پایان نامه ها و مقالات

پایان نامه با کلید واژگان **، بیشترین، بلال، ردیف

**50/20
a-e12 /18
7

a-e 66/180

c-i 54/ 6

c-h 4/ 14

a-f6/36

e-l 04/15
8

c-i8 / 166

a-d17 / 9

hi 93/ 11

a-d8/40

b-j 87/16
9
**57/30
** 60/15
ab 2/190
**26/13
**60/15
a-g29 /8
**76/10
**90/19
a-d 46/ 16
**86/22
**48/36
a-f53/36
**62/2
**90/7
g-l 33/14
10

d-j165

a-f 62/8

g-i 66/12

g-j6/26

b-l 06/16
11
**37/25
**98/19-
a 66/ 192
**11/25-
**98/19-
hi 8/4
*76/1-
**77/15
c-g 8/ 14
*77/6
**02/54
a-g73/35
**97/24
**53/41
a 32/21
12

a-h171

48g-i / 5

d- 93/13

h-j 4/24

e-l 67/14
13
**08/35
**29/37-
a-f 86/177
**15/42-
**29/37-
i 96/ 4
**22/14-
**98/8-
g-i 66/12
**6/18-
**02/10-
d-i 4/31
**74/6-
**98/4
b-g 47/17
14
**54/20
**23/37-
a-f 6/175
**67/44-
**23/37-
i 05/4
**76/4
**28/14
e-i 2/13
**07/21
**75/68
a-g 00/ 36
**41/13
**18/17
c-l 84/15
15

a-f 46/ 175

i 96/ 3

04d-h / 14

e-i 68/30

b-k 3/16
16
**39/20
**84/1-
a-d185
**13/8-
**84/1-
e-i 88/ 5
**53/3-
**68/13
c-h 53/ 14
**95/11
**49/61
a-f46/ 37
**02/9
**47/23
a-d 6/18
17

a-d 8/183

ab 95/9

ab18

a-c93/41

a-e 12/18
18
اختلاف اعداد هر سطوح که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند از نظر آماری در سطح 5% معنی دار نمی باشد. (آزمون چند دامنه ای دانکن 5%)

ادامه جدول ‏4-3- مقایسه میانگین، درصد هتروزیس و درصد هتروبلیتیوزیس بر اساس بهترین والد برای صفات کمی مورد مطالعه در والدین و هیبریدهای ذرت شیرین
عملکرد دانه
(تن در هکتار)
طول بلال
(سانتی متر)
تعداد برگ بالای بلال اصلی
تعداد کل برگ
ارتفاع بلال
(سانتی متر)
طول تاسل

h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms

h-p 66/4

20/ 6a-c

c-g 33/ 5

e-j 46/8

a-i 73/ 51

d-i 2/ 33
1
** 449/21
** 58/261
p-r 78/ 1
**28/ 44
**48/ 62
b-i 46/17
** 81/10
** 31/16
k-n 33/4
** 44/10-
0
c-i 86/ 8
** 36/ 21
** 91/ 32
a-e57
ns 49/3-
**28/ 7
c-g 8/ 36
2
** 22/35 –
** 45/11-
f-n 20/ 5
** 30/ 11
** 80/ 16
a-g 60/18
** 33/13 –
** 10/5 –
k-n 33/ 4
** 31/ 4-
** 37/10
c-i 86/ 8
** 57/ 28
** 60/ 57
a-d57
* 15/ 4
** 40/11
c-g 8/ 36
3

o-r 04/ 2

d-j 86/15

f-l 8/ 4

d-j 53/ 8

f-n41

c-h 66/ 34
4

6d-i 9/ 6

a-g 07/19

g-m 73/ 4

g-l 06/ 8

f-n41

g-i 4/ 30
5
** 36/ 42-
** 58/ 12-
n-r 14/ 2
** 56/ 41
** 28/44
a 2/ 22
** 31/ 7-
** 18/3-
e-i 06/5
** 31/ 3-
* 68/0
b-e 3/9
** 55/ 42
** 97/46
a 2/ 63
** 84/ 51
** 59/56
a66 / 46
6
** 87/70-
** 85/ 43-
1n-r 5/ 2
** 99/29
** 17/51
ab 8/21
** 08/14
** 55/27
c-f 4/5
** 41/16
** 28/ 39
b 4/ 10
** 18/ 18
** 12/ 34
a-f 33/ 56
** 72/ 6
** 06/ 13
c-e 06/38
7

k-r 43/ 3

a-e 86/19

c-e 46/5

h-m8

d-m 8/ 42

c-g 8/ 36
8

e-j 69/ 6

a-d 13/ 20

c-h 26/5

b-e 66/9

h-n 33/ 39

c-g 4/36
9
** 74/216
** 83/351
n-r 56/ 2
** 67/ 17
** 18/ 32
a-g 2/18
**70/ 2-
** 76/10
f-l 8/ 4
** 73/ 3
** 10/24
b-h 26/9
** 22/ 64
** 66/ 66
a-c 66/ 59
** 69/ 7-
ns 85/ 0
c-g 2/35
10

h-p 49/ 4

g-j 73/ 14

c-e 46/ 5

b-e 53/9

h-n 66/ 39

c-h 86/ 34
11
** 90/139
** 65/ 185
j-q 85/ 3
** 42/4 –
** 28/ 19
a-h 87/17
** 10/5 –
** 72/12
ab 2/ 6
**20-
35/0-
b-g 33/9
ns 31/ 9-
** 55/ 17
a-j 66/ 48
** 25/ 12
** 02/ 19
c-h 2/ 34
12

l-r 98/ 2

ij 2/13

e-k 93/4

i-m 86/ 7

f-n 66/ 40

c-g 66/ 35
13
** 15/39 –
** 44/ 32-
g-o 88/4
** 63/ 20-
** 16/ 12-
c-i 43/ 16
** 53/ 22
** 82/ 30
b-d 8/5
** 45/ 28
** 44/40
b 53/ 10
** 87/ 97
**98/ 108
ab62
** 15/ 14
** 86/ 28
bc 33/ 40
14
** 68/ 375
** 92/ 446
f-n 20/ 5
** 82/19
** 65/ 38
a-g 53/18
** 51/ 13-
** 21/9-
l-n 26/4
** 44/ 10-
0
h-m8
** 65/ 26
** 71/ 38
c-l 66/ 44
ns 62/ 2-
** 26/8
c-f 13/37
15

i-p 27/ 4

c-i 55/ 16

h-m 66/4

b-h 26/9

c-k 33/ 45

c-g 2/35
16
** 68/ 189
** 91/ 244
h-p 66/ 4
ns 53/0
** 47/25
a-g 8/18
** 20/ 10-
** 66/ 6
bc 86/5
**16-
** 62/4
b-d 8/ 9
** 02/ 16-
** 85/ 8
c-k 06/45
** 97/8
** 54/15
d-i 2/ 33
17

m-r 77/ 2

ab 8/21

c-f 4/5

b 4/ 10

a-g 33/56

c-e 06/ 38
18
اختلاف اعداد هر سطوح که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند از نظر آماری در سطح 5% معنی دار نمی باشد. (آزمون چند دامنه ای دانکن 5%)

4-2-8- عمق دانه
بیشترین اختلاف معنی داری در ترکیبات امید بخشHarvest gold × Merit به میزان 95/9 میلیمتر مشاهده شد. این تیمار با ترکیب امید بخش Challenger/s2 × Bassin تفاوت معنی داری نشان نداد. کمترین عمق دانه در ترکیبات امید بخش Chase/s2 × Temptation، Temptation × Chase مشاهده شد (جدول4-3). ترکیبات Power house × Temptationو K^ S2/2 -82 × EO8716با کمترین عمق دانه تفاوت معنی داری نشان ندادند. بیشترین و کمترین عمق دانه در بین لاین ها به ترتیب مربوط به Obsissionو Temptation به میزان مشاهده شد (جدول4-2). هیبرید تجاری Merit بیشترین عمق دانه را به میزان 98/8 میلیمتر نشان داد. البته هیبرید های KSC 403، Challengerو Passion نیز اختلاف معنی داری با Meritنشان ندادند. کمترین عمق دانه نیز در هیبرید Shaker مشاهده شد (جدول4-4). بین Signetو Oppsision نیز تفاوتی از نظر عمق دانه مشاهده نشد. مهدی پور و همکاران(1391) نیز گزارش کردند ترکیبات امید بخش Chase × Power house ، Temptation -S2/1 × Chase -S2و Chase-S2 × Temptation-S2 بیشترین عمق دانه و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 کمترین عمق دانه را نشان دادند
4-2-9- تعداد ردیف دانه در بلال
بیشترین تعداد ردیف بلال در ترکیبات امید بخشHarvest gold × Merit-s6، Harvest gold × Merit-s5و Temptation2 × powerhouse به تعداد 18ردیف بود. کمترین تعداد ردیف دانه در بلال در ترکیب امید بخش Challenger/s2 × Bassin به تعداد 93/11 ردیف مشاهده شد (جدول4-3). لاین Pasission بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به لاین Temptation نشان داد (جدول4-2). هیبرید تجاری 403 بیشترین تعداد ردیف دانه در بلال و کمترین تعداد ردیف نیز در هیبرید Challenjer مشاهده شد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1391) در گزارش خود عنوان کردند که ترکیب امید بخش Harvest gold × Power house S2 بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به ترکیب Temptation – S2 × Chase -S2 نشان داد. همچنین در هیبرید های تجاری نیز رقم 403 داشت.
4-2-10- تعداد دانه در ردیف بلال
بیشترین تعداد دانه در ردیف بلال در ترکیب امید بخش Basin × Oppsision و کمترین تعداد دانه در ردیف بلال در ترکیب امید بخش Temptation × Temptation-2 مشاهده شد. لاین Passion بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به لاین Temptation نشان داد (جدول4-2). هیبرید تجاری Merit و 403 بیشترین تعداد دانه در ردیف بلال و کمترین تعداد دانه در ردیف بلال نیز در هیبریدSignet مشاهده شد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1391) در گزارش خود عنوان کردند که ترکیب امید بخش Harvest gold × Power house S2 بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به ترکیب Temptation × Temptation-2و K^ S2/2 -82 × Obsission -S2نشان داد. لاین Power house-S2نیز بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به لاین Temptation -S2نشان داد. همچنین در هیبرید های تجاری نیز رقم Obsission بیشترین تعداد دانه در ردیف بلال را نسبت به رقم Signet نشان داد.
4-2-11- عملکرد دانه
یکی از صفات مهم و قابل توجه از نظر صنایع تبدیلی و کنسروسازی عملکرد دانه می باشد. با توجه به این که نتایج مقایسه میانگین ها عملکرد دانه حاکی از تفاوت معنی داری بین ترکیبات مورد بررسی می باشد (1% › P ). بنابراین انجام مقایسات میانگین این تفاوت ها را نشان خواهد داد. بیشترین عملکرد دانه در ترکیب امید بخش Challenger/s6 × Basin به میزان 96/6 تن در هکتار مشاهده شد، کمترین عملکرد دانه نیز در ترکیب امید بخش Chase/s2 × Temptation به میزان 78/1 تن در هکتار بود. لاین Shaker نیز بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به لاین Harvest gold به میزان 9 تن نشان داد (جدول4-2). بیشترین و کمترین عملکرد دانه در بین هیبریدهای تجاری به ترتیب مربوط به Passion و Signet می باشد (جدول4-4). در پژوهشی که روی اثرات دو تاریخ کاشت تابستانه بر عملکرد دانه و خصوصیات زراعی 9 هیبرید ذرت شیرین انجام شد، رقم خیلی زودرس Chase با میانگین 65/16 تن دانه در هکتار بالاترین عملکرد دانه قابل کنسرو را در هر دو تاریخ کاشت به خود اختصاص داد (خاوری خراسانی و همکاران 1387).

جدول ‏4-4- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی هیبریدهای تجاری ذرت شیرین
عملکرد دانه
(تن در هکتار)
طول بلال
(سانتی متر)
تعداد برگ بالای بلال اصلی
تعداد کل برگ
ارتفاع بلال
(سانتی متر)
طول تاسل
(سانتی متر)
ارتفاع بوته
(سانتی متر)
عمق دانه
(میلی متر)
تعداد ردیف دانه
تعداد دانه در ردیف
قطر ساقه
(میلی متر)
ژنوتیپ
a-c 55/10
a-e 66/19
e-l 86/4
f-l 13/8
a-f 33/56
c-e 53/37
a-g 66/174
a-e 8/8
a-d 4/16
a-c 33/42
c-l 59/15
19
b-e 63/8
a-d 06/20
c-h 26/5
b-f 4/9
a-i 73/51
ab 4/44
a-e 06/180
a-e 98/8
c-g 93/14
a-c 33/42
b-g 51/ 17
20
e-l 91/5
a-f 33/19
l-n 23/4
l-o 93/6
k-n 66/30
ab 66/39
g-m154
a-f 67/8
c-h 4/14
a-f 73/38
b-h 46/17
21
e-k 32/6
a-g 2/19
f-l 8/4
h-m8
j-n 33/33
c-h 2/34
j-n 2/144
a-g 42/8
a-e 86/15
a-e 93/39
a-c

پایان نامه ها و مقالات

پایان نامه با کلید واژگان هتروزیس، میزان، بیشترین، کمترین

94/18
22
a 05/12
b-i 41/17
d-h 2/5
d-j 53/8
j-n 8/33
c-g 46/35
m-o 73/136
a-f 58/8
a-f 53/15
b-g 66/34
ab54/19
23
ab 36/11
a-g 93/18
e-j5
j-n 4/7
d-n 33/41
c-e 33/37
a-h 66/171
b-h 32/7
d-h 06/14
a-e 4/40
b-f86/18
24
f-n 21/5
a-g 4/18
j-m 4/4
j-o 33/7
h-n 73/38
d-i33
f-m158
ab 86/9
c-h 6/14
a-f 46/37
i-l 64/13
25
اختلاف اعداد هر سطوح که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند از نظر آماری در سطح 5% معنی دار نمی باشد. (آزمون چند دامنه ای دانکن 5%)

4-3- وراثت پذیری
وراثت پذیری نسبتی از تنوع فنوتیپی در جمعیت است که توسط عوامل ژنتیکی ایجاد شده است. از وراثت پذیری برای بررسی سهم نسبی ژن ها و محیط در تنوع موجود در یک صفت استفاده می شود و یکی از سوالات مهم در ژنتیک کمی این است که چقدر از تنوع فنوتیپی، از تفاوت های ژنتیکی بین افراد ناشی می شود و چقدر آن حاصل تنوع محیطی است.
با توجه به (جدول4-5) میزان وراثت پذیری درکلیه صفات بیش از 60 درصد به بالا متغیر بود، بیش ترین میزان وراثت پذیری در صفات عملکرد دانه قابل کنسرو و تعداد کل برگ و کم ترین مقدار مربوط به قطر ساقه بود. بالا بودن وراثت پذیری حاکی از آن است که اثرات ژنتیکی سهم بیشتری در کنترل صفات فوق نشان می دهد. وراثت پذیری عمومی برای اکثر صفات، نسبتا بالا برآورد گردید که این موضوع می تواند ناشی از شرایط کنترل شده آزمایش باشد. بازو بندی و همکاران (1391) در بررسی برآورد وراثت پذیری و هتروزیس درنسلهای ژنتیکی هیبرید زودرس ذرت رقم KSC260 نشان دادند، میزان وراثت پذیری صفات از حداقل 57 تا 93 درصد متغیر بود که ناشی از سهم بیشتر اثرات ژنتیکی در کنترل صفات مورد بررسی بود. بنابراین، انتخاب هیبرید برتر بر اساس صفاتی که وراثت پذیری بالایی دارند، انجام می گیرد (Allan, 1980). مهدی پور و همکاران (1391) نیز میزان وراثت پذیری در عملکر دانه را حدود 70 درصد برآورد کرد درحالی که میزان وراثت پذیری عملکرد در نتایج ما بیش از 85 درصد می باشد که این شانس بیشتر گزینش را در نسلهای در حال تفکیک بالا برده و می توان انتظار داشت این صفت به مقدار مطلوب در نتاج تظاهر پیداکرده و انتخاب برمبنای فنوتیپ برای بهبود آن موثر واقع می گردد. با توجه به مطلوب بودن وراثت پذیری 70 درصد به بالا نتایج مهدی پور و همکاران (1391) با نتایج این تحقیق نیز مطابقت داشت.

