، یکی از وظایف اصلی و مهم متخصصان مطالعه کار است.
درطراحی محل کار مسایل آنتروپومتری، فیزیولوؤیکی، روانی، فنی و دیدگاه سازمانی را باید مد نطر داشت.
برای تنظیم انواع وسایل و دستگاه های مورد لزوم کاری بر روی میز، 3 معیار را باید در نظر گرفت:
– این نظم باید فعالیت را آسان کند.
– باید به جلوگیری از حالت نامناسب بدن کمک نماید.
– باید مانع ارتباط با همکاران نشود.
عملکرد فضائی و محدودیت ها
عنصری که در شروع باید مد نظر قرار گیرد عملکرد و نحوه استفاده از فضای داخلی است. یک چهار دیواری می تواند به عنوان اطاق خواب، نشیمن، اطاق بچه، آشپزخانه یا دفتر کار شخص معین برای فعالیت مشخص قرار گیرد، ضروری است با استفاده از عواملی چون ورپردازی و چیدمان مبلمان تقسیم گردد تا عملکرد هر یک دقیقاً مشخص گردد. شکل و نظم اثاثیه می تواند همچون دیوارها در یک فضای بزرگ ایجاد نوعی محصوریت کرده و الگوهای خاصی را به نمایش بگذارد. حتی یک عنصر تنها قادر است از طریق فرم، اندازه و شکل خود، فضا را تحت الشعاع قرار داده و حوزه فضایی را نظم بخشد. همچنین نور و الگوهای تاریک و روشن آن باعث می شود تا قسمتی از فضا جلب نظر کرده و در عوض از اهمیت سایر قسمت ها کاسته شود و در نتیجه، فضا از این طریق تقسیم بندی می شود. بنابراین این با افزایش عناصر یک صرح، روابط فضایی نیز تنوع می یابند. این عناصر، درون مجموعه ها و دسته هایی قرار می گیرند که هر کدم نه تنها فضا به نحوهی استفاده ما از آن فضا بستگی قاطع دارد. ماهیت فعالیت های ما و نحوه انجام آنها بر طرح، نظم و سازمان دهی فضای داخلی تاثیر می گذارد.
آثار عوامل طبیعی بر انسان
دمای محیط، سرو صدا، نور، رنگ، بافت، دید های داخلی و خارجی و مسائل زیبایی شناختی از مهترین عوامل طبیعی تاثیر گذار بر کیفیت کار یک کارمند می باشند که لازم است دقیقاً مورد بررسی قر ار گیرند.
دمای محیط
کارمندان ادارات اولویت خاصی برای جریان مناسب هوا و تهویه مطبوع در محیط کارشان قائلند، اما معمولاً پاسخ مناسبس از سوی طراحان به این مسئله داده نشده و عمده طراحی های داخلی، حداکثر در مرحله توجه به نور و دید به اثاثیه متوقف مانده اند.
مشکلات کیفیت هوا و کنرل درجه حرارت در دهه ها یاخیر به واسطه طرح های جدید معماری و معماری داخلی بدتر شده اند. موج صرفه جویی در مصرف انرژی، ساختمانهایی را به عرضه داشته که نسبت به فضای بیرون کاملاً مسدود اند، اما در مقابل، سطح آلودگی هوای داخل را بالا می برند. جریان هوا و تهویه آن را مشکل تر نیز ساخته است. در اغلب زمان ها، جداکننده ها سد راه جریان هوا می شوند و اصطلاحاً چاله های هوایی در فضا ایجاد می کنند که در نتیجه، کارکنان یا تأثیر تهویه مطبوع را به شکل بسیار مستقیم و مزاحم دریافت می کنند و یا اصلاً دریافت نمی کنند.
مسئله ای که باعث پیچیدگی بیشتر قضیه می شود، این است که کیفیت هوا و درجه حرارت مطلوب در هر شخص فرق می کند. یک تغییر مشخص در هوا ممکن است سبب بروز فشار جدی در شخص شود، در حالیکه بر اسیرین هیچ اثری نداشته باشد یا حتی خوشایند به نظر برسد.
اگر چه نتایج تحقیقات در این زمینه متفاوت هستند اما بطور کلی گرما تکالیف ذهنی پیچیده را بعداز مواجهه طولانی با آن مختل می کند و تکالیف حرکتی را بعداز مختصر مواجهه ای دچار آسیب می نماید.
دمای بالای 32 درجه سانتیگراد پس از 2 ساعت عملکرد ذهنی را مختل نموده، لذا باید سیستمهای تهویه و سیستمهای برودتی مطلوب تعبیه شود. اثر سرما بر عملکردف مشابه اثر گرما است.
بنابر مجموع این مسائل، طراحان فضای داخلی می بایست قدری قابلیت کنترل فردی هوا را نیز در نظر گیرند.
سرو صدا
– سرو صدای 90 تا 110 دسی بل اثرات مضری بر عملکرد حرکتی و اعمال ذهنی ندارد این یافته در طراحی محیطهای اداری به ویژه محیطهای باز اداری قابل توجه است.
– اثرات مهم سر و صدا، اثرات آنی و فوری آن است، از این رو در کارهای دقیق مثل بررسی پرونده، غلط گیری و سایر کارهای دقیق فکری و دفتری، باید این مساله را مد نظر داشت و تا سرحد ممکن باید سعب کرد سرو صدا قابل کنترل باشد تا اثرات منفی کمتری داشته باشد.
– پوشاندن (Masking) از لحاظ اثری که در عدم تمایز بین شنیدینهایمان ایجاد می کند، بیشتر از نوفه (Noise) در کاهش عملکرد اثر دارد. این مساله بخصوص در طراحی فضاهای باز باید مورد عنایت قرار گیرد.
– در مواردیکه لازم است کارمندان ارتباط کلامی داشته باشند، رعایت فاصله مناسب در چیدمان میزها ضروری است.
– طبق استاندارد برانک سرو صدای 50 تا 70 دسی بل سطوح قابل قبول برای رفتار اجرایی و اداری است.
– باید ترتیبی اتخاذ کرد که سر و صداهای غیرقابل حذف، برای کارمندان پیش بینی پذیر شوند زیرا اثرات تزاحمی آنها کمتر است.
نور
نور طبیعی
نور اصلی ترین عامل پویایی یک فضای داخلی است. بدون نور، فرم، رنگ، یا بافت قابل مشاهده ای وجود نداشته، و هیچگونه مرز مرئی جهت فضای داخلی وجود نخواهد داشت.
بنابریان، نخستین عملکرد طراحی نور، روشن کردن فرم ها و فضای یک محیط داخلی و نیز اجازه به کاربردهای فضا است تا فعلیت ها و وظایف خود را با سرعت، دقت و راحتی در خود انجام دهند. نور بر ادارک ما از بافت تاثیر می گذارد و در عوض و خود هم توسط بافتی که آن را روشن می کند، تحت تاثیر قرار می گیرد. نور مستقیم که رو سطحی با بافت فیزیکی می تابد، بافت دیداری آن را افزایش می دهد، در حالی که نور پراکنده، بافت فیزیکی را تشدید کرده و حتماً می تواند ساختار سه بعدی آن مبهم نماید. نحوه چیدمان منابع نوری و الگوهای روشنایی ساطع شده توسط آنها بایستی با جنبه های معمارانه ی یک فضا و الگوهای کاربردی آن، همکاهنگی داشته باشند. از آنجا که چشمان مه همواره در جستجوی درخشنده ترین اشیاء و پرتحرک ترین تضادهای سایه و روشن در میدان دیدشان می باشد، این هنماهنگی در طراحی نورپردازی متمرکز سطح کار، اهمیت ویژه ای می یابد.
اخیراً دانشمندان دریافتند که یک رابطه قوی زیست شناختی نیز بین خورشید و سلامت انسان وجوددارد، به این ترتیب که طیف کامل این نور، تولید هورمون مضر ملاتونین را که خستگی جسمی و روحی به بار می آورد متوقف می سازد. مواردی هست که نشان می دهد این فرآیند کاملاً در روحیه، بازدهی و وضع عمومی افراد تأثیر می گذارد.
یک راه بهره مند شدن از انور روز در اعماق فضاهای داخلی موسسات، قراردادن دیوارهای داخلی آنها به ترتیب از کوتاهترین ارتفاع(نزدیک پنجره) تا بلندترین ارتفاع(نزدیک هسته داخلی ساختمان) است. این روش، بازترین فضاها را در کنار پنجره ها و بسته ترین یا خصوصی ترین فضاها را در هسته مرکزی ساختمان قرار می دهد. ضمناً از آنجا که فضاهای باز معمولاً فضاهای کاری مشترک یا جایگاههای فردی کارکنان دائم اداری و دفتری اند، این شیوه، به فضای داخلی، افقی ویژه با ساختاری متنوع و دارای ارتفاعات و اندازه های مختلف می بخشد که از لحاظ بصری به خوبی هدایت گر افراد است.
راه دیگر استفاده از نور

رنگهای، پنجره، ، معماری، پیشروی، پسروی

طبیعی در فضاهای داخلی، امکان عبور نور از داخل دیوارها است. استفاده از خلاقانه از قطعات شفاف و مات شیشه، بخصوص در جداکننده هایی موازی با پنجره های پیرامونف سبب پدید آمدن محیطی روشن، دلباز و قابل نفوذ می شود و در عین حال می تواند طوری طراحی شود که نیاز در خلوت بودن افراد ر نیز تأمین کند.
نور مصنوعی
با فراهم شدن منابع نوری و توزیع گسترده نیروی برق استفاده از نور مصنوعی در ساختمان به صورت جزئی جدا نشدنی از معماری دراخلی درآمده است و برای ایجاد میطی منایب تر معمار داخلی با استفاده از سیستمهای روشنایی اقدام به طراحی می نماید. در حقیقت از ابزار روشنایی تنها برای روشن نمودن محیط استفاده نمی شود، بلکه باید تنظیم را برای ایجاد محیط بصری مناسب نیز انجام داد.
نور مصنوعی با اختلالات خلقی یعنی افسردگی و آشفتگی(مانیا) رابطه دارد. اغلب زنان در زمستان دچار افسردگی خفیف و در تابستان دچار مانیای خفیف می شوند. این امر احتمالاً پاسخس به نورهای مصنوعی است. از این رو در طراحی فضاهای اداری خصوصاً بخشهای مربوط به کارمندان زن، بهتر است پنجره ها(حداقل در زمستان) جنوبی بوده، نور گیر هایی تعبیه شود که مواقع لزوم بتوان از حداکثر نور خورشید استفاده کرد.
افزایش روشنایی در حدی که به علت تابش شدید یا کاهش وضوح محرکهای دیداری باعث کاهش عملکرد شود، مضر است و باغث تطابق چشمی زودگذر شده از حساسیت دید می کاهد.
سطح پایین نور به صبحت بیشتر و تکلم آرامتر حاضرین و استفاده کنندگان از نورمذکور منجر می شود.
کنترل مقدار روشنایی، تسهیل کننده عملکرد تعاملهای لازم خواهد بود و رضایت بیشتری برای کارمندان فراهم خواهد آورد.
توزیع نور در زیبایی محیط مؤثر است. استفاده از تعدادی لامپ کم نور در نقاط مختلف، مناسبتر از قراردادن یک لامپ پرنور در وسط اتاق است بعلاوه نور باید ویژگیهای ساختمان نظیر انحنای طاق، شکل ستون، بافت درشت دیوار، سطح نرم کف یا نقش دلپذیر قسمتهای قسمتهای چوبی را مشخص سازد.
بطور خلاصه توجه به نکات ذیل برای طراحی نور ضروری است:
– کشیدن نقشه فضای داخلی بر روی کاغذ شطرنجی برای مشخص کردن محل اشیاء و فضاهای تاریک- روشن.
– تعیین مناطق خطر و رعایت نورپردازی دقیق برای آن مناطق.
– توجه به ویژگیهای معماری و خصوصیات تزئینی رنگ ها واثاث
– تعیین نوع چراغها مورد نیاز
– تعیین مسیرعبور سیم ها و محل کلید های برق
رنگ
یکیاز ملاحظات روانشناختی رنگ که در کاربرد هنری اهمیت دارد، بررسی تأثیر متقابل زنگ هاست. جلوه یا اثر هر رنگ در جوار رنگ دیگر تغییر می کند هر رنگ نسبت به دیگری میزان تیرگی یا روشنی ذاتی اش را می نمایاند. معکوس کردن این ترتیب طبیعی، ناسازگاری رنگی به بار می آورد. رنگ های سرد، مختصر کاهش در دمای بدن ایجاد می کنند و رنگ های گرم باعث مختصر افزایش دمای بدن می شوند. به لحاظ بصری، رنگ گرم پیش می آید و رنگ سرد پس می نشیند. رنگهای درخشان به تنهایی جذاب هستند اما اگر در یک الگو یا ردیفی منظم قرار گیرند حاکم می کند و در نتیجه یک مفهوم و یا نوعی نظم را، ورای حضور محض رنگها، منتقل خواهد کرد. همچنین رنگهای می تواند به نگاه ما نسبت به بافت ها تأثیر بگذارند. بافت هایی با کنتراست بالا یک احساس فعال و پر انرژی ایجاد می کنند و رنگها را برای ایجاد محیطی آرام محصور می کنند.
بشر محاط در فضایی است رنگین، رنگ به صورت نیروی قوی، پیوسته بر روح اسنان تأثیرات مثبت و منفی باقی می گذارد. استفاده از رنگ در کارخانه ها و ادارات و مدارس می تواند میزان کارایی را بالا برده یا آن ار تنزل دهد. به عنوان مثال رنگ اتاق بیمارستان در بهبود سریع بیماران نقش قابل ملاحظه ای ایفا می کند.
نیروی مؤثر رنگ ها از نارنجی بعنوان قدرتمندترین رنگ شروع شده به ترتیب به زرد، قرمز، سبز، ارغوانی،آبی، سبزآبی وبنفش به عنوان رنگی سرد و بی تحرک ختم می شود.
با بکارگیری صحیح رنگ در معماری دراخلی می توان از این نیروی مؤثر حداکثر بهره برداری را در فضای سازی داخلی نمود و به اتاق ابعادی متناسب و دلخواه داد. همچنین رنگ یکی از ابزار مهم پوشاندن عیوب معماری ساختمان ها به شمار می رود. نیروی رنگ بستگی به پنج عامل تیرگی- روشنی، سردی- گرمی ، کیفیت، کمیت و مکان دارد.
تیرگی- روشنی: رنگهای تیره از نظر بصری به طرف انسان پیشروی می کنند به این سبب دیوارهای تیره رنگ اتاق را کوچکتر نشان می دهند، متقابلاً رنگهای روشن پسروی داشتهف فضا را بزرگتر جلوه می دهند. با استفاده از این خاصیت دراتاقهایی که باریک و دراز هستند می توان با سفید کردن دیوارهای کشیده و تیره کردن دیوارهای کم عرض ابعاد اتاق را تا حدی متناسب جلوه داد.
رنگهای روشن بر زمینه مشکی و رنگهای تیره بر زمینه سفید حالت پیشروی دارند اما رنگهای روشن بر زمینه سفید حالتی عکس پیدا می کنند و پسروی می کنند.
سردی – گرمی: رنگهای گرم جزء رنگهای پیشروی کننده و رنگهای سرد در زمره رنگهای پسروی کننده است. این قاعده تا زمانی صادق است که دو رنگ سرد و گرم مرود نظر دارای درخشندگی یکسانی باشند در غیر اینصرت اثر تیرگی- روشنی ممکن است رابطه آن دو را دگرگون کند.
رنگهای سرد یاآور آسمان، دریا و چمنزار هستند. لذا احساس مطبوع و خنکی را با خود همراه می آورند. استفاده از این رنگ ها در اتاقها ی آفتابگیر و گرم و اماکن استراحت بسیار معمول است.
بکار بردن رنگهای گرم حالت پیشروی نیز دارند برای کوچک نشان دادن اتاقهای بزرگ می توانند مورد استفاده قرار بگیرند.
کیفیت: رنگهای خالص در نقایسه با ارزش غیر خالص خود دارای حالت پشروی کننده هستند، به عنوان مثال زرد خالص نسبت به زردی که با سفید یا سیاه ترکیب شده باشد متعرض تر می نماید. در پاره ای موارد هنگام تغییر ارزش رنگ، رابطه کیفی به رابطه تیره- روشن یا سرد- گرم تبدیل می شود و اثر فضایی رنگ تغییر می کند.
کمیت: رنگهای با درخشندگی متوسط و کم در سطح وسیع غلیظ تر به نظر می آیند اما رنگ خیلی رقیق در سطوح وسیع باز هم کم رنگ تر می شود، به این جهت ملاحظه نمونه کوچکی از رنگ نمی تواند راهنمای مناسبی در انتخاب آن برای یک سطح وسیع باشد. در اینگونه موارد بهتر ا ست رنگ را بر حسب مورد یک یا دو درجه کم رنگ تر یا پررنگ تر انتخاب نمود. بطور کلی اگر در مساحتهای بزرگ از رنگهای ملایم استفاده شود و رنگهای تند به نقاط کوچکتر و محلهای توجه اختصاص یابند ترکیب مناسبی حاصل می آید.
میزان پیشروی یا پسروی در مقدار استفاده از رنگ تعیین کننده است. مثلاً اگر لکه کوچکی از رنگ زرد را روی سطح بزرگی از رنگ قرمز قرار دهیم رنگ زرد حالت پیشروی کننده دارد و چنانچه همین لکه زرد جای خود را با سطح قرمز تعویض کند نتیجه به صورت لکه کوچک قرمز بر سطح بزرگ زرد در می آید که این بار قرمز پسروی می کند.
مکان رنگ: بر حسب اینکه رنگ در سقفف دیوارها یا کف قرار داشته باشد اثرات خاصی در انسان به وجود کی آورد که دقت در ویژگی آنها واجد اهمیت است.
الف) رنگهای گرم و روشن: از بالا تحریک کننده، از طرفین گرما بخش و در کف دارای حالت بالا رونده می باشند.
ب) رنگهای گرم و تیره: از بالا متین، از طرفین محدود کننده ودر کف اطمینان بخش هستند.
ج) رنگهای سرد و روشن: ار بالا آرامش بخش، از طرفین وسعت بخش و بر زمین نرم و لطیف می باشند.
د) رنگهای سرد و تیره: از بالا تهدید کننده، از جوانب مالیخولیایی و در پایین سنگین و طاقت فرسا به نظر می آیند.
بافت
کلیه مواد و اجسام دارای نوعی بافت داخلی و ساختمای هستند. بافت را توسط دو حس لامسه و بینایی می توان تشخیص داد. در کارهای هنری بافت های مملوس و بصری ممکن است با هم تلفیق شوند و یا از یکدیگر متمایز گردند. نیاز به بافت در محیط اطراف احتیاجی برای انسان است. طبیعت، مملو از اثرات بافتی زیبا است. اماکن پر از بافت موجب فشار دهنی و آشفتگی خاطر می گردند و متقابلاً محیط های یکنواخت اثرات بد و کسالت باری بر انسان باقی می گذارند. بکارگیری طبیعی مواد، لذت بصری بیشتری دارد. پاره ای بافت ها، طریف و زیبا و برخی دیگر خشن و ناهنجار به نظر می رسند. تضاد، بر میزان زبری یا ظریف، به نظر آمدن یک بافت، اثر می گذارد. بافتی که در برابر یک پس از زمینه صاف دیده می شود، شفاف تر از هنگامی است که در کجاورت بافتی مشابه قرارداده می شود؛ کما اینکه هنگام دیده شدن در برابر یک پس زمینه ربرتر، نرم تر و با مقیاسی کوچکتر خواهد رسید.
در معماری داخلی استفاده از بافت با دقت و واسوس صورت گیرد، بکارگیرد. بکار بردن قطعات بزرگ سنگ در بیرون از ساختمان ممکن است شکلی زیبا و بافتی مناسب برای آن باشد. اما همین سنگ ها در فضای داخلی برای ساکنان، محیطی ناراحت و پرفشار فراهم آورد. به همیت دلیل مقیاس و تناسب د رابطه با بافت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نکته دیگر درجه انعکاس یا جذب نور توسط جسم دارای بافت است. م.اد خیلی صاف نور و تصویر را به حد آینه منعکس می کنند، محیطی که با چنین سطوحی احاطه شده باشد، گیج کننده خواهد بود، از طرف دیگر بافتهای عمیق و سنگین- خصوصاً اگر تیره باشند- نور را شکسته، و قسمتس از آن را جذب می کنند. در واقع هر چه بافت جسم عمیق تر باشد رنگ آن تیره تر خواهد بود.
پاره ای از بافت ها، ظریف و زیبا و پاره ای نیز خش وناهموار یه نظر می رسند. این نوع دسته بندی معمولاً تحت تأثیر تمایلات روز قرار دارد و نباید با اثر حقیقی بافت ها اشتباه شود. استفاده از دیواره های سیمانی یا آجری در داخل بدون روکش گچی در نظر بسیاری، امری غریب و نامناسب جلوه می کند، حال آنکه در ممالک غربی معماران داخلی از کیفیت اینگونه مصالح حداکثر بهره برداریرا در فضا سازی داخلی می نمایند.
قابلیت نگهداری نیز یکی دیگر از نکات مهم درمورد سطوح دارای بافت است. نظافت سطوح برجسته در مناطقی مانند ایران که میزان گرد غبار موجود در هوا زیاد است ایجاد اشکال می نماید. برجستگی بافت، خاک و ذرات دود را در خود نگه می دارد و در اندک مدتی تغییر رنگ می دهد. هراندازه بافت ماده ساختمانی زیبا و جذاب باشد چنانچه در مکتن مناسب بکار گرفته نشود، ممکن است ایجاد ناراحتی و درد سر نماید. انداختن یک موکت پرزدار یا فرش گران قیمت در راهرویی که ترافیک متراکمی دارد به آن زیبایی خارق العاده ای بخشد. هر چند در مدت کمی زیر پای عابران سائیده شده و از بین می رود، بعلاوه به خاطر نفوذ گرد و غبار، نظافت آن نیز مشکل یا غیرممکن می گردد. در اماکنی چون ادارات، مدارس و محلهای عمومی عامل نگهداری معمولاً حق انتخاب را در مور اشیاء دارای بافت محدود می گرداند.
دید های خارجی و داخلی
بازشوها: باز شوها، سطوح را از نظر بصری مجزا می کنند و آنها را به طور انفرادی تفکیک می نمایند. هرچه بر اندازه و تعداد این بازشوها افزوده شود، بسته بودن فضا کمتر احساس می گردد، فضا بازتر می شود و شروع با ادغام با فضای مجاور می کند. تاکید بصری بیشتر روی سطوح محصور کننده است تا جحم تعریف شده توسط این سطوح و از آنجا که شدت تابش نور خورشید و جهت آن برای ما تقریباً قابل پیش بینی می باشد، چگونگی تأثیر آن بر وجوه، فرم ها و فضاهای یک اتاق از نظر بصری به وسیله اندازه، محل قرار گیری، جهت پنجره ها و نورگیری آن اطاق تعیین می شود. برای تعیین نوع نور طبیعی ای که یک اتاق می گیرد، جهت پنجره یا نورگیری می تواند مهمتر از اندازه آن باشد. پنجره بعنوان واسطه ورودی نور به ساختمان دو عملکرد دارد:
از نظر معماری پنجره دیواری است شفاف که فضای داخلی را از محیط بیرونی جدا می سازد و برای رویت منظره های اطراف بکار می رود.
در مفهوم متداول پنجره یک سطح نورانی عمودی است برای روشنی بخشیدن به فضای داخلی در روز از این جنبه پنجره در شب فاقد خاصیت و عملکرد می باشد.
کارمندان اتاقهای بدون پنجره را دوست دارند، اگر چه برخی مطالعات گزارش کرده اند که عدم وجود پنجره از کارایی افراد نمی کاهد، ولی مطالعات دیگر آمادگی بیشتر کارمندان برای خستگی در محیطهای کار فاقد پنجره تأکید دارند.
افراد تلاش می کنند، فقدان پنجره را از طریق آویختن تصاویر و پوسترها و سایر امکانات تزئینی جبران کنند. اهم موارد بالا بر اهمیت و نقش پنجره در محیطهای مختلف زندگی اعم از منازل مسکونی و ساختمانهای اداری تأکید دارند. از این یافته ها به شیوه های متفاوتی می توان بهره برداری کرد. بعنوان مثال اتاق در نظر کارمندان را با قرار دادن پنجره های مناسب افزایش داد، در جاهائیکه امکان نصب پنجره وجود ندارد از مناظر طبیعی استفاده نمود فضاهای با یا پارتیشن بندی مناسب و استفاده از نقش و نگار مسأله وسعت و احساس ازدحام را حل نمود.
پنجره ها به جز تامین نور داخل ساختمان، وظیفه دیگری نیز دارند: امکان دید به بیرون برای فراهم ساختن مکثی کوتاه، تجدید قوا و استراحت چشمان. یک رفتار شناس می گوید: “از پنجره به بیرون نگاه کنید و یک تعطیلات پنج دقیقه ای بروید.”
در این مورد نیز علم زیست شناسی بیان می دارد که چرا خیره شدن به بیرون در فواصل کار، احساس خوبی در انسان ایجاد می کند. وقتی چشمان شما برای زمان طولانی روی یک فاصله متمرکز بماند (مثلا فاصله کاغذ یا صفحه رایانه)، کم تحرکی چشم باعث کم کاری کورتکس مغز می شود در این حالت، تمرکز گهگاه چشم بر چیزی در فاصله دورتر، یک استراحت چشمی فراهم می سازد و به تدوام هوشیاری کمک می کند.
علاوه بر دید به بیرون که ارتباط بهتر افراد با طبیعت، آب و هوا و دنیای خارج از اداره را برقرار