جدول ‏4- 5- وراثت‌پذیری صفات مورد بررسی درژنوتیپ های ذرت شیرین

صفات
عملکرد
ارتفاع بوته
طول تاسل
ارتفاع بلال

تعدادبرگ بالای بلال
تعداد کل برگ
طول بلال
عمق دانه
تعداد ردیف دانه
تعداد دانه در ردیف

49/85
20/82
68/72
55/70
78/83
71/85
22/66
40/64
79/68
03/75

4-4- هتروزیس و هتروبلیتیوزیس
میزان هتروزیس و هتروبلیتیوزیس در ترکیبات امید بخش (جدول4-3) محاسبه گردید. برای صفت طول بلال بیشترین و کم ترین هتروزیس مثبت و معنی دار به ترتیب مربوط به ترکیبات Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 می باشد. هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب امید بخش K^ S2/2 -82 × EO8716 به میزان 12- درصد مشاهده شد. لازم به ذکر است اصطلاح هتروزیس منفی برای مواردی بوده که عملکرد بوته های F1کمتر از متوسط عملکرد والدین یا ضعیف تر از عملکرد والد برتر باشد. در هتروبلیتیوزیس بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول4-3). همچنین بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Power house × Temptation به میزان 21- و 4- درصد مشاهده شد. برای تعداد دانه در ردیف بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Chase/s2 × Temptation و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول4-3).

Chase/s2× Temptation
همچنین برای این صفت بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Basin × Oppsision و Power house × Temptation و هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول4-3). در صفت تعداد ردیف دانه نیز بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Chase/s6 × Temptation و Basin × Oppsision و هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول4-3).

Chase/s6 × Temptation
همچنین بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Temptation × Chase، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Power house × Temptation مشاهده شد (جدول4-3). بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار برای صفت عمق دانه در ترکیبات امید بخش Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد. همچنین هتروزیس منفی و معنی دار برای این صفت مربوط به ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 بوده است (جدول4-3). در هتروبلیتیوزیس بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Chase × Harvest gold به میزان 34 و 13 درصد مشاهده شد. بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Temptation × Chase و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 به میزان 45- و 10- مشاهده شد. در سه صفت ارتفاع بوته، طول تاسل و ارتفاع بلال برآورد تمام هتروزیس ها در ترکیبات محاسبه شده نیز مثبت و معنی دار شد (جدول4-3). در صفت ارتفاع بوته بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش K^ S2/2 -82 × EO8716 و Basin × Oppsision به میزان 42 و 16 درصد نشان داد. صفت طول تاسل بیشترین و کمترین ه
تروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Basin × Oppsision و Chase/s2 × Temptation به میزان 57 و 7 درصد نشان داد.

صفت ارتفاع بلال بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش
K^ S2/2 -82 × EO8716 و Temptation × Power house به میزان 109 و 9 درصد نشان داد. بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار برای صفت ارتفاع بوته در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Basin × Oppsision به میزان 35 و 16 درصد مشاهده شد. برای صفت طول تاسل بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Basin × Oppsision و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 (جدول4-3) مشاهده شد. بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در صفت ارتفاع بلال مربوط به ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 وHarvest gold × Merit می باشد (جدول4-3). در صفت قطر ساقه بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش Power house × Temptation و K^ S2/2 -82 × EO8716 و هتروزیس منفی و معنی دار نیز در ترکیب Basin × Oppsision مشاهده شد (جدول4-3). بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Power house × Temptation و Chase× Harvest gold، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 و K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول4-3). در صفت تعداد کل برگ و تعداد برگ بالای بلال اصلی بیشترین هتروزیس مثبت و معنی دار را ترکیب امید بخشK^ S2/2 -82 × EO8716 و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در صفت تعداد کل برگ در ترکیب Basin × Oppsision و در صفت تعداد برگ بالای بلال اصلی در ترکیب Temptation × Power house مشاهده شد (جدول4-3). هتروزیس منفی و معنی دار نیز تنها در صفت تعداد برگ بالای بلال اصلی مشاهده شد. که بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیبات Temptation × Chase و Basin × Oppsision به میزان 9- و 3- درصد بود. هتروبلیتیوزیس در دو صفت فوق نشان داد، بیشترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 می باشد. بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار برای صفت عملکرد دانه در ترکیبات امید بخش Temptation × Chase و Power house × Temptation، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Harvest gold × Merit و82 Opssision/s2 × K^ S2/2 – مشاهده شد (جدول4-3). بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Temptation × Chase و Power house × Temptation، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Harvest gold × Meritو Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول4-3).
با توجه به نتایج هتروزیس نسبی می توان گفت بیشترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار در صفت عملکرد دانه به میزان 447 درصد در ترکیب امید بخش Temptation × Chase و کمترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار برای تعداد کل برگ در ترکیب Basin × Oppsision به میزان 1 درصد مشاهده شد. منفی شدن هتروزیس می تواند ناشی از پسروی های اینبریدینگ در لاین های والدینی باشد. بالا بودن میزان هتروزیس عملکرد دانه در ترکیب Temptation × Chase برتری این هیبرید را نسبت به والدین آن نشان می دهد. نتایج مقایسه میانگین نیز در بین ترکیبات امید بخش موید مطلب فوق می باشد. بیشترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار برای عملکرد دانه در ترکیب Harvest gold × Merit به میزان 44- درصد مشاهده شد. کمترین درصد هتروزیس عمق دانه در ترکیب Temptation × Power house به میزان 2- درصد مشاهده شد. بیشترین هتروبلتیوزیس مثبت و معنی دار برای عملکرد دانه در ترکیب Temptation × Chase به میزان 376 درصد و کمترین مقدار در صفات طول تاسل در ترکیب Opssision/s2 × K^ S2/2 -82، قطر ساقه درترکیب Harvest gold × Merit و تعداد کل برگ در ترکیب Chase × Harvest gold به میزان 4 درصد بود. بالا بودن میزان هتروبلتیوزیس در ترکیب Temptation × Chase برتری والد برتر یعنی Temptation را نسبت به Chase در افزایش عملکرد نشان می دهد. بیشترین هتروبلتیوزیس منفی و معنی دار در عملکرد دانه مربوط به ترکیب Harvest gold × Merit و کمترین مقدار در صفت تعداد ردیف دانه در بلال در ترکیب Power house × Temptation مشاهده شد (جدول4-3). مهدی پور و همکاران(1391) بیشترین میزان هتروزیس نسبی را برای عملکرد دانه در ترکیب Chase × Temptation-1 به میزان 280 درصد و کمترین میزان هتروزیس را ترکیب Temptation × Chase به میزان 7 درصد گزارش کردند، که با یافته های نتایج ما مطابقت نداشت. همچنین ترکیب Obsission/s2 × K^ S2/2 -82 نیز 25- درصد گزارش شد، که این نتیجه در یافته های ما 44- درصد مشاهده شد. بیشترین هتروبلتیوزیس در گزارش مهدی پور و همکاران(1391) در ترکیب Challenger/s2 × Bassin به میزان 75 درصد و کمترین هتروبلتیوزیس در ترکیب Temptation × Power house به میزان 13 درصد مشاهده شد، که با نتایج ما مطابقت نداشت. بیشترین و کمترین میزان هتروبلتیوزیس منفی نیزدر آزمایش مهدی پور و همکاران(1391) در ترکیب K^ S2/2 -82 × Obsission -S2 و Challenger/s2 × Bassin ارائه شد که با نتایج ما متفاوت بود.
(Assuncao et al., 2010 ; Alam et al., 2008 and Muraya et al., 2006) برای ارتفاع بوته، هتروزیس مثبت و معنی دار گزار ش کردند که موافق با نتایج حاصل از این تحقیق می باشد.
وجود هتروزیس مثبت و معنی دار در نتایج (Soengas et al., 2003 and Muraya et al., 2006 ) برای صفات تعداد ردیف دانه و دانه در ردیف نیز مشاهده شده است.
نتایج مطالعات (Revilla et al., 2000 ) حاکی از وجود درصد هتروزیس بالاتر برای عملکرد دانه و مشابه نتایج حاصل از این بررسی بود.

4-5- تجزیه به مولفه های اصلی
نتایج حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که سه مولفه اول در مجموع 72 درصد از تنوع کل موجود در بین داده ها را توجیه می نماید (جدول4-6).

جدول ‏4-6- واریانس هر یک از مولفه ها در روش تجزیه به مولفه های اصلی
صفات
وزن مولفه
درصد تجمعی واریانس
درصد واریا
نس مربوطه
طول بلال
389/4
901/39
901/39
تعداد دانه در ردیف
141/2
364/59
463/19

پایان نامه ها و مقالات

پایان نامه با کلید واژگان بیشترین، لاین، امید، داری

ارتفاع بوته
طول تاسل

ارتفاع بلال

تعدادبرگ
بالای بلال
تعدادکل برگ
طول بلال
تعداد ردیف دانه
عمق دانه
تعداد دانه در ردیف
قطر ساقه
تکرار
2
**242/2
*177/24
**90/1
**50/49
**22/0
**86/0
245/1**
1/457 *
122/8**
777/82**
**864/0
ژنوتیپ
37
**379/27
017/1068**
**53/54
**33/300
**01/1
**56/4
544/20**
803/8**
8. 976**
421/137**
**92/52
خطا
74
465/1
873/71
05/6
67/ 36
06/0
24/0
983/2
156/1
396/1
718/13
**69/2
ns : غیر معنی دار
*و **: به ترتیب معنی دار در سطوح پنج و یک درصد

4-2- مقایسات میانگین
4-2-1- ارتفاع بوته
ترکیب امید بخش Power house × Temptation بیشترین ارتفاع بوته به طول 193 سانتی متر را نشان داد(جدول4-3)، ترکیب امید بخش Chase × Harvest gold نیز اختلاف معنی داری با تیمار فوق نشان نداد. کمترین ارتفاع در ترکیبات امید بخش، در ترکیب Challenger × Temptation به میزان 164 سانتی متر مشاهده شد. لاین Merit بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به لاین Harvest gold به طول 184 سانتی متر نشان داد. همچنین لاین K^ S13/2 -82 تفاوت معنی داری با لاین Harvest gold به لحاظ ارتفاع بوته نشان نداد. در هیبریدهای تجاری نیز هیبرید Merit بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر هیبریدها به خصوص هیبرید Passion نشان داد(جدول4-4). مهدی پور و همکاران (1391) در آزمایشی مشابه بیشترین ارتفاع بوته را در ترکیب امید بخشPower house × Temptation و کمترین ارتفاع بوته را در ترکیب امید بخش Challenger × Basin مشاهده نمودند. که بیشترین ارتفاع بوته در ترکیبات امید بخش با نتایج ما مطابقت داشت. همچنین در هیبرید های تجاری بیشترین ارتفاع بوته را هیبرید Basin، Merit وKSC 403 نشان داد. در بررسی مقایسه میانگین این صفت در بین لاین ها نیز بیشترین ارتفاع بوته در لاین K^ S13/2 -82 و کمترین در لاین Challenger مشاهده شد. نتایج این آزمایش در خصوص بیشترین ارتفاع بوته در ترکیبات امید بخش و هیبریدهای تجاری و لاین ها با نتایج این تحقیق مطابقت داشت.
4-2-2- ارتفاع بلال
ترکیب امید بخش Basin × Oppsision بیشترین اختلاف معنی داری را با ترکیب های امید بخش Oppsision/s6 × K^ S2/2 -82 و Challenger/s6 × Basin نشان داد (جدول4-3). این ترکیب امید بخش با ترکیب امید بخش K^ S2/2 -82 × EO8716 اختلافی نشان نداد. لاین Power house نیز بیشترین اختلاف معنی داری را با لاین K^ S2/2 -82 نشان داد. همچنین هیبرید تجاری KSC 403 بالاترین ارتفاع بلال و کمترین ارتفاع بلال در هیبریدChallenger مشاهده شد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران (1391) نیز با مقایسه میانگین نشان دادند لاین های Sweet-2 و Power house دو بار سلف شده (s2) بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به لاین Chase به میزان 43سانتیمتر نشان داد. طبق نتایج ما نیز لاین Power house بیش ترین ارتفاع بلال را نشان داد، که بنابراین با نتایج ما مطابقت داشت. در بین هیبریدهای امید بخش نیز Temptation × Power house بیشترین ارتفاع بلال را به میزان41 سانتی متر نشان داد، البته در نتایج ما ترکیب امید بخش Basin × Oppsision بیشترین ارتفاع بلال را نسبت به سایر لاین ها داشته است. دربین هیبرید های تجاری نیز بالاترین ارتفاع بلال در رقم KSC 403 و هیبرید Merit به میزان 48 سانتی متر ملاحظه شد.
4-2-3- طول تاسل
ترکیب امید بخش Basin × Oppsision بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر ترکیبات امید بخش به خصوص ترکیب امید بخش Challenger/s6 × Basin نشان داد. لاین K^ S13/2 -82 نیز بیشترین طول تاسل را به میزان 13/38 سانتی متر نشان داد، که البته با لاین Chase اختلاف معنی داری نداشت وکمترین طول تاسل در لاین Power house مشاهده شد (جدول4-2). مهدی پور و همکاران نیز نتیجه گرفتند که ترکیب امید بخش Temptation -S2 × Chase -S2 بیشترین طول تاسل را به میزان 40 سانتی متر داشت. لاین K^ S2/2 -82 و Harvest gold بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر لاین ها نشان دادند. همچنین در بررسی ارقام تجاری رقم Merit به طول 4/44 سانتی متر بیشترین طول تاسل را نشان داد که البته با سایر هیبریدهایChallenger، Chase، Basin، Passion و KSC 403 از نظر آماری اختلاف معنی داری با یکدیگر نداشتند و کمترین طول تاسل درهیبرید Signet به طول 33 سانتی متر دیده شد (جدول4-4).
4-2-4- طول بلال
طول بلال صفت مهمی است که علاوه بر عملکرد نهایی دانه بر بازارپسندی محصول نیز موثر است و دامنه تغییرات این صفت در این آزمایش 01/11سانتی متر می باشد. ترکیب های امید بخش Basin × Oppsision و Harvest gold × Merit بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر ترکیبات به ویژه Temptation × Temptation-2 دارد. لاین EO8716 بیشترین طول بلال را نسبت به سایر لاین ها به ویژه لاین Temptation و Harvest gold نشان داد (جدول4-2). همچنین هیبرید تجاری Merit بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر هیبرید ها به ویژه هیبرید Signet نشان داد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1390) نیز گزارش کرد ترکیبات امید بخش Basin × Challenger، Challenger/s6 × Basin، Temptation × Power house، Power house × Harvest gold و Oppsision/s6 × K^ S2/2 -82 اختلاف معنی داری با هم ندارند و میزان طول بلال در تیمارهای فوق حدود 22 سانتی متر مشاهده شد. کمترین مقدار طول بلال نیز در ترکیب امید بخش Obsission × K^ S2/2 -82 به طول 14 سانتی متر مشاهده شد. لاین های Basin و Power house نیز بیشترین طول بلال را نسبت به لاین Temptation -S2 داشتند.
4-2-5- قطر ساقه
ترکیب امید بخش Power house × Temptation بیشترین اختلاف معنی داری به قطر 32/21 میلیمتر را نسبت به سایر ترکیبات امید بخش به خصوص ترکیب امید بخش Challenger ×Temptation نشان داد. بیشترین و کمترین قطر ساقه در بین لاین ها ب
ه ترتیب مربوط به Merit و Harvest gold میباشد (جدول 4-2). هیبرید تجاری Pasission نیز بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر هیبریدهای تجاری به ویژه هیبرید Signet نشان داد (جدول4-4).