-، ، حفاظت، زیبایی، تاسیسات، خطرات

می سازد دید داخلی نیز از اهمیت خاصی برخوردار است. ایندید، ارتباط بین افراد را با فعالیت هایشان، همکارانشان و به طور کلی دنیای داخلی اداره میسر می سازد. اصولاً پنجره های داخلی باعث می شوند افراد بیشتر احساس کنند که یکدیگر نزدیک و مرتبط هستند و راهروهای داخلی نیز کمتر متروک به نظر برسند.
بسیاری از روش های بهره گیری از نور طبیعی، برای ایجاد دیدهای داخلی نیز مفیدند، از جمله استفاده مناسب از قطعات مات یا شفاف در جداکننده ها، استفاده از دیوارهایی با ارتفاعهای متفاوت و به ترتیب ارتفاع قراردادن جدا کننده ها از پنجره های پیرامون به طرف هسته داخلی ساختمان که به طور منطقی، بهترین دید را برای افرادی فراهم می نماید که بیشتر به آن احتیاج دارند، یعنی کارشناسان، کارکنان دفتری و کارمندان گروهی .
زیبا شناسی
تحقیقات مختلف نشان داده است که افراد در محیط زیبا احساس راحتی می کنند. این احساس ضمن کاستن از خستگی، بر دقت و کارایی افراد در انجام کارهای خاص می افزاید.
عوامل زیبایی شناختی در برخی موارد ممکن است باعث تقلیل کارآیی شود. به عنوان مثال وقتی که زیباییهای مختلف باعث توجه بیش از حد کارمندان شودف موجب حواس پرتی آنها از وظایف محوطه فرام می آورد.
یکی دیگر از آثار منفی عوامل ریبایی شناختی ایجاد علاقه صحبت در کارمندان است که موجب اخلال در رفتار کار می شود.
بندهای بالا این نکته را برجسته می کند که در طراحی فضاهای اداری باید تناسب بین عوامل زیبایی شناختی با هدف سازمانی را در نظر گرفت، به عنوان مثال اتاقهای استراحت می توانند با تابلوها و سایر نقشهای خیال انگیز تزیین شوند ولیفضای کار باید از یک حد متوسطی از عوامل زیبایی شناختی برخوردار باشد.
فرم
بافت و فرم مهمترین نقش را در آذین و دکوراسیون بر عهده دارند انها زیبائی ئ عملکرد را به برنامه خود می افزاین. انتخاب بافت و فرم از سبک معماری و محدویتهای محیطی و همچنین اولویتهای شخصی متاثر خواهد شد. بدون شک گزینه های امکانپذیر زیادی وجود دارد که وظیفه تعیین فرم را دارند اگر به نقش این قواعد توجه کنیم آنگاه می توانیم انتخابی آگاهانه و هوشمندانه داشته باشیم و بدین گونه خطا های بصری را می توان شاسائی کد. فرم ها می توانند در نگاه ما به تناسب اثر بگذارند. به وسیله این قئاعد خردمندانه خواهیم توانست فرم مناسب را برای افزایش فضا انتخاب کنیم.
حفاظت و امنیت
الف) حفاظت
در اغلب ساختمان ها تاسیسات کامپیوتری بیشترین حد خطرات امنیتی را دارا هستند، چون قیمت تجهیزات و اطلاعات ذخیره شده مطرح است. بنابراین، این تاسیسات باید به نحو مطلوبی در برابر خطرات آتش سوزی از داخل و خارج محوطه، سرقت، خرابکاری و جاسوسی اطلاعاتی حفاظت گردند.
ب) توصیه های حفاظت و ایمنی
پیش بینی های حفاظت و امنیت در طرح های اداری به دسته های زیر تقسیم می شوند:
– حفاظت به طور کلی
– سیستم های اعلام خطر آتش سوزی
– سیستم های اطفای حریق
– سیستم های تخلیه دود
– سیستم های تلویزیون مدار بسته
– سیستم فرار در مواقع اضطراری
– حفاظت فضایی
– سیستم کنترل نگهبانی(گشت)
– سیستم الکترونیکی کنترل تردد
– سیستم برق گیر
– سیستم اتصال زمین
– سیستم پخش صدا
– سیستم قطع برق آسانسور
– سیستم اعلام نشت گاز
– سیستم خشک کننده رطوبت