جدول ‏4-2- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی لاین های ذرت شیرین
عملکرد دانه (تن در هکتار)
طول بلال
(سانتی متر)
تعداد برگ بالای بلال اصلی
تعداد کل برگ
ارتفاع بلال
(سانتی متر)
طول تاسل
(سانتی متر)
ارتفاع بوته
(سانتی متر)
عمق دانه
(میلی متر)
تعداد ردیف دانه
تعداد دانه در ردیف
قطر ساقه
(میلی متر)
ژنوتیپ ها
qr18 / 1
d-j 73/15
c-e 46/ 5
bc 06/ 10
d-n 66/41
hi 86/28
g-m 93/153
e-i 90/ 5
f-i 86/12
e-i 73/30
b-k 28/16
Basin
qr 80/ 0
e-j 46/15
e-k 93/ 4
c-i 93/ 8
j-n 26/ 35
13cd /38
i-n 66/ 145
b-h 32/7
g-i 6/ 12
f-i 73/ 29
h-l 96/ 13
Chase
r 32/ 0
j 07/12
n 73/ 3
o6
i-m 33/ 36
e-i 66/ 31
k-n 46/143
b-i 03/ 7
c-g 86/14
ij 8/23
l 6/ 12
Horvestgold
qr 09/ 1
j 26/ 11
i-m 46/ 4
k-o 06/7
l-n 13/29
g-i 46/30
m-o 66/136
f-i 58/5
i 5/ 10
k 93/12
kl 06/ 13
Temptation
j-q 71/3
f-j 14/ 15
e-j5
b-h 26/ 9
c-l 33/44
f-i 73/30
h-m 86/152
a 63/ 10
c-h 2/ 14
c-g 13/34
b-g 73/ 17
Oppsision
c-g 94/7
a-e 73/19
e-k 93/ 4
f-l 13/8
c-l 33/ 44
c-g 33/ 36
d-k13 / 164
ab 77/9
a-d 2/16
a-e 06/40
d-l 29/15
Pasission
a-d 70/9
a-g 9/ 18
d-h 2/ 5
e-j 46/ 8
h-n 33/ 39
e-i 66/ 31
e-l159
a-g 21/8
c-h 43/14
a-f 33/ 36
c-l 98/ 15
Shaker
e-m 81/5
c-i 77/16
g-m 73/ 4
c-i 93/8
b-j 66/47
c-g 66/ 35
a-d184
b-h 4/ 7
c-h 53/ 14
d-i 13/ 32
b-g 47/ 17
Merit
c-f 02/8
c-i 71/ 16
mn 13/4
m-o 8/6
mn28
c-g 33/35
no 66/131
b-h 25/7
e-i 06/13
d-i 2/ 31
f-l 55/ 14
K^ S2/2 -82
e-k 43/ 6
a-c 70/ 20
g-m 73/4
f-k 2/8
k-n 33/ 31
i 26/ 27
o 3/110
a-f 58/8
c-g 76/14
a-f 6/38
a-d 74/ 18
EO8716
p-r 60/ 1
a-g 7/ 18
a 53/6
a 66/ 11
a-h 66/ 53
i27
g-m 66/153
d-i 41/60
c-g 06/15
c-h 46/33
b-i 06/ 17
Power house
m-r 77/2
h-j 56/16
e-j5
bc10
n 33/ 26
i 06 /27
l-o 86/ 139
a-g 2/ 8
i11
jk 6/ 19
j-l 54/13
Signet
e-h 56/ 7
c-i 05/17
l-n 26/ 4
no 64/6
j-n 66/33
b-d 73/ 38
j-m 2/ 144
a-g 10/ 8
f-i13
c-h 53/ 33
c-l 45/ 15
K^ S13/2 -82
اختلاف اعداد هر سطوح که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند از نظر آماری در سطح 5% معنی دار نمی باشد. (آزمون چند دامنه ای دانکن 5%)

4-2-6- تعداد برگ
بیشترین اختلاف معنی داری در تر کیب امید بخش Harvest gold × Merit به میزان 10 برگ مشاهده شد. کمترین تعداد برگ در ترکیبات امید بخش Temptation × Temptation-2، Temptation × Chase و Chase/s2 × Temptation مشاهده شد (جدول4-3). لاین Power house بیشترین تعداد برگ به میزان 12 عدد و لاین های Harvest gold و K^ S13/2 -82 تعداد 6 برگ مشاهده شد. هیبرید تجاری Signet با 10 برگ بیشترین تعداد برگ را در بین هیبریدهای تجاری نسبت به سایر هیبریدها به ویژه Shaker نشان داد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1391) نیز گزارش کرد ترکیبات امید بخش Opssision/s2 × K^ S2/2 -82و Harvest gold × Power house بیشترین و Temptation -S2 × Chase -S2کمترین تعداد برگ را دارد. همچنین لاین های Sweet-2، K^ S2/2 -82و K^ S13/2 -82 بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر لاین ها به ویژه لاین Temptation نشان دادند. هیبرید تجاری Merit نیز نسبت به سایر هیبرید های تجاری به خصوص هیبرید تجاری Signet بیشترین اثر معنی داری را نشان داد (جدول4-4).
4-2-7- تعداد برگ بالای بلال اصلی
ترکیب امید بخش Power house × Temptation بیشترین اثر معنی داری را نسبت به سایر ترکیبات به میزان 6 برگ نشان داد، کمترین تعداد برگ نیز مربوط به ترکیب Temptation × Chase مشاهده شد که البته با ترکیبات Chase/s2 × Temptation و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 اختلافی نشان نداد. در بین لاین ها نیز بیشترین و کمترین تعداد برگ به ترتیب مربوط به Power house و Harvest gold می باشد که البته Harvest gold با لاین EO8716 تفاوتی نشان نداد (جدول4-2). هیبرید تجاری Merit بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به سایر هیبرید ها نشان داد. کمترین تعداد برگ نیز در هیبرید تجاری Chase مشاهده شد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1391) گزارش کردند که ترکیب امید بخش Harvest gold × Power house بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به سایر ترکیبات نشان داد. ترکیب Chase × Temptation-2کمترین تعداد برگ را نشان داد. همچنین ترکیبات Temptation -S2/1 × Chase -S2و Temptation-2 × Temptation اختلاف معنی داری با تیمار فوق نشان نداد.

جدول ‏4-3- مقایسه میانگین، درصد هتروزیس و درصد هتروبلیتیوزیس بر اساس بهترین والد برای صفات کمی مورد مطالعه در والدین و هیبریدهای ذرت شیرین

ارتفاع بوته
(سانتی متر)

عمق دانه
(میلی متر)

تعداد ردیف دانه

تعداد دانه در ردیف

قطر ساقه
(میلی متر)

h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms

a-d 13/183

b-h 45/ 7

a-c18

ab93/43

b-j77 /16
1
**02/24
ns 38/ 1
a-c 53/187
**64/10-
ns38 /1
a-e 92/8
**28/14
**67/24
c-h 6/ 14
** 09/23
71/ 56
a-f6/37
**68/7
**27/11
b-l 08/16
2
**67/22
**70/6
a-c53 /187
**27/10-
** 70/ 6
a-c 54/ 9
**37/17
**24/22
a-d 66/ 16
ns 10/ 4
8 ** 77/
a-g53/35
**32/9-
39/0-
b-l08/16
3

d-k 33/164

a-h 57/7

e-i 2/13

c-g86/33

i-l 79/13
4

b-h169

ab 87/ 9

f-i 86/12

a-f6/37

c-l 81/15
5
**63/15
**25/12-
a-f178
**77/31-
**25/12-
b-h 25/ 7
**98/7
**30/13
a-g 33/15
**64/31
**54/38
a93/44
**42/8-
**52/4-
b-k24 /16
6
10/0-
ns 25/12
a-d 8/ 183
**45/34
**90/37
ab 95/9
**07/21
**44/22
a18
**49/30
**94/49
a-c93/41
**70/3

پایان نامه ها و مقالات

پایان نامه با کلید واژگان میلی، تجزیه، ساکارز، منحنی

هتروزیس نسبی
میانگین والدین
هتروزیس نسبت به والد برتر: این اصطلاح اولین بار توسط بیتزر و همکاران در سال 1968، برای توضیح ارزش و پیشرفت هتروزیگوت نسبت به والد برتر شرکت کننده در تلاقی به کار برده شد و به طریقه زیر اندازه گیری می شود:

?میانگین والد برتر – میانگین ???F1
100 × ???___________________________????= هتروزیس نسبی
میانگین والد برتر
3-5-2- هتروزیس استاندارد
این نوع هتروزیس نسبت به واریته شاهد و محلی اندازه گیری می شود. واریته شاهد واریته است که کشت آن در محل رایج است هتروزیس استاندارد به طریقه زیر اندازه گیری می گردد:
???میانگین واریته شاهد – میانگین F1
100?× _____________________________??= هتروزیس نسبی
?میانگین واریته شاهد
3-6- تعیین قند محلول با استفاده از معرف آنترون (Anthrone Reagent)
نزدیک منحنی بازتابش نوری محلی برای تعیین قندهای محلول در بافت گندم آسیاب شده وجود دارد. در ذیل روشی دیگر به عنوان روش مرجع تشریح شده است.
روش آنترون براساس واکنش آنترون (9 و 10- دی هیدرو-9-اگزوآنتراکنو) با ترکیب متیل فورفورال کربوهیدراتی (تیمار کربوهیدرات در اسید سولفوریک غلیظ) است که منجر به تولید همی استال رنگی می شود که با دستگاه اسپکتروفتومتری در طول موج 630 نانومتر مشخص می شود.

جدول ‏3-2- معرفها
معرف/ مخلوط
معرفهای خاص
آماده سازی
توصیه های ویژه
آب دیونیزه



اسید سولفوریک
اسید سولفوریک (محلول)


معرف آنترون

1 ساعت پیش از استفاده، 100 میلی گرم از معرف آنترون را توزین و در 50 میلی لیتر اسید سولفوریک غلیظ محلول حل کنید.
بصورت روزانه تهیه کنید.
از نور محافظت کنید؛ بر روی یخ یا در یخچال نگهداری کنید.
محلول استوک ساکارز
(100 ?g/ml)
محلول استوک ساکارز
(30 ?g/ml)

ساکارز را به مدت 1 ساعت در دمای 105 درجه سانتیگراد خشک کنید.
25 میلی گرم ساکارز را در 250 میلی لیتر آب دیونیزه حل کنید.
30 میلی لیتر از محلول µg/ml 100 در 100 میلی لیتر فلاسک حجمی با آب دیونیزه رقیق نمایید.
به صورت هفتگی تهیه و در دمای 4 درجه سانتیگراد نگهداری کنید.
به طور کامل با سر و ته کردن پیش از تهیه رقیق سازی شده ها برای منحنی استاندارد به هم بزنید.

3-6-1- روش کار
نمونه برداری و آسیاب
برداشتن یک نمونه تصادفی شامل 30-20 دانه به عنوان یک نماینده از مواد خود.
1- مطمئن باشید که تمام نمونه های دانه دارای مقدار رطوبت مشابه هستند.
2- هر نمونه را با آسیاب کردن به صورت پودر بسیار ریز درآورید.

3-6-2- خشک کردن
نمونه ها را در دمای 60 درجه سانتیگراد خشک شد.
3-6-3- استخراج
(این مقادیر برای لوله های 15 میلی لیتری است)
1- برای هر نمونه، 20 میلی گرم پودر خشک شده را توزین و در لوله های فالکون 15 میلی لیتری ریخته شد.
2- 4 میلی لیتر آب دیونیزه اضافه شد؛ بلافاصله پوشانیده شد و به خوبی سروته گردید.
3- قفسه نمونه را در حمام آب به مدت 45 دقیقه در دمای 70 درجه سانتیگراد قرار داده شد.
4- نمونه ها را بطور کامل به مدت 15 دقیقه سر و ته گردید.
5- پس از انکوباسیون، نمونه ها را روی یخ قرار داده شد.
6- به مدت 10 دقیقه در 3000 دور در دقیقه سانتریفیوژ گردید.
7- از محلول رویی شناور بسته به نوع ماده برای رقیق سازی استفاده گردید:
گندم: 1به 50 (µl 100 محلول رویی شناور در 9/4 میلی لیتر آب دیونیزه)
ذرت: 1به 20 (µl 250 محلول رویی شناور در 75/4 میلی لیتر آب دیونیزه)

3-6-4- واکنش رنگ سنج
8- 5/2 میلی لیتر از رقیق شده را برداشته و با احتیاط به لوله فالکون جدیدی در آب سرد منتقل گردید.
9- با استفاده از بورت، به آهستگی 5 میلی لیتر محلول آنترون به هر لوله اضافه شد؛ به تکان دادن لوله در آب دارای یخ ادامه داده شد.
10- هر لوله را به خوبه سروته گردید.
11- لوله ها را ببندید و در حمام آب داغ به مدت 5/7 دقیقه قرار داده شد.
12- لوله ها را از حمام آب خارج و اجازه داده شد تا با دمای اتاق هم دما شوند.
13- جذب را بوسیله اسپکترفتومتر در طول موج 630 نانومتر قرائت شد.

جدول ‏3-3- مقیاس پایین واکنش رنگ سنجی و توصیه های ویژه برای استفاده از میکروپلیت
معرف
مرحله
لوله 15 میلی لیتری
میکروپلیت
هیدرولیسات
معرف رنگ سنجی
5/2 میلی لیتر
µL 50
معرف رنگ سنجی
معرف رنگ سنجی
5 میلی لیتر
µL 100

الف- هر نمونه با 3 تکرار در میکروپلیت آنالیز شد.
ب- 96 پلیت مطلوب روی یخ نگهداری شدند.
ج- محلول آنترون را با استفاده از پیپت چندشاخه ای دیجیتال اضافه گردید. با احتیاط انجام شد تا مطمئن شدیم که همه µL 100 به خوبی منتقل شده است.
د- پلیت را با نوار آلومینیومی بپوشانید و خیلی با احتیاط سروته کنید تا محلول همگنی در هر کدام به خوبی مشاهده شود.
م- پلیتها را در دمای 100 درجه سانتیگراد به مدت 20 دقیقه با نمونه های ذرت و به مدت 10 دقیقه با نمونه های گندم انکوبه گردید.
ص- پلیتها را در یخچال به مدت 10 دقیقه پیش از قرائت با دستگاه قرائت کننده میکروپلیت خنک گردید.

3-6-5- منحنی استاندارد
1- محلول استوکی از 100 میکرو گرم بر میلی لیتر ساکارز خشک در آب دیونیزه آماده شد.
2- در لوله های فالکون 15 میلی لیتری، رقت های 0، 10، 15، 20، 25 و 30 میکرو گرم بر میلی لیتر را ساخته شد. رقیق سازی را به صورت روزانه انجام گردیده و به خوبی پیش
از استفاده بعدی بهم زده شده.
3- واکنش رنگ سنجی (مراحل 14 تا 18) را با استفاده از 50 میکرو گرم از رقیق سازی شده ها انجام داده شد.
4- همیشه یک منحنی استاندارد در دو نسخه برای هر مجموعه از نمونه ها در هر روز در نظر گرفته شد.

جدول ‏3-4- منحنی استاندارد
شماره لوله
استوک ساکارز 100 (میکرو گرم بر میلی لیتر)
آب دیونیزه (میلی لیتر)
حجم نهایی
(میلی لیتر)
غلظت
µg sucrose /ml
1
0/0
0/10
0/10
0/0
2
0/1
0/9
0/10
0/10
3
5/1
5/8
0/10
0/15
4
0/2
0/8
0/10
0/20
5
5/2
5/7
0/10
0/25
6
0/3
0/7
0/10
0/30

3-6-6- منحنی استاندارد برای میکروپلیت
1- دو محلول استوک از ساکارز خشک 100 میکرو گرم بر میلی لیتر و 30 میکرو گرم بر میلی لیتر تهیه شده.
2- در لوله های فالکون 15 میلی لیتری، رقت های 0، 6، 12، 18، 24، 30، 40 و 60 میکرو گرم بر میلی لیتر را بوسیله آب دیونیزه ساخته شد. رقیق سازی را به صورت روزانه انجام گردید و به خوبی پیش از استفاده بعدی بهم زده شد.
3- واکنش رنگ سنجی (مراحل 14 تا 18) را با استفاده از 50 µg از رقیق سازی شده ها انجام دهید.
4- همیشه یک منحنی استاندارد در دو نسخه برای هر مجموعه از نمونه ها در هر روز در نظر بگیرید.
جدول ‏3-5. منحنی استاندارد برای میکروپلیت (1)
شماره لوله
استوک ساکارز 30 (میکرو گرم بر میلی لیتر)
آب دیونیزه (میلی لیتر)
حجم نهایی (میلی لیتر)
غلظت
µg sucrose /ml
1
0/0
5/2
5/2
0/0
2
5/0
0/2
5/2
6
3
1
5/1
5/2
12
4
5/1
0/1
5/2
18
5
2
5/0
5/2
24
6
5/2
0
5/2
30

جدول ‏3-6- منحنی استاندارد برای میکروپلیت (2)
شماره لوله
استوک ساکارز 100 (میکرو گرم بر میلی لیتر)
آب دیونیزه (میلی لیتر)
حجم نهایی (میلی لیتر)
غلظت
µg sucrose /ml
7
0/1
5/1
5/2
40
8
5/1
0/1
5/2
60

محاسبات منحنی استاندارد
یک منحنی کالیبراسیون با استفاده ازمقادیر شناخته شده از ساکارز تعریف نمایید که از دامنه 0 تا 75 میکرو گرم (0 تا 3 میکرو گرم در میکروپلیت) می باشد. نقاط خوانده شده جذبدر630 نانومتررا به عنوان تابعی از مقدار به µg ومحاسبه شیب (m) روی نمودار تعیین نمایید که منحنی استاندارد می باشد. توجه داشته باشید که شیب خط دارای واحد OD/?g میباشد.

3-7- محاسبه درصد ساکارز
مقدار ساکارز برای هر نمونه با استفاده از معادله زیر برآورد میشود:
رقیق سازی شده OD 630n
× _____________________________ × ___________________ = درصد ساکارز
وزن m شیب

مثال: ذرت در میکروپلیت

برای محاسبه میزان ساکارز ماده بیولوژیکی (پودر دانه) نیاز است تا میزان جذب آنترون در استات سدیم را کم کنید.
رقیق سازی شده OD 630n
× _____________________________ × ___________________ = درصد ساکارز
وزن m شیب

جدول ‏3-7- عیب یابی
عیب
راه حل
عدم وجود توسعه رنگ در واکنش
1- مجموعه دیگری از معرفهای رنگ سنجی را امتحان کنید.
تغییر در مقادیر منحنی فاکتور/ اندازه گیری OD منحنی استاندارد ساکارز
2- از کیفیت منحنی استاندارد ساکارز اطمینان حاصل کنید.
3- مطمئن شوید که اسید سولفوریک با کیفیت است.
4- از کیفیت همه معرفها اطمینان حاصل کنید. معرفهای جدید بسازید.
5- مطمئن شوید که مقدار تمام معرفها اندازه گیری شده است.
OD بدست آمده برای آنترون خالی خیلی بالاست.
6- مطمئن شوید که معرف آنترون بوسیله اسیدسولفوریک غیر اکسید درست شده باشد.
7- معرف رنگی دیگری تهیه کنید.
8- معرف آنترون دیگری با استفاده از اسید سولفوریک دیگر درست کنید.
پایین بودن مقادیر نمونه های شاهد
9- مطمئن شوید که نمونه ها بطور مناسبی درست شده اند:
الف- مطمئن شوید که در عصاره نمونه هیچ ذره ای به جداره لوله ها نچسبیده است. در غیر اینصورت، نمونه را با سروته کردن هم زده و دوباره به مدت 10 دقیقه سانتریفیوژ نمایید.
ب- مطمئن شوید که عصاره در در دمای 70-60 درجه سانتیگراد و دور 3000 دوره در دقیقه انجام شده است.
10- از کیفیت و کمیت معرفهای مصرفی اطمینان حاصل پیدا کنید.
11- از کیفیت منحنی استاندارد ساکارز خود مطمئن شوید: مطمئن شوید که محلول استوک ساکارز به خوبی پیش از رقیق سازی حل شده باشد.
12- از کیفیت و صحت رقیق سازی مطمئن شوید.
اندازهگیریهای OD بین تکرارها نوسان بسیار زیادی دارد.
13- از دقیق بودن وزن نمونه ها اطمینان حاصل پیدا کنید.
14- از خنک شدن نمونه ها پیش از قرائت مطمئن شوید.
15- از درست بودن مقادیر برداشت شده توسط پیپت مطمئن شوید.

3-8- محاسبات آماری
3-8-1- تجزیه واریانس ساده
پس از جمع آوری اطلاعات مربوطه، به منظور بررسی وجود تنوع در صفات اندازه گیری شده بین هیبریدهای مورد مطالعه، روی تک تک صفات تجزیه واریانس ساده در هر یک از محیط های بدون تنش (آبیاری نرمال) و تنش خشکی براساس جدول انجام پذیرفت.

منبع تغییرات
درجه آزادی (df)
مجموع مربعات (SS)
میانگین مربعات (MS)
بلوک (R)
r – 1
RSS
RSS. Rdf
هیبرید (T)
t – 1
TSS
TSS. Tdf
اشتباه آزمایشی (E)
(r – 1) (t – 1)
ESS
ESS. Edf
کل (G)
rt – 1
GSS
—-

قبل از انجام تجزیه واریانس، فرضیات مورد نیاز برای تجزیه واریانس (نرمال بودن توزیع داده ها، جمع پذیر بودن اثرات عامل ها و…) بررسی گردید و در موارد لازم با استفاده از تبدیل مناسب داده، فرضیات مورد نیاز برآورده شد و آنگاه تجزیه واریانس ساده و همچنین مقایسه میانگین ها با روش چند دامنه ای دانکن (در سطح احتمال 5 درصد) با استفاده از نرم افزار SAS (Ver 9. 1) انجام گرفت.

3-8-2- تجزیه به مؤلفه‌های اصلی
در راستای ساده نمایی داده‌ها، روش تجزیه به مؤلفه‌های اصلی برای کاهش تعداد متغیرهای اندازه‌گیری شده مورد استفاده قرار گرفت.

3-8-3- تجزیه به عامل‌ها
برای درک بهتر روابط علت و معلولی بین صفات و شناخت عوامل پنهانی مؤثر بر عملکرد از تجزیه به عامل‌ها استفاده شد. در این تحقیق تجزیه به عامل‌ها بر مبنای روش مؤلفه‌های اصلی انجام شد و عامل‌ها به روش وریماکس دوران داده شدند.

3-8-4- تجزیه خوشه‌ای
جهت تعیین فاصله بین ژنوتیپ در آزمایش از مربع فاصله اقلیدوسی (Squared Euclidean Distance) و برای ادغام کلاسترها از روش وارد (MethodWard’s) استفاده گردید.

3-9- نرم افزارهای مورد استفاده در تجزیه های آماری
برای وارد کردن داده‌ها و اطلاعات برداشت شده به کامپیوتر از نرم افزار Excel استفاده گردید و برای تجزیه واریانس داده‌ها، تجزیه همبستگی و رگرسیون گام به گام و نیز تجزیه به عامل ها و مؤلفه‌های اصلی از نرم افزار SAS (Ver 9. 1) استفاده شد.
برای تجزیه خوشه ای و ترسیم نمودارهای بای پلات مؤلفه های اصلی و تجزیه به عامل ها از نرم افزارهای GGE Biplot و SPSS (Ver 15) استفاده شده است.

فصل چهارم:
نتایج و بحث

فصل 4- نتایج و بحث
4-1- نتایج تجزیه واریانس
جدول4-1 تجزیه واریانس نشان داد که اثر تمام تیمارها اعم از هیبرید های تجاری، لاین های سلف شده و در حال خلوص و هیبرید های امید بخش یا سینگل کراس در کلیه صفات مورد مطالعه ارتفاع بوته، ارتفاع بلال، طول تاسل، طول بلال، قطر ساقه، تعداد برگ، تعداد برگ بالای بلال اصلی، عمق دانه، تعداد دانه در بلال، تعداد ردیف در بلال و عملکرد دانه، تفاوت آماری معنی داری در سطح یک درصد نشان دادند. نظر به اینکه ژنوتیپ های مورد بررسی از تلاقی اینبرد لاین های با خصوصیات متفاوت حاصل شده اند، بنابراین تفاوت موجود بین ژنوتیپ ها از نظر صفات مورد بررسی و نیز عملکرد دور از انتظار نیست. مهدی پور و همکاران در سال 1391 نیز در به ترکیب پذیری و هتروزیس در لاینها و ترکیبات سینگل کراس ذرت شیرین و فوق شیرین در تجزیه واریاتس به چنین نتایجی رسیدند.

جدول ‏4-1- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی
منابع تغییر
درجه
آزادی

میانگین مربعات

عملکرد

پایان نامه ها و مقالات

پایان نامه با کلید واژگان گندم و برنج

3-8-2- تجزیه به مؤلفه‌های اصلی 54
3-8-3- تجزیه به عامل‌ها 54
3-8-4- تجزیه خوشه‌ای 54
3-9- نرم افزارهای مورد استفاده در تجزیه های آماری 54
فصل چهارم-نتایج و بحث
4-1- نتایج تجزیه واریانس 57
4-2- مقایسات میانگین 59
4-2-1- ارتفاع بوته 59
4-2-2- ارتفاع بلال 59
4-2-3- طول تاسل 60
4-2-4- طول بلال 61
4-2-5- قطر ساقه 61
4-2-6 تعداد برگ 63
4-2-7- تعداد برگ بالای بلال اصلی 63
4-2-8- عمق دانه 66
4-2-9- تعداد ردیف دانه در بلال 66
4-2-10- تعداد دانه در ردیف بلال 67
4-2-11- عملکرد دانه 67
4-3- وراثت پذیری 68
4-4- هتروزیس و هتروبلیتیوزیس 70
4-5- تجزیه به مولفه های اصلی 75
4-6- تجزیه به عامل ها 77
4-7- تجزیه خوشه ای 80
4-8- کیفی 84
4-9- تجزیه بایپلات 90
4-9-1- ارزیابی صفات در بین ژنوتیپها 91
4-9-2- ارزیابی ژنوتیپها در بین صفات 93
4-9-3- متوسط پایداری ژنوتیپها 95
نتیجه گیری 97
فصل 5- فهرست منابع 99

جدول ‏3-1- مواد ژنتیکی مورد آزمایش 38
جدول ‏3-2- معرفها 45
جدول ‏3-3- مقیاس پایین واکنش رنگ سنجی و توصیه های ویژه برای استفاده از میکروپلیت 47
جدول ‏3-4- منحنی استاندارد 48
جدول ‏3-6- منحنی استاندارد برای میکروپلیت (2) 50
جدول ‏3-7- عیب یابی 52
جدول ‏4-1- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی 58
جدول ‏4-2- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی لاین های ذرت شیرین 62
جدول ‏4-3- مقایسه میانگین، درصد هتروزیس و درصد هتروبلیتیوزیس بر اساس بهترین والد 64
جدول ‏4-4- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی هیبریدهای تجاری ذرت شیرین 68
جدول ‏4- 5- وراثت‌پذیری صفات مورد بررسی درژنوتیپ های ذرت شیرین 69
جدول ‏4-6- واریانس هر یک از مولفه ها در روش تجزیه به مولفه های اصلی 75
جدول ‏4-7- اجزای تشکیل دهنده سه مولفه اول برای هر یک از صفات زراعی 77
جدول 4-8- نتایج تجزیه به عامل ها با در نظر گرفتن کلیه صفات 79
جدول ‏4-4- جدول تجزیه واریانس صفات مورد بررسی. 84
جدول ‏4-5- مقایسه میانگین های صفات مورد بررسی 89
جدول4-6- مقایسه میانگین درصد ساکارز در بین برخی ژنوتیپ های ذرت شیرین 90
جدول4-7- صفات مورد بررسی…………………………………………………………………………………………………………..97

شکل4-1- HARVEST GOLD × MERIT 86
شکل4-2- شاهد 87
شکل4-3- شفافیت شربت 88

نمودار 4-1- سنگریزه ای 80
نمودار4-2- دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه ای 83
نمودار 4-3- ارزیابی صفات در بین 38 ژنوتیپ، لاین و هیبرید ذرت فوق شیرین 92
نمودار 4-4- همبستگی بین صفات 94
نمودار 4-5- رابطه بین ژنوتیپها با توجه به صفات مورد مطالعه 38 ژنوتیپ، 95
نمودار 4-5- میانگین پایداری عملکرد 38 ژنوتیپ، لاین و هیبرید ذرت فوق شیرین مورد مطالعه 96

فصل اول
مقدمه و کلیات

1فصل اول: مقدمه و کلیات
1-1- مقدمه
نیاز به تولید بیشتر غلات در جهان رو به افزایش است و در مورد ذرت انتظار می رود از نظر تولید در سال های آتی از گندم و برنج هم پیشی خواهد گرفت. بر اساس آمار و پیش بینی های سازمان جهانی غلات(FAO) و مرکز بین المللی تحقیقات گندم و ذرت(CIMMYT) تولید جهانی ذرت به مقدار 50 درصد از 558 ملیون تن در سال 1995 به 837 ملیون تن در سال 2020 خواهد رسید و این طور که به نظر می رسد این مقدار تا حدودی در سال 2010 به دست آمده است (UNDP GC FcilityMaize Scorpin. 2010).
ذرت شیرین (Zea mays l. var saccharata) یکی از مردم پسندترین سبزیهای ایالات متحده آمریکا است وعلاقه به آن در آسیا و اروپا هم در حال افزایش است. ذرت شیرین به دلیل وجود ژن یا ژنهایی که سنتز نشاسته را در آندوسپرم تغییر داده و به آن قابلیت مصرف تازه خوری میدهند، به وجودآمده است (Kaukis and Davis, 1986).
ذرت از نظر تغذیه دام، فیبر، منبع سوختی تغذیه مستقیم انسان در جایگاه اقتصادی مهمی قرار گرفته است. این گیاه به عنوان جزئی از تولیدات صنعتی به شمار می رود که روی تغذیه جمعیت جهانی تاثیر گذار است. روش های اصلاحی در مورد گیاهان خودگشن و دگرگشن را می توان در مورد ذرت به کار برد و از این رو اصلاح ذرت آینده روشنی خواهد داشت. این تنوع در استفاده از روش های اصلاحی اجازه آزمایشهای بیشتری را به اصلاح گران می دهد. از این روشها می توان به عنوان محرکی به سمت پیشرفت جمعیتها، اینبرد لاینها و هیبریدهای آنها جهت اهداف مختلف تجاری استفاده کرد. (Hallauer et al., 2010)