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: تعاریف وکلیات
اداره 2
نظام یا سیستم 2
تاریخچه نظام اداری در جهان 2
نگاهی به ساختار نظام اداری در ایران 2
دوران قبل از اسلام 3
نظام اداری مادها 3
دوران هخامنشیان 3
دوران تسلط مقدونی ها بر ایران 4
دوره اشکانیان 4
دوران ساسانیان 4
سیستم اداری ایران بعد از ورود اسلام 4
دوران امویان 4
دوران عباسیان 5
دوران تیموریان 5
دوران صفویان 5
دوران افشاریان 5
دوران قاجاری ها 5
دوران پهلوی 5
جمهوری اسلامی ایران 6
فصل دوم: بررسی نمونه های مشابه
شهرداری تهران 7
ساختمان شهرداری تبریز 10
ساختمان جدید مرکز تلویزیونی چین 12
ساختمان اداری سویس ری 16
مراحل طراحی بنا 18
فصل سوم: مبانی نظری طرح
ضرورت تغییر سیستم ها و روشهای انجام کار دستگاههای اداری 22
-کاهش و حذف مراحل زائد بعضی از روشهای انجام کار 22
-افزایش حجم مکاتبات و مسئولیتها و وظایف پیش بینی نشده و تغییر وظایف وزاتخانه ها 22
-ارائه خدمات بهتر و زدودن بوروکراسی موجود و تحقق یک نظام اجرایی پویا 22
-اعمال سیستم توسط مدیران به دلیل فقدان روشهای مدرن و معین 22
-نقش روشهای نوین و مکانیزه اداری در بهبود نظام اداری 22
-تسریع در انجام امور و دسترسی به اطلاعات و آمار و بالا رفتن آگاهی ها 22
-جلوگیری از ازدیاد و بروکراسی و کاغذ بازی 23
-کارایی مؤثر مدیریت واحدهای اداری و برنامه ریزی و افزیش کیفیت و راندمان 23
-صرفه جویی در زمان و نیروی انسانی و سایر هزینه های مربوطه 23
-تحول نسبی در نظام اداری 23
-هدایت خدمات دولتی از کانالی صحیح تر به مجرای اجرایی 23
-تسریع در انجام کار ارباب رجوع 23
-کاهش مراجعات مکرر ارباب رجوع 23
ضرورت توجه به نحوه استقرار اجزای سازمانی در مجموعه های اداری 23
-ایجاد رفاه و راحتی برای کارکنان در محل کار 24
-افزایش بازدهی و سهولت انجام کار 24
-کاهش زمان انجام کار 24
-جلوگیری از تراکم و وقفه در کارها 24
-کاهش هزینه های سرمایه ای 24
-حداکثر استفاده از جا و مکان در تسهیل جریان امور 24
-ایجاد تسهیلات و ارائه خدمات بهتر و بیشتر به ارباب رجوع 25
-عوامل مؤثر بر طرح جا و مکان و نحوه استقرار سازمان اداری 25
-محل استقرار کارکنانی که کارشان با هم ارتباط دارد نزدیک هم باشد . 25
-تجهیزات و وسایل کار باید نزدیک محل کار و دسترس کارکنان باشد. 25
-طرز استقرار میز و وسایل کارکنان و میز مدیر به نحوی باشد که توالی انجام کار رعایت گردد. 26
بررسی کمیت سطوح در یک ساختمان اداری 26
برنامه کالبدی یک ساختمان اداری 27
تقسیم بندی 4 گانه بر اساس الگوهای کلی ارتباطی 27
الگوی ناحیه ای 28
الگوی خطی 28
الگوی شعاعی 28
الگوی حیاط مرکزی 28
فصل چهارم: بسترطرح ومطالعات سایت
استان ایلام 33
بررسی موقعیت شهرستان ایلام 33
وضعیت اقتصادی 33
بررسی وضعیت اقلیمی استان ایلام 35
آب و هوای منطقه 35
پراکندگی بارش در استان ایلام 37
دمای هوا در استان ایلام 38
میزان بارندگی 38
روزهای یخبندان 39
بادهای مسلط 39
رطوبت نسبی 39
ادبیات قومی استان 39
صنایع دستی 40
فصل پنجم: استانداردها و ریز فضاها
مساحت، جمعیت اداری و مساحت سرانه 42
مساحت زیر بنا 42
جمعیت اداری 42
مساحت سرانه 42
مساحت سرانه زیر بنا 42
مساحت سرانه زیربنا 42
مساحت سرانه خالص زیر بنا 43
ضریب گردش طبقات تیپ 43
سهم تاسیسات از زیر بنا 43
سرانه مصرف گرما (سرما) 43
سرانه پارکینگ( سرپوشیده) 44
ضرایب گردش 44
ضریب گردش افقی 44
ضریب گردش عمودی 44
مساحت سرانه ناخالص زیربنا 44
ملاحظات برنامه ریزی 45
فضا و مصالح 45
ساختارهای سقف 47
طراحی مدولار 49
شبکه های طراحی 49
شبکه های شکل دهی عمودی 50
ستون ها 50
شبکه شکل دهی افقی 50
شبکه های اثاثیه 50
شبکه های ساختمانی و تاسیساتی 51
تعیین قطعات منظم برای فضاهای کار 51
سیرکولاسیون 53
راهروها 53
پلکان ها 54
مبلمان اداری 54
وسایل و لوازم کار اداری 57
الف) موقعیت ها 57
ب) انتخاب اثاثیه 57
وسایل کار درایران 57
ملاحضات در چیدمان 57
تنظیم فضا با تغییرات 59
طراحی محل و میدان کار از دیدگاه آنتروپومتری 60
عملکرد فضائی و محدودیت ها 60
آثار عوامل طبیعی بر انسان 61
دمای محیط 61
سرو صدا 62
نور 62
نور طبیعی 62
نور مصنوعی 63
رنگ 64
بافت 66
دید های خارجی و داخلی 68
زیبا شناسی 69
فرم 70
حفاظت و امنیت 70
الف) حفاظت 70
ب) توصیه های حفاظت و ایمنی 70
اقدامات آکوستیکی 71
توصیه های روان شناسی محیط کار 72
ازدحام و مسائل مربوط به فضای شخصی 73
فصل ششم: سیر تکوین ایده وروند طراحی
سیرتکوین ایده 77
شهرایلام 79
تحلیل سلیت 79
فصل هفتم: آلبوم نقشه ها وتصاویر مربوط
منابع وماخذ 90

چکیده
نظام اداری با توجه به نقش خدمات رسانی به جامعه اداری پیچیدگیهای فراوانی دارد و لازم است در کنار نیروی انسانی ورزیده و آموزش دیده از تکنولوژی، بعنوان یک ابزار کارآمد استفاده نمائیم و روشهای مکانیزه را به خدمت بگیریم، زیرا روشهای مکانیزه تا حدود زیادی می تواند در تحول و افزایش راندمان کار مؤثر باشند .
ضرورت توجه به نحوه استقرار اجزای سازمانی در مجموعه های اداری یکی از معضلات نظام اداری کشور روشهای اجرای آن می باشد این روشها از آنجا که اغلب قدیمی بوده و هیچگاه بصورت مستقل و هماهنگ باسایر سازمانها مورد بررسی قرار نگرفته اند ، موجب آن گردیده که سازمانهای اداری کشور با روشهای فعلی پویایی لازم را نداشته و دارای کارایی لازم با نیازهای جامعه نباشند . بررسی روشهای اداری کشور و بکار بردن روشهای نوین بجای روشهای قدیمی و سنتی از اموری است که جهت تحول سیستم اداری لازم بنظر می رسد .
طرح جا و مکان از اولین موضوعاتی است که در تجزیه و تحلیل سیستم ها و روشهای اداری مورد نیاز در یک مجتمع اداری – خدماتی پرداخته شود .
منطبق نبودن جا و مکان با وظایف یک سازمان باعث کندی و تراکم در کارها می شود . لذا با بکار بردن اصول صحیح طرح جا و مکان می توان به بهبود روشهای انجام کار و افزایش کارآیی اثربخش سازمان کمک کرد، بطوریکه طراحی صحیح و تخصیص فضای مناسب به کارکنان می تواند نتایج مثبت زیر را به همراه داشته باشد :
* ایجاد رفاه و راحتی برای کارکنان در محل کار
* افزایش بازدهی و سهولت انجام کار
* کاهش زمان انجام کار
* جلوگیری از تراکم و وقفه در کارها
* کاهش هزینه های سرمایه ای
* حداکثر استفاده از جا و مکان در تسهیل جریان امور
* ایجاد تسهیلات و ارائه خدمات بهتر و بیشتر به ارباب رجوع