1-2- اهمیت جهانی ذرت
در سال 2012سطح زیر کشت ذرت شیرین در دنیا یک میلیون هکتار، با میانگین تولید 8/5 تن در هکتار بوده است (FAO, 2013).
در ایران پیش بینی می شود سطح زیر کشت ذرت شیرین در سال 1393 به 15000 هکتار با متوسط عملکرد 10 تن بلال در هکتاربرسد.
ارزش کل ذرت شیرین در سال 2012، 12 میلیارد دلار بوده که از این میزان 69 درصد برای بازار تازه خوری و 31 درصد برای صنایع تبدیلی بوده است. میزان ارزش محصول ذرت شیرین برای صنایع تبدیلی (منجمد و کنسروی) 2/9 میلیون تن به ارزش000/100/373 دلار در سال 2012 بوده است
(NASS, 2013).
ذرت به دلیل ویژگی های بسیار زیاد خود، به ویژه به دلیل سازگاری با شرایط اقلیمی گوناگون، بسیار زود در تمام دنیا گسترش یافت و مکان سوم را بعد از گندم و برنج از نظرسطح زیرکشت به خود اختصاص داد، در حال حاضر در بیش از 147 میلیون هکتار از اراضی دنیا کشت می گردد (خاوری خراسانی، 1388). تجربیات علمی و آزمایش های متعددی که در نقاط مختلف دنیا بر روی ذرت انجام گرفته، مشخص
نموده است که ذرت علاوه بر آن که علوفه ای بسیار مطلوب برای دام می باشد از نظر تأمین انرژی نیز بی نظیر است، به همین دلیل امروزه ذرت در تغذیه مرغ تخم گذار به عنوان یک غذای پر انرژی، دارای اهمیت بسیار زیادی بوده و مقام و ارزش بالایی را در مقایسه با سایر غلات دارا می باشد (نورمحمدی و همکاران، 1380). ذرت بیشتر برای استفاده از دانه و علوفه کشت می گردد. نزدیک به 25-20 درصد از تولیدات جهانی ذرت به صورت مستقیم در شکل های مختلف (آرد ذرت، شیرینی، کنسرو، فرنی ذرت) در تغذیه انسان و 75-60 درصد آن به صورت های مختلف مانند دانه، پودر، سیلو و…به مصرف غذای دام می رسد. به علاوه، حدود 5 درصد تولید ذرت نیز جهت فرآورده های صنعتی مورد استفاده قرار ‌‌‌می گیرد (نورمحمدی و همکاران، 1380).
انتخاب روش اصلاحی مناسب برای بهره برداری از پتانسیل ژنتیکی صفات مختلف زراعی در یک گیاه بستگی به نوع عمل ژن های کنترل کننده یک صفت و نحوه توارث آن ها دارد (Akhtar and Chowdhry, 2006).
1-3- منشا و تاریخچه
ذرت در حدود 7 تا 10 هزار سال قبل با استفاده از علف یکساله وحشی تئو سینته در مکزیک مرکزی اهلی شد (Galinat, 1988). تئوسینته مکزیکی یک ساله توسط ایل تین و دوبلی در دو زیر گونه طبقه بندی شده است. (Ilti et al., 1980) Zea mays subsp Mexicana و Zeamays subsp parviglumis. تئوسینته های چند ساله عبارت اند از: Z. diploperennis و Z. pernis عضو چهارم جنسZea, z. luxurians, تئوسینته یکساله گواتمالایی است. تفاوت اصلی بین تئوسینته و ذرت مرفولوژی گل های ماده است (Galinat, 1988).
ذرت شیرین نه یک نژاد و نه زیر گونه گونه های Z. mays است (Goodman and Brown, 1988). با حضور یک ژن و یا ژن هایی که بر ساخت نشاسته در اندوسپرم تاثیر می گذارد، از میان انواع ذرت متمایز شده و کاربرد آن به عنوان سبزی را ممکن می سازد. حدود سی سال قبل الل قندی بودنsu))sugary در روی کروموزوم 4 با عنوان ذرت شیرین تعریف شد. و امروزه حداقل هفت ژن دیگر که بر ساخت کربوهیدرات اندوسپرم اثر میگذارد چه به صورت انفرادی و چه به صورت ترکیب در ارقام ذرت شیرین به کار می رود. از میان ژن های دیگر ژنی که در وسیع ترین شکل به کار می رود (چروکیدگی)shrunken- 2 (sh2) است. علاوه بر تفاوت های عمده ژن اندوسپرم، ذرت شیرین با بسیاری از ژن ها چه بزرگ و چه کوچک که بر تمام مراحل رشد گیاه اثر می گذارد، از سایر انواع ذرت متمایز می شود. این ژن ها بر کیفیت سفره ای و یا خوراکی (طعم، نرمی و بافت)، ظاهر بلال و بوته اثر می گذارد.

ذرت های دارای اندسپرم su در آمریکای مرکزی و جنوبی در دوره ی قبل از کریستف کلمپ موجود بوده اند(Grobman et al., 1961). انواع بومی ذرت شیرین آمریکای جنوبی به مجموعه ی چولپی تعلق دارد (Goodman and Brown, 1988). گروب مان و همکاران چولپی را به عنوان نژادی قدیمی با منشا پرو طبقه بندی و تاکید کرد که مرکز تراکنش چولپی سیرا در جنوب پروست که در آن ذرت در ارتفاع 2400 تا 3400 متر از سطح دریا می روید. چولپی در خالص ترین شکل خود دارای بلالی کوتاه بسیار پهن و تخم مرغی با تعداد زیادی ردیف دانه در هر بلال است (Grobman et al., 1961).
دو نژاد دیگر ذرت شیرین تصور می رود که دارای منشا قبل از کریستف کلمپ باشند عبارت اند از: Mayz dulce و Ducillodel noroeste است که هر دو بومی مکزیک هستند (Wellhausen et al., 1952).
تا شروع قرن بیستم تقریبا تمام ارقام ذرت شیرین مهم دارای دانه های سفید بودند. در 1902 رقم گلدن بانتام توسط شرکت بورپی معرفی گردید. گلدن بانتام دارای کیفیت عالی، سازگاری وسیع و مقاومت به بیماری خوب بود و به سرعت تعصب های قدیمی علیه ذرت زرد را به هم ریخت. گلدن بانتام به صورت شاهد درآمد و بسیاری از ارقام سفید مردم پسند از طریق تلاقی با گلدن بانتام تبدیل به ارقام زرد شدند (Galinat, 1971). در نتیجه بیشتر لاین های اینبرد و دورگه های زرد امروزی، مقداری گلدن بانتام را در شجره خود دارند (Huelson, 1954).
1-4- گیاه شناسی ذرت
ذرت گیاهی است یک پایه و دگر گشن که گلهای نر و ماده جدا از هم ولی روی یک بوته قرار دارند. آرایش گل ذرت که گل تاجی یا گل شاخی نامیده می شود به صورت گل آذین خوشه آزاد و در قسمت بالای ساقه از طویل شدن مریستم انتهایی ساقه و نمو طرح اولیه گا تاجی به وجود می آید. روی گل تاجی سنبله های فرعی به صورت جفتی قرار داشته و هر سنبله ی فرعی دارای دو گل نر می باشد که هر گل نر از سه پرچم فعال و یک مادگی که نمو آن متوقف شده، تشکیل یافته است. گل آذین نر در شرایط مطلوب می تواند تا 25 میلیون دانه گرده تولید کند. در شرایط مناسب عمر دانه گرده 18 تا 24 ساعت می باشد (1375، کریمی). گل آذین ماده یا بلال که در قسمت های وسطی ساقه قرار گرفته، خوشه ایست فشرده با محوری قطور موسوم به چوب بلال که سنبله های فرعی ماده پهلوی هم به صورت جفتی روی آن قرار دارند. هر سنبله فرعی ماده نیز دارای دو گل فاقد اندام نر می باشد که فقط یکی بارور و دیگری (گل پایین) عقیم می باشد. هر گل ماده بارور دارای یک تخمدان می باشد که از آن، مجموعه خامه و کلاله به صورت رشته نازک و طویلی موسوم به کاکل یا ابریشم خارج می شود. کاکل از موهای ریز چسبناکی که دانه های گرده را به خود می گیرند، پوشیده شده است. طول عمر کاکل ها 5- 10 روز می باشد (1373، پور صالح). خروج کاکل از میان غلاف های بلال را نشانه ی آماده بودن مادگی برای دریافت گرده و لقاح می باشد، اصطلاحا مرحله کاکل دهی یا تولید تارهای ابریشمی می نامند. طول این کاکل ابریشم مانند که به تعداد دانه های موجود در بلال نمایان می شوند، ممکن است به 50-70 سانتیمتر برسد. از لحاظ همزمانی رشد و نمو اندام های نر و ماده، ذرت گیاهی پروتاندر(Protandry)
است (یعنی گرده افشانی سه روز زودتر از خروج کاکل شروع و چندین روز ادامه می یابد). گرده افشانی به صورت طبیعی توسط باد صورت می گیرد. بنابراین حدود 95 درصد گل های ماده یک پایه باید بطور دگرگشن و 5 درصد به صورت خودگشن تلقیح شوند. عمل لقاح 12- 28 ساعت پس از جایگیر شدن دانه گرده روی کاکل ذرت صورت می گیرد. با انجام عمل لقاح، رنگ زرد کاکل به قرمز قهوه ای تغییر یافته و تدریجا کاکل خشک می شود (پور صالح، 1373؛ شبستری، 1370).
1-5- ارزش غذایی ذرت شیرین
دانه ذرت شیرین دارای ارزش غذایی بالایی می باشد که شامل مقدار زیادی از پروتئین ها و ویتامین ها و مواد ریزمغذی است. هم چنین ذرت شیرین غنی از قندها است. ذرت شیرینی که به مصرف مستقیم می رسد دارای رسیدگی مناسب در مرحله شیری و نرم بوده و حاوی 74-76 درصد آب می باشد. واریته های ذرت بین 6-14 درصد بسته به نوع واریته، قند دارندکه تشکیل شده از حدود 8/73 درصد ساکارز، 2/10 درصد گلوکز، 3/15 درصد فروکتوز و رافینوز نیز به مقدار کمی در دانه تجمع می یابد .(Zhu et al., 1992)
هم چنین دیگر ترکیبات مفید دانه ذرت شیرین عبارتند از ریزمغذی هایی مثل سلنیوم، کروم، روی، مس، نیکل و آهن. دررابطه با سلنیوم باید توجه خاصی داشت، زیرا سلنیوم همراه با ویتامین E و بتا کاروتن فعالیت متابولیکی ژن های سرطان زا را کاهش داده و دفع مواد سمی که برای بدن انسان مضر می باشند را تسهیل می نمایند.
نقش مهم دیگر ذرت نیز به دلیل وجود سلولز است که باعث افزایش حرکات پریستالیتیک (مارپیچی) روده شده و درنتیجه عبور مواد غذایی و جذب آن در دستگاه گوارش راحت تر گردیده، هم چنین با جذب کلسترول و گلوکز، سطح آنها درخون کاهش می یابد. بنابراین نقش جلوگیری کننده ازتصلب شرایین را بازی می کند.
در دانه های ذرت شیرین گلوتن وجود ندارد. بنابراین در رژیم های غذایی که باید عاری از گلوتن باشد یک ماده غذایی مؤثر و با اهمیت است و ماده اصلی محصولات نانوایی عاری از گلوتن و ماده مغذی کودکان مبتلا به سوء تغذیه آرد تهیه شده از ذرت شیرین می باشد (Sprague et al., 1988)
1-6- ارقام ذرت شیرین
انتخاب واریته مناسب یک موضوع مهم در تولید ذرت شیرین و تجارت و فرآوری آن می باشد و بستگی به شرایط اکولوژیکی و ویژگیهای بازار پسندی هر منطقه و انتظارات ما از آن واریته دارد.
به طور کلی امروزه ذرت شیرین برای چهار منظور- فرآوری، مصارف تازه، بازار محلی و صادرات -تولید می شود که هر یک موارد مصرف و نیازهای خاص خود را دارند و عملکرد و ضخامت پریکارپ دانه در هر مورد متفاوت می باشد (Boyer et al., 1984).
واریته هایی برای فرآوری (تهیه کنسرو و فر آورده های انجمادی) مناسب می باشند که دارای خصوصیات زیر باشند: عملکرد بالا،

پایان نامه ها و مقالات

منابع و ماخذ پایان نامه **، بیشترین، بلال، ردیف

**50/20
a-e12 /18
7

a-e 66/180

c-i 54/ 6

c-h 4/ 14

a-f6/36

e-l 04/15
8

c-i8 / 166

a-d17 / 9

hi 93/ 11

a-d8/40

b-j 87/16
9
**57/30
** 60/15
ab 2/190
**26/13
**60/15
a-g29 /8
**76/10
**90/19
a-d 46/ 16
**86/22
**48/36
a-f53/36
**62/2
**90/7
g-l 33/14
10

d-j165

a-f 62/8

g-i 66/12

g-j6/26

b-l 06/16
11
**37/25
**98/19-
a 66/ 192
**11/25-
**98/19-
hi 8/4
*76/1-
**77/15
c-g 8/ 14
*77/6
**02/54
a-g73/35
**97/24
**53/41
a 32/21
12

a-h171

48g-i / 5

d- 93/13

h-j 4/24

e-l 67/14
13
**08/35
**29/37-
a-f 86/177
**15/42-
**29/37-
i 96/ 4
**22/14-
**98/8-
g-i 66/12
**6/18-
**02/10-
d-i 4/31
**74/6-
**98/4
b-g 47/17
14
**54/20
**23/37-
a-f 6/175
**67/44-
**23/37-
i 05/4
**76/4
**28/14
e-i 2/13
**07/21
**75/68
a-g 00/ 36
**41/13
**18/17
c-l 84/15
15

a-f 46/ 175

i 96/ 3

04d-h / 14

e-i 68/30

b-k 3/16
16
**39/20
**84/1-
a-d185
**13/8-
**84/1-
e-i 88/ 5
**53/3-
**68/13
c-h 53/ 14
**95/11
**49/61
a-f46/ 37
**02/9
**47/23
a-d 6/18
17

a-d 8/183

ab 95/9

ab18

a-c93/41

a-e 12/18
18
اختلاف اعداد هر سطوح که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند از نظر آماری در سطح 5% معنی دار نمی باشد. (آزمون چند دامنه ای دانکن 5%)

ادامه جدول ‏4-3- مقایسه میانگین، درصد هتروزیس و درصد هتروبلیتیوزیس بر اساس بهترین والد برای صفات کمی مورد مطالعه در والدین و هیبریدهای ذرت شیرین
عملکرد دانه
(تن در هکتار)
طول بلال
(سانتی متر)
تعداد برگ بالای بلال اصلی
تعداد کل برگ
ارتفاع بلال
(سانتی متر)
طول تاسل

h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms

h-p 66/4

20/ 6a-c

c-g 33/ 5

e-j 46/8

a-i 73/ 51

d-i 2/ 33
1
** 449/21
** 58/261
p-r 78/ 1
**28/ 44
**48/ 62
b-i 46/17
** 81/10
** 31/16
k-n 33/4
** 44/10-
0
c-i 86/ 8
** 36/ 21
** 91/ 32
a-e57
ns 49/3-
**28/ 7
c-g 8/ 36
2
** 22/35 –
** 45/11-
f-n 20/ 5
** 30/ 11
** 80/ 16
a-g 60/18
** 33/13 –
** 10/5 –
k-n 33/ 4
** 31/ 4-
** 37/10
c-i 86/ 8
** 57/ 28
** 60/ 57
a-d57
* 15/ 4
** 40/11
c-g 8/ 36
3

o-r 04/ 2

d-j 86/15

f-l 8/ 4

d-j 53/ 8

f-n41

c-h 66/ 34
4

6d-i 9/ 6

a-g 07/19

g-m 73/ 4

g-l 06/ 8

f-n41

g-i 4/ 30
5
** 36/ 42-
** 58/ 12-
n-r 14/ 2
** 56/ 41
** 28/44
a 2/ 22
** 31/ 7-
** 18/3-
e-i 06/5
** 31/ 3-
* 68/0
b-e 3/9
** 55/ 42
** 97/46
a 2/ 63
** 84/ 51
** 59/56
a66 / 46
6
** 87/70-
** 85/ 43-
1n-r 5/ 2
** 99/29
** 17/51
ab 8/21
** 08/14
** 55/27
c-f 4/5
** 41/16
** 28/ 39
b 4/ 10
** 18/ 18
** 12/ 34
a-f 33/ 56
** 72/ 6
** 06/ 13
c-e 06/38
7

k-r 43/ 3

a-e 86/19

c-e 46/5

h-m8

d-m 8/ 42

c-g 8/ 36
8

e-j 69/ 6

a-d 13/ 20

c-h 26/5

b-e 66/9

h-n 33/ 39

c-g 4/36
9
** 74/216
** 83/351
n-r 56/ 2
** 67/ 17
** 18/ 32
a-g 2/18
**70/ 2-
** 76/10
f-l 8/ 4
** 73/ 3
** 10/24
b-h 26/9
** 22/ 64
** 66/ 66
a-c 66/ 59
** 69/ 7-
ns 85/ 0
c-g 2/35
10

h-p 49/ 4

g-j 73/ 14

c-e 46/ 5

b-e 53/9

h-n 66/ 39

c-h 86/ 34
11
** 90/139
** 65/ 185
j-q 85/ 3
** 42/4 –
** 28/ 19
a-h 87/17
** 10/5 –
** 72/12
ab 2/ 6
**20-
35/0-
b-g 33/9
ns 31/ 9-
** 55/ 17
a-j 66/ 48
** 25/ 12
** 02/ 19
c-h 2/ 34
12

l-r 98/ 2

ij 2/13

e-k 93/4

i-m 86/ 7

f-n 66/ 40

c-g 66/ 35
13
** 15/39 –
** 44/ 32-
g-o 88/4
** 63/ 20-
** 16/ 12-
c-i 43/ 16
** 53/ 22
** 82/ 30
b-d 8/5
** 45/ 28
** 44/40
b 53/ 10
** 87/ 97
**98/ 108
ab62
** 15/ 14
** 86/ 28
bc 33/ 40
14
** 68/ 375
** 92/ 446
f-n 20/ 5
** 82/19
** 65/ 38
a-g 53/18
** 51/ 13-
** 21/9-
l-n 26/4
** 44/ 10-
0
h-m8
** 65/ 26
** 71/ 38
c-l 66/ 44
ns 62/ 2-
** 26/8
c-f 13/37
15

i-p 27/ 4

c-i 55/ 16

h-m 66/4

b-h 26/9

c-k 33/ 45

c-g 2/35
16
** 68/ 189
** 91/ 244
h-p 66/ 4
ns 53/0
** 47/25
a-g 8/18
** 20/ 10-
** 66/ 6
bc 86/5
**16-
** 62/4
b-d 8/ 9
** 02/ 16-
** 85/ 8
c-k 06/45
** 97/8
** 54/15
d-i 2/ 33
17

m-r 77/ 2

ab 8/21

c-f 4/5

b 4/ 10

a-g 33/56

c-e 06/ 38
18
اختلاف اعداد هر سطوح که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند از نظر آماری در سطح 5% معنی دار نمی باشد. (آزمون چند دامنه ای دانکن 5%)

4-2-8- عمق دانه
بیشترین اختلاف معنی داری در ترکیبات امید بخشHarvest gold × Merit به میزان 95/9 میلیمتر مشاهده شد. این تیمار با ترکیب امید بخش Challenger/s2 × Bassin تفاوت معنی داری نشان نداد. کمترین عمق دانه در ترکیبات امید بخش Chase/s2 × Temptation، Temptation × Chase مشاهده شد (جدول4-3). ترکیبات Power house × Temptationو K^ S2/2 -82 × EO8716با کمترین عمق دانه تفاوت معنی داری نشان ندادند. بیشترین و کمترین عمق دانه در بین لاین ها به ترتیب مربوط به Obsissionو Temptation به میزان مشاهده شد (جدول4-2). هیبرید تجاری Merit بیشترین عمق دانه را به میزان 98/8 میلیمتر نشان داد. البته هیبرید های KSC 403، Challengerو Passion نیز اختلاف معنی داری با Meritنشان ندادند. کمترین عمق دانه نیز در هیبرید Shaker مشاهده شد (جدول4-4). بین Signetو Oppsision نیز تفاوتی از نظر عمق دانه مشاهده نشد. مهدی پور و همکاران(1391) نیز گزارش کردند ترکیبات امید بخش Chase × Power house ، Temptation -S2/1 × Chase -S2و Chase-S2 × Temptation-S2 بیشترین عمق دانه و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 کمترین عمق دانه را نشان دادند
4-2-9- تعداد ردیف دانه در بلال
بیشترین تعداد ردیف بلال در ترکیبات امید بخشHarvest gold × Merit-s6، Harvest gold × Merit-s5و Temptation2 × powerhouse به تعداد 18ردیف بود. کمترین تعداد ردیف دانه در بلال در ترکیب امید بخش Challenger/s2 × Bassin به تعداد 93/11 ردیف مشاهده شد (جدول4-3). لاین Pasission بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به لاین Temptation نشان داد (جدول4-2). هیبرید تجاری 403 بیشترین تعداد ردیف دانه در بلال و کمترین تعداد ردیف نیز در هیبرید Challenjer مشاهده شد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1391) در گزارش خود عنوان کردند که ترکیب امید بخش Harvest gold × Power house S2 بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به ترکیب Temptation – S2 × Chase -S2 نشان داد. همچنین در هیبرید های تجاری نیز رقم 403 داشت.
4-2-10- تعداد دانه در ردیف بلال
بیشترین تعداد دانه در ردیف بلال در ترکیب امید بخش Basin × Oppsision و کمترین تعداد دانه در ردیف بلال در ترکیب امید بخش Temptation × Temptation-2 مشاهده شد. لاین Passion بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به لاین Temptation نشان داد (جدول4-2). هیبرید تجاری Merit و 403 بیشترین تعداد دانه در ردیف بلال و کمترین تعداد دانه در ردیف بلال نیز در هیبریدSignet مشاهده شد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1391) در گزارش خود عنوان کردند که ترکیب امید بخش Harvest gold × Power house S2 بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به ترکیب Temptation × Temptation-2و K^ S2/2 -82 × Obsission -S2نشان داد. لاین Power house-S2نیز بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به لاین Temptation -S2نشان داد. همچنین در هیبرید های تجاری نیز رقم Obsission بیشترین تعداد دانه در ردیف بلال را نسبت به رقم Signet نشان داد.
4-2-11- عملکرد دانه
یکی از صفات مهم و قابل توجه از نظر صنایع تبدیلی و کنسروسازی عملکرد دانه می باشد. با توجه به این که نتایج مقایسه میانگین ها عملکرد دانه حاکی از تفاوت معنی داری بین ترکیبات مورد بررسی می باشد (1% › P ). بنابراین انجام مقایسات میانگین این تفاوت ها را نشان خواهد داد. بیشترین عملکرد دانه در ترکیب امید بخش Challenger/s6 × Basin به میزان 96/6 تن در هکتار مشاهده شد، کمترین عملکرد دانه نیز در ترکیب امید بخش Chase/s2 × Temptation به میزان 78/1 تن در هکتار بود. لاین Shaker نیز بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به لاین Harvest gold به میزان 9 تن نشان داد (جدول4-2). بیشترین و کمترین عملکرد دانه در بین هیبریدهای تجاری به ترتیب مربوط به Passion و Signet می باشد (جدول4-4). در پژوهشی که روی اثرات دو تاریخ کاشت تابستانه بر عملکرد دانه و خصوصیات زراعی 9 هیبرید ذرت شیرین انجام شد، رقم خیلی زودرس Chase با میانگین 65/16 تن دانه در هکتار بالاترین عملکرد دانه قابل کنسرو را در هر دو تاریخ کاشت به خود اختصاص داد (خاوری خراسانی و همکاران 1387).

جدول ‏4-4- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی هیبریدهای تجاری ذرت شیرین
عملکرد دانه
(تن در هکتار)
طول بلال
(سانتی متر)
تعداد برگ بالای بلال اصلی
تعداد کل برگ
ارتفاع بلال
(سانتی متر)
طول تاسل
(سانتی متر)
ارتفاع بوته
(سانتی متر)
عمق دانه
(میلی متر)
تعداد ردیف دانه
تعداد دانه در ردیف
قطر ساقه
(میلی متر)
ژنوتیپ
a-c 55/10
a-e 66/19
e-l 86/4
f-l 13/8
a-f 33/56
c-e 53/37
a-g 66/174
a-e 8/8
a-d 4/16
a-c 33/42
c-l 59/15
19
b-e 63/8
a-d 06/20
c-h 26/5
b-f 4/9
a-i 73/51
ab 4/44
a-e 06/180
a-e 98/8
c-g 93/14
a-c 33/42
b-g 51/ 17
20
e-l 91/5
a-f 33/19
l-n 23/4
l-o 93/6
k-n 66/30
ab 66/39
g-m154
a-f 67/8
c-h 4/14
a-f 73/38
b-h 46/17
21
e-k 32/6
a-g 2/19
f-l 8/4
h-m8
j-n 33/33
c-h 2/34
j-n 2/144
a-g 42/8
a-e 86/15
a-e 93/39
a-c

پایان نامه ها و مقالات

منابع و ماخذ پایان نامه هتروزیس، میزان، بیشترین، کمترین

94/18
22
a 05/12
b-i 41/17
d-h 2/5
d-j 53/8
j-n 8/33
c-g 46/35
m-o 73/136
a-f 58/8
a-f 53/15
b-g 66/34
ab54/19
23
ab 36/11
a-g 93/18
e-j5
j-n 4/7
d-n 33/41
c-e 33/37
a-h 66/171
b-h 32/7
d-h 06/14
a-e 4/40
b-f86/18
24
f-n 21/5
a-g 4/18
j-m 4/4
j-o 33/7
h-n 73/38
d-i33
f-m158
ab 86/9
c-h 6/14
a-f 46/37
i-l 64/13
25
اختلاف اعداد هر سطوح که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند از نظر آماری در سطح 5% معنی دار نمی باشد. (آزمون چند دامنه ای دانکن 5%)

4-3- وراثت پذیری
وراثت پذیری نسبتی از تنوع فنوتیپی در جمعیت است که توسط عوامل ژنتیکی ایجاد شده است. از وراثت پذیری برای بررسی سهم نسبی ژن ها و محیط در تنوع موجود در یک صفت استفاده می شود و یکی از سوالات مهم در ژنتیک کمی این است که چقدر از تنوع فنوتیپی، از تفاوت های ژنتیکی بین افراد ناشی می شود و چقدر آن حاصل تنوع محیطی است.
با توجه به (جدول4-5) میزان وراثت پذیری درکلیه صفات بیش از 60 درصد به بالا متغیر بود، بیش ترین میزان وراثت پذیری در صفات عملکرد دانه قابل کنسرو و تعداد کل برگ و کم ترین مقدار مربوط به قطر ساقه بود. بالا بودن وراثت پذیری حاکی از آن است که اثرات ژنتیکی سهم بیشتری در کنترل صفات فوق نشان می دهد. وراثت پذیری عمومی برای اکثر صفات، نسبتا بالا برآورد گردید که این موضوع می تواند ناشی از شرایط کنترل شده آزمایش باشد. بازو بندی و همکاران (1391) در بررسی برآورد وراثت پذیری و هتروزیس درنسلهای ژنتیکی هیبرید زودرس ذرت رقم KSC260 نشان دادند، میزان وراثت پذیری صفات از حداقل 57 تا 93 درصد متغیر بود که ناشی از سهم بیشتر اثرات ژنتیکی در کنترل صفات مورد بررسی بود. بنابراین، انتخاب هیبرید برتر بر اساس صفاتی که وراثت پذیری بالایی دارند، انجام می گیرد (Allan, 1980). مهدی پور و همکاران (1391) نیز میزان وراثت پذیری در عملکر دانه را حدود 70 درصد برآورد کرد درحالی که میزان وراثت پذیری عملکرد در نتایج ما بیش از 85 درصد می باشد که این شانس بیشتر گزینش را در نسلهای در حال تفکیک بالا برده و می توان انتظار داشت این صفت به مقدار مطلوب در نتاج تظاهر پیداکرده و انتخاب برمبنای فنوتیپ برای بهبود آن موثر واقع می گردد. با توجه به مطلوب بودن وراثت پذیری 70 درصد به بالا نتایج مهدی پور و همکاران (1391) با نتایج این تحقیق نیز مطابقت داشت.

جدول ‏4- 5- وراثت‌پذیری صفات مورد بررسی درژنوتیپ های ذرت شیرین

صفات
عملکرد
ارتفاع بوته
طول تاسل
ارتفاع بلال

تعدادبرگ بالای بلال
تعداد کل برگ
طول بلال
عمق دانه
تعداد ردیف دانه
تعداد دانه در ردیف

49/85
20/82
68/72
55/70
78/83
71/85
22/66
40/64
79/68
03/75

4-4- هتروزیس و هتروبلیتیوزیس
میزان هتروزیس و هتروبلیتیوزیس در ترکیبات امید بخش (جدول4-3) محاسبه گردید. برای صفت طول بلال بیشترین و کم ترین هتروزیس مثبت و معنی دار به ترتیب مربوط به ترکیبات Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 می باشد. هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب امید بخش K^ S2/2 -82 × EO8716 به میزان 12- درصد مشاهده شد. لازم به ذکر است اصطلاح هتروزیس منفی برای مواردی بوده که عملکرد بوته های F1کمتر از متوسط عملکرد والدین یا ضعیف تر از عملکرد والد برتر باشد. در هتروبلیتیوزیس بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول4-3). همچنین بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Power house × Temptation به میزان 21- و 4- درصد مشاهده شد. برای تعداد دانه در ردیف بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Chase/s2 × Temptation و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول4-3).

Chase/s2× Temptation
همچنین برای این صفت بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Basin × Oppsision و Power house × Temptation و هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول4-3). در صفت تعداد ردیف دانه نیز بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Chase/s6 × Temptation و Basin × Oppsision و هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول4-3).

Chase/s6 × Temptation
همچنین بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Temptation × Chase، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Power house × Temptation مشاهده شد (جدول4-3). بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار برای صفت عمق دانه در ترکیبات امید بخش Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد. همچنین هتروزیس منفی و معنی دار برای این صفت مربوط به ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 بوده است (جدول4-3). در هتروبلیتیوزیس بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Chase × Harvest gold به میزان 34 و 13 درصد مشاهده شد. بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Temptation × Chase و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 به میزان 45- و 10- مشاهده شد. در سه صفت ارتفاع بوته، طول تاسل و ارتفاع بلال برآورد تمام هتروزیس ها در ترکیبات محاسبه شده نیز مثبت و معنی دار شد (جدول4-3). در صفت ارتفاع بوته بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش K^ S2/2 -82 × EO8716 و Basin × Oppsision به میزان 42 و 16 درصد نشان داد. صفت طول تاسل بیشترین و کمترین ه
تروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Basin × Oppsision و Chase/s2 × Temptation به میزان 57 و 7 درصد نشان داد.