فصل اول:
تعاریف وکلیات

اداره
دیر زمانی نیست که واژه اداره، مشتمل بر مفهوم جایگاه فیزیکی و یا نوعی ساختمان شده است. این ادارات قالب فیزیکی معینی برای عملکرد خود ندارند. در این گونه ادارات، مفهوم عمل تحقق می یابد در واقع اداره عبارتست از نظام اجتماعی خاص که براساس آن عده ای از افراد بشر به منظور نیل به یک سلسله هدف های نسبتاً مشخص با یکدیگر همکاری می کنند. بدین معنی که تصمیم هایی اتحاذ می نمایند و تصمیم هایی را به مرحله اجرا در می آورند.
نظام یا سیستم
مجموعه ای از افراد است که با ارتباط و همبستگی متقابل مجموعه واحدی را تشکیل می دهند و نقش معینی را ایفا می کنند. هر نظامی در درون خود از خرده نظام هایی تشکیل می شود.
تاریخچه نظام اداری در جهان
سیستم سازماندهی اداری اولین بار در مصر ایجاد گردید. دولت جهت کنترل امور زیر بنایی عمومی و راههای ارتباطی خصوصاً عبور و مرور از رود نیل نیازمن وضع مقررات و ایجاد تشکیلات اداری بود.
در چین باستان نیز با استفاده از تعالیم کنفوسیون در خصوص وظایف دولت شالوده امور بروکراتیک بنا نهاده شد که این تعالیم مورد استفاده و تقلید پاره ای از کشورها از جمله انگستان قرار گرفت.
بتدریج با پیشرفت جوامع و گسترش فعالیت های گوناگون اجتماعی ضرورت ایجاد قوانین و سازماندهی در این جوامع امری اجتناب ناپذیر شد و رفته رفته ادارات دولتی و خصوصی شکل گرفت. نظر عموم بر این است که تاریخ ظهور ساختمان های اداری بزرگ به اوایل قرن 19 در اروپا و امریکا باز می گردد.
نگاهی به ساختار نظام اداری در ایران
تاریخ تحولات نظام اداری ایران به 2 دوره قبل و بعد از اسلام تقسیم می شود.
دوران قبل از اسلام
دوران پیش از اسلام دارای یک سیستم اداری بسیار ساده بوده که خود دارای مراحلی بشرح زیر است:
نظام اداری مادها
مادها در اواخر قرن هفتم(ق.م) حکومتی مقتدر با تشکیلات اداری و نظامی نیرومند و متمرکز به رهبری و فرمانروایی واحد و به شیوه استبدادی بوجود آوردند و این سیستم مقتدر تا آمدن اسکندر به ایران ادامه یافت.
دوران هخامنشیان
دولت متمرکز هخامنشی با مدیریت سیاسی برتر، تکثر پذیری بالا و به ویژه دیوان سالاری بی نظیر خود، الگو و بنیان جدیدی رادر شیوه و سازمان حکومت گری و فرمان روایی به جهان باستان عرضه داشت، آن گونه که در طول سده های بعد، نظام اداری حکومت های سلوکی، اشکانی، ساسانی، روم و حتی عباسی با پیروی و بر پایه شیوه ها و الگوهای آن برپا و پایدار گشت. در این دوره اقدامات اداری عظیم و شایسته تقدیر داشت. اقدامات اداری وی را می توان به اختصار بیان نمود:
– دستگاه اداری فعال
– ارتباطات سریع
– رسیدگی سریع به امور از طریق ادارات مرکزی
– دستگاه بازرسی بسیار منظم
– مداخله نظامی سریع در صورت وقوع شورش
در زمان داریوش کشور به 20 ایالت تقسیم گردید و برای ادارات هر ایالت یک ساتراپ(استاندارد) وجود داشت. یک فرمانده قشون و یک دبیر از طرف حکومت مرکزی برای هر ایالت، تعیین می گردید. زیر نظر دبیر و ساتراپ عده ای کارمند اداری به کار مشغول بودند که وظایف اداری را اجرا می کردند و در مواقع سازمان بروکراسی ایران را تشکیل می دادند.
دوران تسلط مقدونی ها بر ایران
در این دوره مرکزیت اداری ایران از بین رفت و روش ملوک الطوایفی و نیمه مستقل جانشین آن گردید. مقدونیان چون فاقد نفوذ و تکیه گاه ملی بودند برای اداره این امپراطوری وسیع ناگریز شدند اساس سازمان اداری را که در زمان داریوش پایه گذاری شده بود، ادامه دهند.
دوره اشکانیان
در این دوره که از 250 ق.م آغاز شد تا حدودی نظام اداری ایران سامان دهی شد ولی هرگز نتوانست به پای هخامنشیان برسد. اشکانیان مرکزیت سیاسی زمان هخامنشیان را از بین بردند و سیستم اداره امپراطوری را به 7 حکومت تقسیم نمودند و هر حکومت، خود چند امیرنشین داشت.
دوران ساسانیان
در این دوره درخشان تاریخ باستان ایران، اداره عمومی را چندین اداره به نام دیوان بر عهده داشتند که از هفت دیوان: ارتش، راه ها، مسکوکات، نامه ها، دادرسی، امتیازات دولتی، مالیات، اوزان و مقادیر نام برده اند. این دیوان ها با تشکیلات و سازمان های منظم و ترتیب کامل، ادرات آن دوره را تشکیل می دادند.
سیستم اداری ایران بعد از ورود اسلام
در زمان خلفای راشدین حکومت وسیله ای برای اجرای اصول و احکام دینی به شمار می رفت. در آن دوران تشکیلاتی که بتوان آنرا دولت خواند وجود نداشت و همه امور جامعه با مداخله مستقیم پیشوای اسلامی انجام می شد.
دوران امویان
در این دوران نظام اداری اسلام دستخوش تغییر و تحول زیادی شد. در این دوران از 4 دیوان خراج، مستغلات، خاتم و رسایل نام برده اند. ضمناً دیوان الشرطه یا حرس(شهربانی کل) نیز برای اولین بار در عصر امویان (معاویه) تاسیس شد.
دوران عباسیان
در دروه عباسیان خلافت، صورت ایرانی پیدا کرد. عباسیان برای بسط قدرت به توسعه سازمان های اداری پرداختند و به تقلید از ایرانیان مقام و منصب وزارت را به عنوان یکی از پایگاه های مهم حکومتی رسمیت دادند. د راین دوران 2 وزارت تفویض و تنفیذ وجود داشت. از دیوان های جیش، رسالت، عرضی، برید، نفقات، خراج، استیفا، وظایف، اقطاعات، حرس، حسبه، اوقاف، مظالم و دیوان اشراف در این دروه نام برده اند.
دوران تیموریان
در این دوران مرکزیت امور از بین رفت و عدم تمرکز بشکل ملوک الطوایفی، حکمفرما گردید. در این دوران تعداد وزرا به 7 نفر رسید.
دوران صفویان
شاهان صفوی با تشکیل دولت واحد و مستقل توانستند یک سیستم اداری مقتدر تشکیل دهند و نظام ملوک الطوایفی را از بین بردند.
دوران افشاریان
با ظهور نادر شاه، دوران صفوی از لحاظ سیاسی به پایان رسید ولی اوضاع اداری و اجتماعی آن تغییر نکرد.
دوران قاجاری ها
سیستم اداری دوران قاجاری ها نیز تا حدودی از دوران صفویه، اقتباس شد. در این دوران بر اثر افزایش تعداد مشاغل دولتی و لزوم نگهداری حساب ها و سایر احتیاجات سلطنتی، سازمان اداری توسعه یافت. برای اولین بار در دوران فتحعلی شاه 4 وزارت خانه: دول خارجه، مالیه، مداخله و قواعد عامه به شکل سازمان های مشابه دولت های خارجی، مامور اجرای وظایف دولت شدند.
دوران پهلوی
در زمان پهلوی کیفیت و کمیت وظایف دولت تغییر کرد و توجه خاص وی به ایجاد نظم و قانون منجر به ایجاد سازمان های جدید دولتی شد و شالوده ای متفاوت در تشگیلات اداری مملکت و نحوه اجرای وظایف و هدف های هر وزارتخانه بنیان گذارده شد.
جمهوری اسلامی ایران
بر اساس قانون اسای، حکومت ایران، جمهوری اسلامی اعلام شد که در راس کلیه امور ولایت فقیه قرار گرفت و اداره امور بر عهده قوای سه گانه گذارده شد. تشکیلات

، ، مکعب، 0.00 ، صنعت ارزش، مشخصات

ت دراز
68,956
3491
3.38
3494.38
0.20
0.149
9
2409
هندیجان
68,681
545
0.13
545.13
1.26
1.000
10
2410
زیدون
36,463
382
0.45
382.45
0.95
0.754
11
2411
لیشتر
9,710
352
0.34
352.34
0.28
0.212
12
2412
دوگنبدان
1,010
170
7.98
177.98
0.06
0.036
13
2413
خیر آباد
14,870
264
0.18
264.18
0.56
0.442
14
2414
سرپری
11,449
334
0.25
334.25
0.34
0.265
15
2415
دهدشت
21,532
598
7.08
605.08
0.36
0.276
16
2416
شاه بهرام
7,299
982
0.12
982.12
0.07
0.050
17
2417
امام زاده جعفر
17,222
1343
0.64
1343.64
0.13
0.093
18
2418
دشت رستم
15,024
820
1.34
821.34
0.18
0.137
19
2419
باشت
9,175
346
1.21
347.21
0.26
0.202
20
2420
نورآباد ممسنی
18,182
516
7.03
523.03
0.35
0.269
21
2421
فهلیان
15,248
956
2.15
958.15
0.16
0.118
22
2422
سرانجیلک
8,672
528
0.54
528.54
0.16
0.122
23
2423
کودیان
22,357
341
0.31
341.31
0.66
0.516
24
2424
اردکان-چشمه سفید
34,742
779
1.71
780.71
0.45
0.347
xmin