صفت ارتفاع بلال بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش
K^ S2/2 -82 × EO8716 و Temptation × Power house به میزان 109 و 9 درصد نشان داد. بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار برای صفت ارتفاع بوته در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Basin × Oppsision به میزان 35 و 16 درصد مشاهده شد. برای صفت طول تاسل بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Basin × Oppsision و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 (جدول4-3) مشاهده شد. بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در صفت ارتفاع بلال مربوط به ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 وHarvest gold × Merit می باشد (جدول4-3). در صفت قطر ساقه بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش Power house × Temptation و K^ S2/2 -82 × EO8716 و هتروزیس منفی و معنی دار نیز در ترکیب Basin × Oppsision مشاهده شد (جدول4-3). بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Power house × Temptation و Chase× Harvest gold، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 و K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول4-3). در صفت تعداد کل برگ و تعداد برگ بالای بلال اصلی بیشترین هتروزیس مثبت و معنی دار را ترکیب امید بخشK^ S2/2 -82 × EO8716 و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در صفت تعداد کل برگ در ترکیب Basin × Oppsision و در صفت تعداد برگ بالای بلال اصلی در ترکیب Temptation × Power house مشاهده شد (جدول4-3). هتروزیس منفی و معنی دار نیز تنها در صفت تعداد برگ بالای بلال اصلی مشاهده شد. که بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیبات Temptation × Chase و Basin × Oppsision به میزان 9- و 3- درصد بود. هتروبلیتیوزیس در دو صفت فوق نشان داد، بیشترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 می باشد. بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار برای صفت عملکرد دانه در ترکیبات امید بخش Temptation × Chase و Power house × Temptation، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Harvest gold × Merit و82 Opssision/s2 × K^ S2/2 – مشاهده شد (جدول4-3). بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Temptation × Chase و Power house × Temptation، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Harvest gold × Meritو Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول4-3).
با توجه به نتایج هتروزیس نسبی می توان گفت بیشترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار در صفت عملکرد دانه به میزان 447 درصد در ترکیب امید بخش Temptation × Chase و کمترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار برای تعداد کل برگ در ترکیب Basin × Oppsision به میزان 1 درصد مشاهده شد. منفی شدن هتروزیس می تواند ناشی از پسروی های اینبریدینگ در لاین های والدینی باشد. بالا بودن میزان هتروزیس عملکرد دانه در ترکیب Temptation × Chase برتری این هیبرید را نسبت به والدین آن نشان می دهد. نتایج مقایسه میانگین نیز در بین ترکیبات امید بخش موید مطلب فوق می باشد. بیشترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار برای عملکرد دانه در ترکیب Harvest gold × Merit به میزان 44- درصد مشاهده شد. کمترین درصد هتروزیس عمق دانه در ترکیب Temptation × Power house به میزان 2- درصد مشاهده شد. بیشترین هتروبلتیوزیس مثبت و معنی دار برای عملکرد دانه در ترکیب Temptation × Chase به میزان 376 درصد و کمترین مقدار در صفات طول تاسل در ترکیب Opssision/s2 × K^ S2/2 -82، قطر ساقه درترکیب Harvest gold × Merit و تعداد کل برگ در ترکیب Chase × Harvest gold به میزان 4 درصد بود. بالا بودن میزان هتروبلتیوزیس در ترکیب Temptation × Chase برتری والد برتر یعنی Temptation را نسبت به Chase در افزایش عملکرد نشان می دهد. بیشترین هتروبلتیوزیس منفی و معنی دار در عملکرد دانه مربوط به ترکیب Harvest gold × Merit و کمترین مقدار در صفت تعداد ردیف دانه در بلال در ترکیب Power house × Temptation مشاهده شد (جدول4-3). مهدی پور و همکاران(1391) بیشترین میزان هتروزیس نسبی را برای عملکرد دانه در ترکیب Chase × Temptation-1 به میزان 280 درصد و کمترین میزان هتروزیس را ترکیب Temptation × Chase به میزان 7 درصد گزارش کردند، که با یافته های نتایج ما مطابقت نداشت. همچنین ترکیب Obsission/s2 × K^ S2/2 -82 نیز 25- درصد گزارش شد، که این نتیجه در یافته های ما 44- درصد مشاهده شد. بیشترین هتروبلتیوزیس در گزارش مهدی پور و همکاران(1391) در ترکیب Challenger/s2 × Bassin به میزان 75 درصد و کمترین هتروبلتیوزیس در ترکیب Temptation × Power house به میزان 13 درصد مشاهده شد، که با نتایج ما مطابقت نداشت. بیشترین و کمترین میزان هتروبلتیوزیس منفی نیزدر آزمایش مهدی پور و همکاران(1391) در ترکیب K^ S2/2 -82 × Obsission -S2 و Challenger/s2 × Bassin ارائه شد که با نتایج ما متفاوت بود.
(Assuncao et al., 2010 ; Alam et al., 2008 and Muraya et al., 2006) برای ارتفاع بوته، هتروزیس مثبت و معنی دار گزار ش کردند که موافق با نتایج حاصل از این تحقیق می باشد.
وجود هتروزیس مثبت و معنی دار در نتایج (Soengas et al., 2003 and Muraya et al., 2006 ) برای صفات تعداد ردیف دانه و دانه در ردیف نیز مشاهده شده است.
نتایج مطالعات (Revilla et al., 2000 ) حاکی از وجود درصد هتروزیس بالاتر برای عملکرد دانه و مشابه نتایج حاصل از این بررسی بود.

4-5- تجزیه به مولفه های اصلی
نتایج حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که سه مولفه اول در مجموع 72 درصد از تنوع کل موجود در بین داده ها را توجیه می نماید (جدول4-6).

جدول ‏4-6- واریانس هر یک از مولفه ها در روش تجزیه به مولفه های اصلی
صفات
وزن مولفه
درصد تجمعی واریانس
درصد واریا
نس مربوطه
طول بلال
389/4
901/39
901/39
تعداد دانه در ردیف
141/2
364/59
463/19

پایان نامه ها و مقالات

منابع و ماخذ پایان نامه بیشترین، لاین، امید، داری

ارتفاع بوته
طول تاسل

ارتفاع بلال

تعدادبرگ
بالای بلال
تعدادکل برگ
طول بلال
تعداد ردیف دانه
عمق دانه
تعداد دانه در ردیف
قطر ساقه
تکرار
2
**242/2
*177/24
**90/1
**50/49
**22/0
**86/0
245/1**
1/457 *
122/8**
777/82**
**864/0
ژنوتیپ
37
**379/27
017/1068**
**53/54
**33/300
**01/1
**56/4
544/20**
803/8**
8. 976**
421/137**
**92/52
خطا
74
465/1
873/71
05/6
67/ 36
06/0
24/0
983/2
156/1
396/1
718/13
**69/2
ns : غیر معنی دار
*و **: به ترتیب معنی دار در سطوح پنج و یک درصد

4-2- مقایسات میانگین
4-2-1- ارتفاع بوته
ترکیب امید بخش Power house × Temptation بیشترین ارتفاع بوته به طول 193 سانتی متر را نشان داد(جدول4-3)، ترکیب امید بخش Chase × Harvest gold نیز اختلاف معنی داری با تیمار فوق نشان نداد. کمترین ارتفاع در ترکیبات امید بخش، در ترکیب Challenger × Temptation به میزان 164 سانتی متر مشاهده شد. لاین Merit بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به لاین Harvest gold به طول 184 سانتی متر نشان داد. همچنین لاین K^ S13/2 -82 تفاوت معنی داری با لاین Harvest gold به لحاظ ارتفاع بوته نشان نداد. در هیبریدهای تجاری نیز هیبرید Merit بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر هیبریدها به خصوص هیبرید Passion نشان داد(جدول4-4). مهدی پور و همکاران (1391) در آزمایشی مشابه بیشترین ارتفاع بوته را در ترکیب امید بخشPower house × Temptation و کمترین ارتفاع بوته را در ترکیب امید بخش Challenger × Basin مشاهده نمودند. که بیشترین ارتفاع بوته در ترکیبات امید بخش با نتایج ما مطابقت داشت. همچنین در هیبرید های تجاری بیشترین ارتفاع بوته را هیبرید Basin، Merit وKSC 403 نشان داد. در بررسی مقایسه میانگین این صفت در بین لاین ها نیز بیشترین ارتفاع بوته در لاین K^ S13/2 -82 و کمترین در لاین Challenger مشاهده شد. نتایج این آزمایش در خصوص بیشترین ارتفاع بوته در ترکیبات امید بخش و هیبریدهای تجاری و لاین ها با نتایج این تحقیق مطابقت داشت.
4-2-2- ارتفاع بلال
ترکیب امید بخش Basin × Oppsision بیشترین اختلاف معنی داری را با ترکیب های امید بخش Oppsision/s6 × K^ S2/2 -82 و Challenger/s6 × Basin نشان داد (جدول4-3). این ترکیب امید بخش با ترکیب امید بخش K^ S2/2 -82 × EO8716 اختلافی نشان نداد. لاین Power house نیز بیشترین اختلاف معنی داری را با لاین K^ S2/2 -82 نشان داد. همچنین هیبرید تجاری KSC 403 بالاترین ارتفاع بلال و کمترین ارتفاع بلال در هیبریدChallenger مشاهده شد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران (1391) نیز با مقایسه میانگین نشان دادند لاین های Sweet-2 و Power house دو بار سلف شده (s2) بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به لاین Chase به میزان 43سانتیمتر نشان داد. طبق نتایج ما نیز لاین Power house بیش ترین ارتفاع بلال را نشان داد، که بنابراین با نتایج ما مطابقت داشت. در بین هیبریدهای امید بخش نیز Temptation × Power house بیشترین ارتفاع بلال را به میزان41 سانتی متر نشان داد، البته در نتایج ما ترکیب امید بخش Basin × Oppsision بیشترین ارتفاع بلال را نسبت به سایر لاین ها داشته است. دربین هیبرید های تجاری نیز بالاترین ارتفاع بلال در رقم KSC 403 و هیبرید Merit به میزان 48 سانتی متر ملاحظه شد.
4-2-3- طول تاسل
ترکیب امید بخش Basin × Oppsision بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر ترکیبات امید بخش به خصوص ترکیب امید بخش Challenger/s6 × Basin نشان داد. لاین K^ S13/2 -82 نیز بیشترین طول تاسل را به میزان 13/38 سانتی متر نشان داد، که البته با لاین Chase اختلاف معنی داری نداشت وکمترین طول تاسل در لاین Power house مشاهده شد (جدول4-2). مهدی پور و همکاران نیز نتیجه گرفتند که ترکیب امید بخش Temptation -S2 × Chase -S2 بیشترین طول تاسل را به میزان 40 سانتی متر داشت. لاین K^ S2/2 -82 و Harvest gold بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر لاین ها نشان دادند. همچنین در بررسی ارقام تجاری رقم Merit به طول 4/44 سانتی متر بیشترین طول تاسل را نشان داد که البته با سایر هیبریدهایChallenger، Chase، Basin، Passion و KSC 403 از نظر آماری اختلاف معنی داری با یکدیگر نداشتند و کمترین طول تاسل درهیبرید Signet به طول 33 سانتی متر دیده شد (جدول4-4).
4-2-4- طول بلال
طول بلال صفت مهمی است که علاوه بر عملکرد نهایی دانه بر بازارپسندی محصول نیز موثر است و دامنه تغییرات این صفت در این آزمایش 01/11سانتی متر می باشد. ترکیب های امید بخش Basin × Oppsision و Harvest gold × Merit بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر ترکیبات به ویژه Temptation × Temptation-2 دارد. لاین EO8716 بیشترین طول بلال را نسبت به سایر لاین ها به ویژه لاین Temptation و Harvest gold نشان داد (جدول4-2). همچنین هیبرید تجاری Merit بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر هیبرید ها به ویژه هیبرید Signet نشان داد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1390) نیز گزارش کرد ترکیبات امید بخش Basin × Challenger، Challenger/s6 × Basin، Temptation × Power house، Power house × Harvest gold و Oppsision/s6 × K^ S2/2 -82 اختلاف معنی داری با هم ندارند و میزان طول بلال در تیمارهای فوق حدود 22 سانتی متر مشاهده شد. کمترین مقدار طول بلال نیز در ترکیب امید بخش Obsission × K^ S2/2 -82 به طول 14 سانتی متر مشاهده شد. لاین های Basin و Power house نیز بیشترین طول بلال را نسبت به لاین Temptation -S2 داشتند.
4-2-5- قطر ساقه
ترکیب امید بخش Power house × Temptation بیشترین اختلاف معنی داری به قطر 32/21 میلیمتر را نسبت به سایر ترکیبات امید بخش به خصوص ترکیب امید بخش Challenger ×Temptation نشان داد. بیشترین و کمترین قطر ساقه در بین لاین ها ب
ه ترتیب مربوط به Merit و Harvest gold میباشد (جدول 4-2). هیبرید تجاری Pasission نیز بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر هیبریدهای تجاری به ویژه هیبرید Signet نشان داد (جدول4-4).

جدول ‏4-2- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی لاین های ذرت شیرین
عملکرد دانه (تن در هکتار)
طول بلال
(سانتی متر)
تعداد برگ بالای بلال اصلی
تعداد کل برگ
ارتفاع بلال
(سانتی متر)
طول تاسل
(سانتی متر)
ارتفاع بوته
(سانتی متر)
عمق دانه
(میلی متر)
تعداد ردیف دانه
تعداد دانه در ردیف
قطر ساقه
(میلی متر)
ژنوتیپ ها
qr18 / 1
d-j 73/15
c-e 46/ 5
bc 06/ 10
d-n 66/41
hi 86/28
g-m 93/153
e-i 90/ 5
f-i 86/12
e-i 73/30
b-k 28/16
Basin
qr 80/ 0
e-j 46/15
e-k 93/ 4
c-i 93/ 8
j-n 26/ 35
13cd /38
i-n 66/ 145
b-h 32/7
g-i 6/ 12
f-i 73/ 29
h-l 96/ 13
Chase
r 32/ 0
j 07/12
n 73/ 3
o6
i-m 33/ 36
e-i 66/ 31
k-n 46/143
b-i 03/ 7
c-g 86/14
ij 8/23
l 6/ 12
Horvestgold
qr 09/ 1
j 26/ 11
i-m 46/ 4
k-o 06/7
l-n 13/29
g-i 46/30
m-o 66/136
f-i 58/5
i 5/ 10
k 93/12
kl 06/ 13
Temptation
j-q 71/3
f-j 14/ 15
e-j5
b-h 26/ 9
c-l 33/44
f-i 73/30
h-m 86/152
a 63/ 10
c-h 2/ 14
c-g 13/34
b-g 73/ 17
Oppsision
c-g 94/7
a-e 73/19
e-k 93/ 4
f-l 13/8
c-l 33/ 44
c-g 33/ 36
d-k13 / 164
ab 77/9
a-d 2/16
a-e 06/40
d-l 29/15
Pasission
a-d 70/9
a-g 9/ 18
d-h 2/ 5
e-j 46/ 8
h-n 33/ 39
e-i 66/ 31
e-l159
a-g 21/8
c-h 43/14
a-f 33/ 36
c-l 98/ 15
Shaker
e-m 81/5
c-i 77/16
g-m 73/ 4
c-i 93/8
b-j 66/47
c-g 66/ 35
a-d184
b-h 4/ 7
c-h 53/ 14
d-i 13/ 32
b-g 47/ 17
Merit
c-f 02/8
c-i 71/ 16
mn 13/4
m-o 8/6
mn28
c-g 33/35
no 66/131
b-h 25/7
e-i 06/13
d-i 2/ 31
f-l 55/ 14
K^ S2/2 -82
e-k 43/ 6
a-c 70/ 20
g-m 73/4
f-k 2/8
k-n 33/ 31
i 26/ 27
o 3/110
a-f 58/8
c-g 76/14
a-f 6/38
a-d 74/ 18
EO8716
p-r 60/ 1
a-g 7/ 18
a 53/6
a 66/ 11
a-h 66/ 53
i27
g-m 66/153
d-i 41/60
c-g 06/15
c-h 46/33
b-i 06/ 17
Power house
m-r 77/2
h-j 56/16
e-j5
bc10
n 33/ 26
i 06 /27
l-o 86/ 139
a-g 2/ 8
i11
jk 6/ 19
j-l 54/13
Signet
e-h 56/ 7
c-i 05/17
l-n 26/ 4
no 64/6
j-n 66/33
b-d 73/ 38
j-m 2/ 144
a-g 10/ 8
f-i13
c-h 53/ 33
c-l 45/ 15
K^ S13/2 -82
اختلاف اعداد هر سطوح که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند از نظر آماری در سطح 5% معنی دار نمی باشد. (آزمون چند دامنه ای دانکن 5%)

4-2-6- تعداد برگ
بیشترین اختلاف معنی داری در تر کیب امید بخش Harvest gold × Merit به میزان 10 برگ مشاهده شد. کمترین تعداد برگ در ترکیبات امید بخش Temptation × Temptation-2، Temptation × Chase و Chase/s2 × Temptation مشاهده شد (جدول4-3). لاین Power house بیشترین تعداد برگ به میزان 12 عدد و لاین های Harvest gold و K^ S13/2 -82 تعداد 6 برگ مشاهده شد. هیبرید تجاری Signet با 10 برگ بیشترین تعداد برگ را در بین هیبریدهای تجاری نسبت به سایر هیبریدها به ویژه Shaker نشان داد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1391) نیز گزارش کرد ترکیبات امید بخش Opssision/s2 × K^ S2/2 -82و Harvest gold × Power house بیشترین و Temptation -S2 × Chase -S2کمترین تعداد برگ را دارد. همچنین لاین های Sweet-2، K^ S2/2 -82و K^ S13/2 -82 بیشترین اختلاف معنی داری را نسبت به سایر لاین ها به ویژه لاین Temptation نشان دادند. هیبرید تجاری Merit نیز نسبت به سایر هیبرید های تجاری به خصوص هیبرید تجاری Signet بیشترین اثر معنی داری را نشان داد (جدول4-4).
4-2-7- تعداد برگ بالای بلال اصلی
ترکیب امید بخش Power house × Temptation بیشترین اثر معنی داری را نسبت به سایر ترکیبات به میزان 6 برگ نشان داد، کمترین تعداد برگ نیز مربوط به ترکیب Temptation × Chase مشاهده شد که البته با ترکیبات Chase/s2 × Temptation و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 اختلافی نشان نداد. در بین لاین ها نیز بیشترین و کمترین تعداد برگ به ترتیب مربوط به Power house و Harvest gold می باشد که البته Harvest gold با لاین EO8716 تفاوتی نشان نداد (جدول4-2). هیبرید تجاری Merit بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به سایر هیبرید ها نشان داد. کمترین تعداد برگ نیز در هیبرید تجاری Chase مشاهده شد (جدول4-4). مهدی پور و همکاران(1391) گزارش کردند که ترکیب امید بخش Harvest gold × Power house بیشترین تفاوت معنی داری را نسبت به سایر ترکیبات نشان داد. ترکیب Chase × Temptation-2کمترین تعداد برگ را نشان داد. همچنین ترکیبات Temptation -S2/1 × Chase -S2و Temptation-2 × Temptation اختلاف معنی داری با تیمار فوق نشان نداد.