0.01

xmax

1.26

xmax-xmin

1.25

جدول 4-3-4 مولفه دسترسی
مشخصات محدوده

xi-xmin/xmax-min

میانگین
میانگین ضربدر 20
ردیف
کد
نام
آب آشامیدنی
فاضلاب بهداشتی
زمین قابل کشت

1
2401
شادگان
0.962
0.888
0.978
0.94
18.86
2
2402
رامهرمز
0.901
0.905
0.956
0.92
18.42
3
2403
دالون
0.678
0.000
0.181
0.29
5.72
4
2404
باغ ملک
0.911
0.783
0.243
0.65
12.91
5
2405
صیدون
0.745
0.161
0.153
0.35
7.06
6
2406
جایزان
0.783
0.073
0.261
0.37
7.45
7
2407
بهبهان
0.969
0.901
0.548
0.81
16.12
8
2408
تخت دراز
0.572
0.063
0.149
0.26
5.23
9
2409
هندیجان
1.000
1.000
1.000
1.00
20.00
10
2410
زیدون
0.932
0.426
0.754
0.70
14.08
11
2411
لیشتر
0.493
0.000
0.212
0.23
4.70
12
2412
دوگنبدان
0.990
0.248
0.036
0.42
8.49
13
2413
خیر آباد
0.678
0.000
0.442
0.37
7.46
14
2414
سرپری
0.401
0.000
0.265
0.22
4.44
15
2415
دهدشت
0.799
0.173
0.276
0.42
8.32
16
2416
شاه بهرام
0.462
0.000
0.050
0.17
3.42
17
2417
امام زاده جعفر
0.524
0.000
0.093
0.21
4.12
18
2418
دشت رستم
0.585
0.000
0.137
0.24
4.82
19
2419
باشت
0.747
0.126
0.202
0.36
7.17
20
2420
نورآباد ممسنی
0.869
0.122
0.269
0.42
8.40
21
2421
فهلیان
0.639
0.023
0.118
0.26
5.20
22
2422
سرانجیلک
0.493
0.000
0.122
0.21
4.10
23
2423
کودیان
0.000
0.000
0.516
0.17
3.44
24
2424
اردکان-چشمه سفید
0.339
0.077
0.347
0.25
5.08

جدول 4-4-1- معرف آب ذخیره شده

مشخصات محدوده
جمعیت
حجم کل آب مخازن سدهای موجود
سرانه حجم کل آب مخازن سدهای موجود
xi-xmin/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
نفر

کل
میلیون مترمکعب
متر مکعب برای هر نفر در سال

1
2401
شادگان
510875

2
2402
رامهرمز
100275

3
2403
دالون
13191

4
2404
باغ ملک
52398

5
2405
صیدون
49158

6
2406
جایزان
37528

7
2407
بهبهان
157994
1,200
7,595
0.0000
8
2408
تخت دراز
109780

9
2409
هندیجان
54537

10
2410
زیدون
16369

11
2411
لیشتر
7132

12
2412
دوگنبدان
87331

13
2413
خیر آباد
6247
580
92,845
1.0000
14
2414
سرپری
13180

15
2415
دهدشت
94532

16
2416
شاه بهرام
3745

17
2417
امام زاده جعفر
14271

18
2418
دشت رستم
28907

19
2419
باشت
17027

20
2420
نورآباد ممسنی
74287

21
2421
فهلیان
40274

22
2422
سرانجیلک
11170

23
2423
کودیان
5124

24
2424
اردکان-چشمه سفید
39927

کل
1545259

xmin
7,595

xmax
92,845

xmax -xmin
85,249

جدول 4-4-2- معرف نسبت زمین های کشاورزی به منابع داخلی
مشخصات محدوده
جمعیت
مساحت زمینهای کشاورزی موجود
سرانه کل زمینهای کشاورزی
xi-xmin/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
نفر
هکتار
هکتار بر نفر

دیمی
آبی
کل

1
2401
شادگان
510875
77,323
266,576
343,899
0.673
0.152
2
2402
رامهرمز
100275
14,790
49,732
64,522
0.643
0.145
3
2403
دالون
13191
5,912
3,408
9,320
0.707
0.160
4
2404
باغ ملک
52398
5,680
13,684
19,364
0.370
0.082
5
2405
صیدون
49158
17,337
7,156
24,493
0.498
0.112
6
2406
جایزان
37528
9,407
18,996
28,403
0.757
0.171
7
2407
بهبهان
157994
11,564
25,995
37,559
0.238
0.052
8
2408
تخت دراز
109780
51,008
17,948
68,956
0.628
0.142
9
2409
هندیجان
54537
8,616
60,065
68,681
1.259
0.287
10
2410
زیدون
16369
7,146
29,317
36,463
2.228
0.509
11
2411
لیشتر
7132
8,954
756
9,710
1.361
0.310
12
2412
دوگنبدان
87331
928
82
1,010
0.012
0.000
13
2413
خیر آباد
6247
8,967
5,903
14,870
2.380
0.544
14
2414
سرپری
13180
10,854
595
11,449
0.869
0.197
15
2415
دهدشت
94532
18,015
3,517
21,532
0.228
0.050
16
2416
شاه بهرام
3745
3,519
3,780
7,299
1.949
0.445
17
2417
امام زاده جعفر
14271
13,590
3,632
17,222
1.207
0.275
18
2418
دشت رستم
28907
6,203
8,821
15,024
0.520
0.117
19
2419
باشت
17027
5,340
3,835
9,175
0.539
0.121
20
2420
نورآباد ممسنی
74287
1,569
16,613
18,182
0.245
0.054
21
2421
فهلیان
40274
3,257
11,991
15,248
0.379
0.084
22
2422
سرانجیلک
11170
5,703
2,969
8,672
0.776
0.176
23
2423
کودیان
5124
9,921
12,436
22,357
4.363
1.000
24
2424
اردکان-چشمه سفید
39927
25,086
9,656
34,742
0.870
0.197
xmin

0.01

xmax

4.36

xmax -xmin

4.35

جدول 4-4-3 مولفه ظرفیت
مشخصات محدوده
xi-xmin/xmax-xmin
میانگین
میانگین صرب در 20
ردیف
کد
نام
سرانه ذخیره آب
سرانه زمینهای کشاورزی

1
2401
شادگان

0.152
0.076
1.52
2
2402
رامهرمز

0.145
0.073
1.45
3
2403
دالون

0.160
0.080
1.60
4
2404
باغ ملک

0.082
0.041
0.82
5
2405
صیدون

0.112
0.056
1.12
6
2406
جایزان

0.171
0.086
1.71
7
2407
بهبهان
0.0000
0.052
0.026
0.52
8
2408
تخت دراز

0.142
0.071
1.42
9
2409
هندیجان

0.287
0.143
2.87
10
2410
زیدون

0.509
0. 255
5.09
11
2411
لیشتر

0.310
0.155
3.10
12
2412
دوگنبدان

0.000
0.000
0.00
13
2413
خیر آباد
1.0000
0.544
0.77
15.44
14
2414
سرپری

0.197
0.098
1.97
15
2415
دهدشت

0.050
0.025
0. 50
16
2416
شاه بهرام

0.445
0.223
4.45
17
2417
امام زاده جعفر

0.275
0.137
2.75
18
2418
دشت رستم

0.117
0.058
1.17
19
2419
باشت

0.121
0.061
1.21
20
2420
نورآباد ممسنی

0.054
0.027
0.54
21
2421
فهلیان

0.084
0.042
0.84
22
2422
سرانجیلک

0.176
0.088
1.76
23
2423
کودیان

1.000
0.500
10.00
24
2424
اردکان-چشمه سفید

0.197
0.099
1.57

جدول 4-5-1 معرف سرانه مصرف آب شرب
مشخصات محدوده
جمعیت
سرانه مصرف شرب و بهداشتی
xi-xmin/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
نفر
لیتر در روز

کل
شهری
روستایی
روستایی
شهری
کل

1
2401
شادگان
510875
330061
180814
116
192.57
165.470
0.451
2
2402
رامهرمز
100275
66038
34237
100
333.4
253.710
1.000
3
2403
دالون
13191
0
13191
97
0
97.000
0.025
4
2404
باغ ملک
52398
29832
22566
101
195.35
154.717
0.384
5
2405
صیدون
49158
5748
43410
100
140
104.677
0.073
6
2406
جایزان
37528
2004
35524
106
140
107.816
0.092
7
2407
بهبهان
157994
113772
44222
110
207.83
180.448
0.544
8
2408
تخت دراز
109780
26706
83074
96
112.95
100.123
0.044
9
2409
هندیجان
54537
39667
14870
123
216.21
190.795
0.609
10
2410
زیدون
16369
5067
11302
113
130
118.262
0.157
11
2411
لیشتر
7132
0
7132
97
0
97.000
0.025
12
2412
دوگنبدان
87331
83856
3475
97
136
134.448
0.258
13
2413
خیر آباد
6247
0
6247
103
0
103.000
0.062
14
2414
سرپری
13180
0
13180
97
0
97.000
0.025
15
2415
دهدشت
94532
63329
31203
97
168.33
144.785
0.322
16
2416
شاه بهرام
3745
0
3745
97
0
97.000
0.025
17
2417
امام زاده جعفر
14271
0
14271
97
0
97.000
0.025
18
2418
دشت رستم
28907
0
28907
95
0
95.000
0.012
19
2419
باشت
17027
8349
8678
97
133
114.652
0.135
20
2420
نورآباد ممسنی
74287
52597
21690
95
172
149.518
0.352
21
2421
فهلیان
40274
5373
34901
94
162
103.072
0.063
22
2422
سرانجیلک
11170
0
11170
94
0
94.000
0.006
23
2423
کودیان
5124
0
5124
93
0
93.000
0.000
24
2424
اردکان-چشمه سفید
39927
17848
22079
93
206
143.513
0.314
min
93.000

max
253.710

max -min
160.710

جدول 4-5- 2-1ارزش آب صنعتی در محدوده ها ی مطالعاتی
مشخصات محدوده
مصرف آب بخش صنعت
جمعیت
مصرف آب بخش صنعت
خوزستان
کهکیلویه
محدوده مطالعاتی
ردیف
کد
نام
استان
میلیون متر مکعب در سال
نفر
میلیون متر مکعب در سال
مصرف آب بخش صنعت
ارزش هر متر مکعب آب
مصرف آب بخش صنعت
ارزش هر متر مکعب آب
ارزش هر متر مکعب

میلیون متر مکعب در سال
ریال
میلیون متر مکعب در سال
ریال
ریال
1
2401
شادگان
خوزستان
31.447
510875

31.447
618023.52

618023.52
2
2402
رامهرمز
خوزستان
2.748
100275

2.748
54006.06

54006.06
3
2404
باغ ملک
خوزستان
0.473
52398

0.473
9295.80

9295.80
1
2405
صیدون
کهکیلویه
0.005
8768
0.0009

0.00
0.0009
10.66
91.40

2405

خوزستان

40390
0.0041
0.004
80.74

0.00

2
2406
جایزان
کهکیلویه
0.845
6057
0.1364

0.00
0.1364
1629.85
15556.21

2406

خوزستان

31471
0.7086
0.709
13926.36

0.00

3
2407
بهبهان
کهکیلویه
3.524
16237
0.3622

0.00
0.3622
4328.02
66467.21

2407

خوزستان

141757
3.1618
3.162
62139.19

0.00

1
2408
تخت دراز
کهکیلویه
0.096
109780

0.000
0.00
0.0960
1147.25
1147.25
4
2409
هندیجان
خوزستان
0.024
54537

0.024
471.67

0.00
471.67
5
2410
زیدون
خوزستان
5.426
16369

5.426
106636.42

0.00
106636.42
4
2413
خیر آباد
کهکیلویه
0.38
3386
0.2060

0.00
0.2060
2461.43
5881.66

2413

خوزستان

2861
0.1740
0.174
3420.23

0.00

2
2415
دهدشت
کهکیلویه
0.083
94532

0.00
0.0830
991.90
991.90
3
2419
باشت
کهکیلویه
0.71
17027

0.00
0.7100
8484.90
8484.90
میانگین

4.417

0.2278

مشخصات محدوده
مصرف آب بخش صنعت
جمعیت
فارس
محدوده مطالعاتی
ردیف
کد
نام
استان
میلیون متر مکعب در سال
نفر
مصرف آب بخش صنعت
ارزش هر متر مکعب آب
ارزش هر متر مکعب

میلیون متر مکعب در سال
ریال
ریال
1
2420
نور آباد ممسنی
فارس
0.349
74287
0.349
374.60
374.60
2
2421
فهلیان
فارس
0.976
40274
0.976
1047.58
1047.58
3
2424
اردکان
فارس
1.47
39927
1.47
1577.82
1577.82
میانگین
0.931666667

جدول 4-5-2-2 معرف ارزش افزوده آب صنعتی
مشخصات محدوده
مصرف آب بخش صنعت
ارزش هر متر مکعب آب
xi-xmin/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
میلیون متر مکعب در سال
ریال

1
2401
شادگان
31.447
618023.52
1.000
2
2402
رامهرمز
2.748
54006.06
0.087
3
2403
دالون
0
0.000
0.000
4
2404
باغ ملک
0.473
9295.80
0.015
5
2405
صیدون
0.005
91.395
0.000
6
2406
جایزان
0.845
15656.208
0.025
7
2407
بهبهان
3.524
66467.212
0.108
8
2408
تخت

، مشخصات، مکعب، محدوده مصرف، ، xmax

دراز
0.096
1147.254
0.002
9
2409
هندیجان
0.024
471.669
0.001
10
2410
زیدون
5.426
106636.42
0.173
11
2411
لیشتر
0
0.000
0.000
12
2412
دوگنبدان
0
0.000
0.000
13
2413
خیر آباد
0.38
5881.662
0.010
14
2414
سرپری
0

0.000
15
2415
دهدشت
0.083
991.896
0.002
16
2416
شاه بهرام
0
0.000
0.000
17
2417
امام زاده جعفر
0
0.000
0.000
18
2418
دشت رستم
0
0.000
0.000
19
2419
باشت
0.71
8484.896
0.014
20
2420
نورآباد ممسنی
0.349
374.597
0.001
21
2421
فهلیان
0.976
1047.585
0.002
22
2422
سرانجیلک
0
0.000
0.000
23
2423
کودیان
0
0.000
0.000
24
2424
اردکان-چشمه سفید
1.47
1577.818
0.003
xmin

0.000

xmax

618023.52

xmax -xmin

618023.52

جدول 4-5-3-1 قیمت متر مکعب آب کشاورزی
شخصات محدوده
مصرف آب کشاورزی
نسبت آب مصرفی کشاورزی
قیمت هر متر مکعب آب کشاورزی
ردیف
کد
نام
میلیون متر مکعب
به میانگین آب مصرفی
به نسبت آب مصرفی در محدوده

ریال
1
2401
شادگان
694
8. 136
5695.47
2
2402
رامهرمز
10
0.117
82.07
3
2403
دالون
6.6
0.077
54.16
4
2404
باغ ملک
35
0.410
287.24
5
2405
صیدون
20.9
0.245
171.52
6
2406
جایزان
118.5
1.389
972.50
7
2407
بهبهان
220
2.579
1805.48
8
2408
تخت دراز
12.1
0.142
99.30
9
2409
هندیجان
301.2
3.531
2471.87
10
2410
زیدون
69.3
0.812
568.73
11
2411
لیشتر
4.75
0.056
38.98
12
2412
دو گنبدان

0. 352
246.20
13
2413
خیر آباد
4.75
0.056
38.98
14
2414
سرپری
14.5
0.170
119.00
15
2415
دهدشت
6.6
0.077
54.16
16
2416
شاه بهرام
15.4
0.181
126.38
17
2417
امام زاده جعفر
51
0.598
418.54
18
2418
دشت رستم
81
0.950
664.75
19
2419
باشت
45
0.528
369.30
20
2420
نورآبادممسنی
51
0.598
418. 54
21
2421
فهلیان
122.2
1.433
1002.86
22
2422
سرانجیلک
30.8
0.361
242.77
23
2423
کودیان
32
0.375
262.62
24
2424
اردکان
70.5
0.827
578.57
میانگین
87.7

جدول 4-5-3-2 معرف ارزش افزوده آب کشاورزی

شخصات محدوده
مصرف آب بخش کشاورزی
ارزش هر متر مکعب آب
xi-xmin/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
میلیون متر مکعب در سال
ریال

1
2401
شادگان
694.00
5695.19
1.000
2
2402
رامهرمز
10.00
82.06
0.008
3
2403
دالون
6.60
54.16
0.003
4
2404
باغ ملک
35.00
287.22
0.044
5
2405
صیدون
20.90
171.51
0.023
6
2406
جایزان
118.50
972.45
0.165
7
2407
بهبهان
220.00
1805.39
0.312
8
2408
تخت دراز
12.10
99.30
0.011
9
2409
هندیجان
301.20
2471.75
0.430
10
2410
زیدون
69.30
568.70
0.094
11
2411
لیشتر
4.75
38.98
0.000
12
2412
دوگنبدان
30.00
246.19
0.037
13
2413
خیر آباد
4.75
38.98
0.000
14
2414
سرپری
14.50
118.99
0.014
15
2415
دهدشت
6.60
54.16
0.003
16
2416
شاه بهرام
15.40
126.38
0.015
17
2417
امام زاده جعفر
51.00
418.52
0.067
18
2418
دشت رستم
81.00
664.71
0.111
19
2419
باشت
45.00
369.28
0.058
20
2420
نورآباد ممسنی
51.00
418.52
0.067
21
2421
فهلیان
122.20
1002.81
0.170
22
2422
سرانجیلک
30.80
252.75
0.038
23
2423
کودیان
32.00
262.60
0.040
24
2424
اردکان-چشمه سفید
70.50
578.55
0.095
xmin

38.98

xmax

5695.19

xmax -xmin

5656.21

جدول 4-5-4 مولفه مصرف
مشخصات محدوده
xi-xmin/xmax-xmin
میانگین
میانگین
ردیف
کد
نام
سرانه آب شرب
سرانه آب بخش صنعت
سرانه آب بخش کشاورزی

ضرب در 20

1
2401
شادگان
0.451
1.000
1.000
0.817
16.34
2
2402
رامهرمز
1.000
0.087
0.008
0.365
7.30
3
2403
دالون
0.025
0.000
0.003
0.009
0.18
4
2404
باغ ملک
0.384
0.015
0.044
0.148
2.95
5
2405
صیدون
0.073
0.000
0.023
0.032
0.64
6
2406
جایزان
0.092
0.025
0.165
0.094
1.88
7
2407
بهبهان
0.544
0.108
0.312
0.321
6.43
8
2408
تخت دراز
0.044
0.002
0.011
0.019
0.38
9
2409
هندیجان
0.609
0.001
0.430
0.346
6.93
10
2410
زیدون
0.157
0.173
0.094
0.141
2.82
11
2411
لیشتر
0.025
0.000
0.000
0.008
0.17
12
2412
دوگنبدان
0.258
0.000
0.037
0.098
1.96
13
2413
خیر آباد
0.062
0.010
0.000
0.024
0.48
14
2414
سرپری
0.025
0.000
0.014
0.013
0.26
15
2415
دهدشت
0.322
0.002
0.003
0.109
2.18
16
2416
شاه بهرام
0.025
0.000
0.015
0.013
0.27
17
2417
امام زاده جعفر
0.025
0.000
0.067
0.031
0.61
18
2418
دشت رستم
0.012
0.000
0.111
0.041
0.82
19
2419
باشت
0.135
0.014
0.058
0.069
1.38
20
2420
نورآباد ممسنی
0.352
0.001
0.067
0.140
2.80
21
2421
فهلیان
0.063
0.002
0.170
0.078
1.57
22
2422
سرانجیلک
0.006
0.000
0.038
0.015
0.29
23
2423
کودیان
0.000
0.000
0.040
0.013
0.26
24
2424
اردکان-چشمه سفید
0.314
0.003
0.095
0.137
2.75

جدول 4-6-1- زیر معرف BOD
مشخصات محدوده
کل رواناب هر محدوده
غلظت اکسیژن محلول
xmax-xi/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
میلیون متر مکعب
تن در سال
میلی گرم در لیتر

1
2401
شادگان
3027.456
14973
4.95
0.47
2
2402
رامهرمز
823.0896
5922
7.19
0.22
3
2403
دالون
838.8576
68
0.08
0.99
4
2404
باغ ملک
337.4352
1381
4.09
0.56
5
2405
صیدون
454.1184
339
0.75
0.92
6
2406
جایزان
2235.9024
236
0.11
0.99
7
2407
بهبهان
2100.2976
5721
2.72
0.71
8
2408
تخت دراز
1813.32
16730
9.23
0.00
9
2409
هندیجان
31.536
879
8.50
0.08
10
2410
زیدون
3393.2736
91
0.03
1.00
11
2411
لیشتر
113.5296
515
4.54
0.51
12
2412
دوگنبدان
66.2256
1384
7.30
0.21
13
2413
خیر آباد
987.0768
26
0.03
1.00
14
2414
سرپری
810.4752
319
0.39
0.96
15
2415
دهدشت
283.824
1283
4.52
0.51
16
2416
شاه بهرام
409.968
18
0.04
1.00
17
2417
امام زاده جعفر
2283.2064
547
0.24
0.98
18
2418
دشت رستم
744.2496
527
0.71
0.93
19
2419
باشت
100.9152
667
6.61
0.28
20
2420
نورآباد ممسنی
1103.76
1199
1.09
0.88
21
2421
فهلیان
1018.6128
720
0.71
0.93
22
2422
سرانجیلک
211.2912
446
2.11
0.77
23
2423
کودیان
132.4512
25
0.19
0.98
24
2424
اردکان-چشمه سفید
327.9744
2778
8.47
0.47
Xmin
0.03

Xmax
9.23

Xmax -Xmin
9.20

جدول 4-6- 2 زیر معرف فسفر
مشخصات محدوده
حجم رواناب سالانه
غلظت فسفر
xmax-xi/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
میلیون متر مکعب
تن در سال
میلی گرم در لیتر

1
2401
شادگان
3027.46
3517
0.90
0.61
2
2402
رامهرمز
823.09
687
0.83
0.64
3
2403
دالون
838.86
186
0.22
0.93
4
2404
باغ ملک
337.44
330
0.98
0.57
5
2405
صیدون
454.12
395
0.87
0.62
6
2406
جایزان
2235.90
718
0.32
0.88
7
2407
بهبهان
2100.30
511
0.24
0.92
8
2408
تخت دراز
1813.32
819
0.45
0.82
9
2409
هندیجان
31.54
683
0.92
0.60
10
2410
زیدون
3393.27
208
0.06
1.00
11
2411
لیشتر
113.53
251
2.21
0.00
12
2412
دوگنبدان
66.23
117
0.88
0.62
13
2413
خیر آباد
987.08
124
0.13
0.97
14
2414
سرپری
810.48
102
0.13
0.97
15
2415
دهدشت
283.82
218
0.77
0.67
16
2416
شاه بهرام
409.97
197
0.48
0.80
17
2417
امام زاده جعفر
2283.21
657
0.29
0.89
18
2418
دشت رستم
744.25
229
0.31
0.89
19
2419
باشت
100.92
81
0.80
0.66
20
2420
نورآباد ممسنی
1103.76
236
0.21
0.93
21
2421
فهلیان
1018.61
293
0.29
0.89
22
2422
سرانجیلک
211.29
178
0.84
0.64
23
2423
کودیان
132.45
120
0.91
0.61
24
2424
اردکان-چشمه سفید
327.97
227
0.69
0.71
Xmin

0.06

Xmax

2.21

Xmax -Xmin

2.15

جدول 4-6-3- زیر معرف TDS ,EC

مشخصات محدوده
جامدات معلق (TDS)
xmax-xi/xmax-xmin
هدایت الکتریکی(EC)
xmax-xi/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
میلی گرم در لیتر

(us/cm)

1
2401
شادگان
2087
0.64
2,981
0.64
2
2402
رامهرمز
5875
0.00
8,393
0.00
3
2403
دالون
1930
0.67
2,757
0.67
4
2404
باغ ملک
0
1.00
0
1.00
5
2405
صیدون
3515
0.40
5,021
0.40
6
2406
جایزان
0
1.00
0
1.00
7
2407
بهبهان
1316
0.78
1,880
0.78
8
2408
تخت دراز
1316
0.78
1,880
0.78
9
2409
هندیجان
2668
0.55
3,811
0.55
10
2410
زیدون
2668
0.55
3,811
0.55
11
2411
لیشتر
1026
0.83
1,466
0.83
12
2412
دوگنبدان
0
1.00
0
1.00
13
2413
خیر آباد
234
0.96
334
0.96
14
2414
سرپری
0
1.00
0
1.00
15
2415
دهدشت
366
0.94
523
0.94
16
2416
شاه بهرام
648
0.89
926
0.89
17
2417
امام زاده جعفر
2668
0.55
3,811
0.55
18
2418
دشت رستم
612
0.90
874
0.90
19
2419
باشت
0
1.00
0
1.00
20
2420
نورآباد ممسنی
0
1.00
0
1.00
21
2421
فهلیان
0
1.00
0
1.00
22
2422
سرانجیلک
1851
0.68
2,644
0.68
23
2423
کودیان
0
1.00
0
1.00
24
2424
اردکان-چشمه سفید
192
0.97
274
0.97
Xmin
0

0

Xmax
5875

8,393

Xmax -Xmin
5875

8,393

جدول 4-6-4 زیر معرف سم و کود
مشخصات محدوده
مصرف کود
xmax-xi/xmax-xmin
سموم دفع آفت
xmax-xi/xmax-xmin
ردیف
کد
نام
تن

کیلوگرم یا لیتر

1
2401
شادگان
25673
0.000
142695
0.000
2
2402
رامهرمز
9291
0.646
51642
0.646
3
2403
دالون
435
0.995
2419
0.995
4
2404
باغ ملک
1259
0.963
6999
0.963
5
2405
صیدون
391
0.997
2174
0.997
6
2406
جایزان
4646
0.829
25821
0.829
7
2407
بهبهان
9047
0.656
50283
0.656
8
2408
تخت دراز
1125
0.968
6251
0.968
9
2409
هندیجان
9095
0.654
50555
0.654
10
2410
زیدون
3032
0.893
16852
0.893
11
2411
لیشتر
665
0.986
3696
0.986
12
2412
دوگنبدان
318
1.000
1767
1.000
13
2413
خیر آباد
509
0.992
2827
0.992
14
2414
سرپری
594
0.989
3302
0.989
15
2415
دهدشت
993
0.973
5518
0.973
16
2416
شاه بهرام
1051
0.971
5844
0.971
17
2417
امام زاده جعفر
1418
0.957
7882
0.957
18
2418
دشت رستم
3276
0.883
18211
0.883
19
2419
باشت
1506
0.953
8371
0.953
20
2420
نورآباد ممسنی
3976
0.856
22097
0.856
21
2421
فهلیان
5095
0.812
28322
0.812
22
2422
سرانجیلک
2260
0.923
12560
0.923
23
2423
کودیان
2885
0.899
16036
0.899
24
2424
اردکان-چشمه سفید
4694
0.827
26093
0.827
Xmin
318.00

1767

Xmax
25673.00

142695

Xmax -Xmin
25355.00

140928

جدول 3-4-2-22 مولفه محیط زیست
مشخصات محدوده
xmax-xi/xmax-xmin

اکسیژن محلول
فسفر
جامدات معلق
هدایت الکتریکی
کود
سموم
میانگین
میانگین
ردیف
کد
نام

ضربدر 20
1
2401
شادگان
0.47
0.61
0.64
0.64
0.000
0.000
0.39
7.88
2
2402
رامهرمز
0.22
0.64
0.00
0.00
0.646
0.646
0.36
7.18
3
2403
دالون
0.99
0.93
0.67
0.67
0.995
0.995
0.88
17.51
4
2404
باغ ملک
0.56
0.57
1.00
1.00
0.963
0.963
0.84
16.86
5
2405
صیدون
0.92
0.62
0.40
0.40
0.997
0.997
0.72
14.48
6
2406
جایزان
0.99
0.88
1.00
1.00
0.829
0.829
0.92
18.43
7
2407
بهبهان
0.71
0.92
0.78
0.78
0.656
0.656
0.75
14.95
8
2408
تخت دراز
0.00
0.82
0.78
0.78
0.968
0.968
0.72
14.36
9
2409
هندیجان
0.08
0.60
0.55
0.55
0.654
0.654
0.51
10.26
10
2410
زیدون
1.00
1.00
0.55
0.55
0.893
0.893
0.81
16.26
11
2411
لیشتر
0.51
0.00
0.83
0.83
0.986
0.986
0.69
13.78
12
2412
دوگنبدان
0.21
0.62
1.00
1.00
1.000
1.000
0.80
16.10
13
2413
خیر