جدول ‏4-3- مقایسه میانگین، درصد هتروزیس و درصد هتروبلیتیوزیس بر اساس بهترین والد برای صفات کمی مورد مطالعه در والدین و هیبریدهای ذرت شیرین

ارتفاع بوته
(سانتی متر)

عمق دانه
(میلی متر)

تعداد ردیف دانه

تعداد دانه در ردیف

قطر ساقه
(میلی متر)

h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms
h
h. r
Ms

a-d 13/183

b-h 45/ 7

a-c18

ab93/43

b-j77 /16
1
**02/24
ns 38/ 1
a-c 53/187
**64/10-
ns38 /1
a-e 92/8
**28/14
**67/24
c-h 6/ 14
** 09/23
71/ 56
a-f6/37
**68/7
**27/11
b-l 08/16
2
**67/22
**70/6
a-c53 /187
**27/10-
** 70/ 6
a-c 54/ 9
**37/17
**24/22
a-d 66/ 16
ns 10/ 4
8 ** 77/
a-g53/35
**32/9-
39/0-
b-l08/16
3

d-k 33/164

a-h 57/7

e-i 2/13

c-g86/33

i-l 79/13
4

b-h169

ab 87/ 9

f-i 86/12

a-f6/37

c-l 81/15
5
**63/15
**25/12-
a-f178
**77/31-
**25/12-
b-h 25/ 7
**98/7
**30/13
a-g 33/15
**64/31
**54/38
a93/44
**42/8-
**52/4-
b-k24 /16
6
10/0-
ns 25/12
a-d 8/ 183
**45/34
**90/37
ab 95/9
**07/21
**44/22
a18
**49/30
**94/49
a-c93/41
**70/3

پایان نامه ها و مقالات

منابع و ماخذ پایان نامه میلی، تجزیه، ساکارز، منحنی

هتروزیس نسبی
میانگین والدین
هتروزیس نسبت به والد برتر: این اصطلاح اولین بار توسط بیتزر و همکاران در سال 1968، برای توضیح ارزش و پیشرفت هتروزیگوت نسبت به والد برتر شرکت کننده در تلاقی به کار برده شد و به طریقه زیر اندازه گیری می شود:

?میانگین والد برتر – میانگین ???F1
100 × ???___________________________????= هتروزیس نسبی
میانگین والد برتر
3-5-2- هتروزیس استاندارد
این نوع هتروزیس نسبت به واریته شاهد و محلی اندازه گیری می شود. واریته شاهد واریته است که کشت آن در محل رایج است هتروزیس استاندارد به طریقه زیر اندازه گیری می گردد:
???میانگین واریته شاهد – میانگین F1
100?× _____________________________??= هتروزیس نسبی
?میانگین واریته شاهد
3-6- تعیین قند محلول با استفاده از معرف آنترون (Anthrone Reagent)
نزدیک منحنی بازتابش نوری محلی برای تعیین قندهای محلول در بافت گندم آسیاب شده وجود دارد. در ذیل روشی دیگر به عنوان روش مرجع تشریح شده است.
روش آنترون براساس واکنش آنترون (9 و 10- دی هیدرو-9-اگزوآنتراکنو) با ترکیب متیل فورفورال کربوهیدراتی (تیمار کربوهیدرات در اسید سولفوریک غلیظ) است که منجر به تولید همی استال رنگی می شود که با دستگاه اسپکتروفتومتری در طول موج 630 نانومتر مشخص می شود.

جدول ‏3-2- معرفها
معرف/ مخلوط
معرفهای خاص
آماده سازی
توصیه های ویژه
آب دیونیزه



اسید سولفوریک
اسید سولفوریک (محلول)


معرف آنترون

1 ساعت پیش از استفاده، 100 میلی گرم از معرف آنترون را توزین و در 50 میلی لیتر اسید سولفوریک غلیظ محلول حل کنید.
بصورت روزانه تهیه کنید.
از نور محافظت کنید؛ بر روی یخ یا در یخچال نگهداری کنید.
محلول استوک ساکارز
(100 ?g/ml)
محلول استوک ساکارز
(30 ?g/ml)

ساکارز را به مدت 1 ساعت در دمای 105 درجه سانتیگراد خشک کنید.
25 میلی گرم ساکارز را در 250 میلی لیتر آب دیونیزه حل کنید.
30 میلی لیتر از محلول µg/ml 100 در 100 میلی لیتر فلاسک حجمی با آب دیونیزه رقیق نمایید.
به صورت هفتگی تهیه و در دمای 4 درجه سانتیگراد نگهداری کنید.
به طور کامل با سر و ته کردن پیش از تهیه رقیق سازی شده ها برای منحنی استاندارد به هم بزنید.

3-6-1- روش کار
نمونه برداری و آسیاب
برداشتن یک نمونه تصادفی شامل 30-20 دانه به عنوان یک نماینده از مواد خود.
1- مطمئن باشید که تمام نمونه های دانه دارای مقدار رطوبت مشابه هستند.
2- هر نمونه را با آسیاب کردن به صورت پودر بسیار ریز درآورید.

3-6-2- خشک کردن
نمونه ها را در دمای 60 درجه سانتیگراد خشک شد.
3-6-3- استخراج
(این مقادیر برای لوله های 15 میلی لیتری است)
1- برای هر نمونه، 20 میلی گرم پودر خشک شده را توزین و در لوله های فالکون 15 میلی لیتری ریخته شد.
2- 4 میلی لیتر آب دیونیزه اضافه شد؛ بلافاصله پوشانیده شد و به خوبی سروته گردید.
3- قفسه نمونه را در حمام آب به مدت 45 دقیقه در دمای 70 درجه سانتیگراد قرار داده شد.
4- نمونه ها را بطور کامل به مدت 15 دقیقه سر و ته گردید.
5- پس از انکوباسیون، نمونه ها را روی یخ قرار داده شد.
6- به مدت 10 دقیقه در 3000 دور در دقیقه سانتریفیوژ گردید.
7- از محلول رویی شناور بسته به نوع ماده برای رقیق سازی استفاده گردید:
گندم: 1به 50 (µl 100 محلول رویی شناور در 9/4 میلی لیتر آب دیونیزه)
ذرت: 1به 20 (µl 250 محلول رویی شناور در 75/4 میلی لیتر آب دیونیزه)

3-6-4- واکنش رنگ سنج
8- 5/2 میلی لیتر از رقیق شده را برداشته و با احتیاط به لوله فالکون جدیدی در آب سرد منتقل گردید.
9- با استفاده از بورت، به آهستگی 5 میلی لیتر محلول آنترون به هر لوله اضافه شد؛ به تکان دادن لوله در آب دارای یخ ادامه داده شد.
10- هر لوله را به خوبه سروته گردید.
11- لوله ها را ببندید و در حمام آب داغ به مدت 5/7 دقیقه قرار داده شد.
12- لوله ها را از حمام آب خارج و اجازه داده شد تا با دمای اتاق هم دما شوند.
13- جذب را بوسیله اسپکترفتومتر در طول موج 630 نانومتر قرائت شد.

جدول ‏3-3- مقیاس پایین واکنش رنگ سنجی و توصیه های ویژه برای استفاده از میکروپلیت
معرف
مرحله
لوله 15 میلی لیتری
میکروپلیت
هیدرولیسات
معرف رنگ سنجی
5/2 میلی لیتر
µL 50
معرف رنگ سنجی
معرف رنگ سنجی
5 میلی لیتر
µL 100

الف- هر نمونه با 3 تکرار در میکروپلیت آنالیز شد.
ب- 96 پلیت مطلوب روی یخ نگهداری شدند.
ج- محلول آنترون را با استفاده از پیپت چندشاخه ای دیجیتال اضافه گردید. با احتیاط انجام شد تا مطمئن شدیم که همه µL 100 به خوبی منتقل شده است.
د- پلیت را با نوار آلومینیومی بپوشانید و خیلی با احتیاط سروته کنید تا محلول همگنی در هر کدام به خوبی مشاهده شود.
م- پلیتها را در دمای 100 درجه سانتیگراد به مدت 20 دقیقه با نمونه های ذرت و به مدت 10 دقیقه با نمونه های گندم انکوبه گردید.
ص- پلیتها را در یخچال به مدت 10 دقیقه پیش از قرائت با دستگاه قرائت کننده میکروپلیت خنک گردید.

3-6-5- منحنی استاندارد
1- محلول استوکی از 100 میکرو گرم بر میلی لیتر ساکارز خشک در آب دیونیزه آماده شد.
2- در لوله های فالکون 15 میلی لیتری، رقت های 0، 10، 15، 20، 25 و 30 میکرو گرم بر میلی لیتر را ساخته شد. رقیق سازی را به صورت روزانه انجام گردیده و به خوبی پیش
از استفاده بعدی بهم زده شده.
3- واکنش رنگ سنجی (مراحل 14 تا 18) را با استفاده از 50 میکرو گرم از رقیق سازی شده ها انجام داده شد.
4- همیشه یک منحنی استاندارد در دو نسخه برای هر مجموعه از نمونه ها در هر روز در نظر گرفته شد.

جدول ‏3-4- منحنی استاندارد
شماره لوله
استوک ساکارز 100 (میکرو گرم بر میلی لیتر)
آب دیونیزه (میلی لیتر)
حجم نهایی
(میلی لیتر)
غلظت
µg sucrose /ml
1
0/0
0/10
0/10
0/0
2
0/1
0/9
0/10
0/10
3
5/1
5/8
0/10
0/15
4
0/2
0/8
0/10
0/20
5
5/2
5/7
0/10
0/25
6
0/3
0/7
0/10
0/30

3-6-6- منحنی استاندارد برای میکروپلیت
1- دو محلول استوک از ساکارز خشک 100 میکرو گرم بر میلی لیتر و 30 میکرو گرم بر میلی لیتر تهیه شده.
2- در لوله های فالکون 15 میلی لیتری، رقت های 0، 6، 12، 18، 24، 30، 40 و 60 میکرو گرم بر میلی لیتر را بوسیله آب دیونیزه ساخته شد. رقیق سازی را به صورت روزانه انجام گردید و به خوبی پیش از استفاده بعدی بهم زده شد.
3- واکنش رنگ سنجی (مراحل 14 تا 18) را با استفاده از 50 µg از رقیق سازی شده ها انجام دهید.
4- همیشه یک منحنی استاندارد در دو نسخه برای هر مجموعه از نمونه ها در هر روز در نظر بگیرید.
جدول ‏3-5. منحنی استاندارد برای میکروپلیت (1)
شماره لوله
استوک ساکارز 30 (میکرو گرم بر میلی لیتر)
آب دیونیزه (میلی لیتر)
حجم نهایی (میلی لیتر)
غلظت
µg sucrose /ml
1
0/0
5/2
5/2
0/0
2
5/0
0/2
5/2
6
3
1
5/1
5/2
12
4
5/1
0/1
5/2
18
5
2
5/0
5/2
24
6
5/2
0
5/2
30

جدول ‏3-6- منحنی استاندارد برای میکروپلیت (2)
شماره لوله
استوک ساکارز 100 (میکرو گرم بر میلی لیتر)
آب دیونیزه (میلی لیتر)
حجم نهایی (میلی لیتر)
غلظت
µg sucrose /ml
7
0/1
5/1
5/2
40
8
5/1
0/1
5/2
60

محاسبات منحنی استاندارد
یک منحنی کالیبراسیون با استفاده ازمقادیر شناخته شده از ساکارز تعریف نمایید که از دامنه 0 تا 75 میکرو گرم (0 تا 3 میکرو گرم در میکروپلیت) می باشد. نقاط خوانده شده جذبدر630 نانومتررا به عنوان تابعی از مقدار به µg ومحاسبه شیب (m) روی نمودار تعیین نمایید که منحنی استاندارد می باشد. توجه داشته باشید که شیب خط دارای واحد OD/?g میباشد.

3-7- محاسبه درصد ساکارز
مقدار ساکارز برای هر نمونه با استفاده از معادله زیر برآورد میشود:
رقیق سازی شده OD 630n
× _____________________________ × ___________________ = درصد ساکارز
وزن m شیب

مثال: ذرت در میکروپلیت

برای محاسبه میزان ساکارز ماده بیولوژیکی (پودر دانه) نیاز است تا میزان جذب آنترون در استات سدیم را کم کنید.
رقیق سازی شده OD 630n
× _____________________________ × ___________________ = درصد ساکارز
وزن m شیب

جدول ‏3-7- عیب یابی
عیب
راه حل
عدم وجود توسعه رنگ در واکنش
1- مجموعه دیگری از معرفهای رنگ سنجی را امتحان کنید.
تغییر در مقادیر منحنی فاکتور/ اندازه گیری OD منحنی استاندارد ساکارز
2- از کیفیت منحنی استاندارد ساکارز اطمینان حاصل کنید.
3- مطمئن شوید که اسید سولفوریک با کیفیت است.
4- از کیفیت همه معرفها اطمینان حاصل کنید. معرفهای جدید بسازید.
5- مطمئن شوید که مقدار تمام معرفها اندازه گیری شده است.
OD بدست آمده برای آنترون خالی خیلی بالاست.
6- مطمئن شوید که معرف آنترون بوسیله اسیدسولفوریک غیر اکسید درست شده باشد.
7- معرف رنگی دیگری تهیه کنید.
8- معرف آنترون دیگری با استفاده از اسید سولفوریک دیگر درست کنید.
پایین بودن مقادیر نمونه های شاهد
9- مطمئن شوید که نمونه ها بطور مناسبی درست شده اند:
الف- مطمئن شوید که در عصاره نمونه هیچ ذره ای به جداره لوله ها نچسبیده است. در غیر اینصورت، نمونه را با سروته کردن هم زده و دوباره به مدت 10 دقیقه سانتریفیوژ نمایید.
ب- مطمئن شوید که عصاره در در دمای 70-60 درجه سانتیگراد و دور 3000 دوره در دقیقه انجام شده است.
10- از کیفیت و کمیت معرفهای مصرفی اطمینان حاصل پیدا کنید.
11- از کیفیت منحنی استاندارد ساکارز خود مطمئن شوید: مطمئن شوید که محلول استوک ساکارز به خوبی پیش از رقیق سازی حل شده باشد.
12- از کیفیت و صحت رقیق سازی مطمئن شوید.
اندازهگیریهای OD بین تکرارها نوسان بسیار زیادی دارد.
13- از دقیق بودن وزن نمونه ها اطمینان حاصل پیدا کنید.
14- از خنک شدن نمونه ها پیش از قرائت مطمئن شوید.
15- از درست بودن مقادیر برداشت شده توسط پیپت مطمئن شوید.

3-8- محاسبات آماری
3-8-1- تجزیه واریانس ساده
پس از جمع آوری اطلاعات مربوطه، به منظور بررسی وجود تنوع در صفات اندازه گیری شده بین هیبریدهای مورد مطالعه، روی تک تک صفات تجزیه واریانس ساده در هر یک از محیط های بدون تنش (آبیاری نرمال) و تنش خشکی براساس جدول انجام پذیرفت.

منبع تغییرات
درجه آزادی (df)
مجموع مربعات (SS)
میانگین مربعات (MS)
بلوک (R)
r – 1
RSS
RSS. Rdf
هیبرید (T)
t – 1
TSS
TSS. Tdf
اشتباه آزمایشی (E)
(r – 1) (t – 1)
ESS
ESS. Edf
کل (G)
rt – 1
GSS
—-

قبل از انجام تجزیه واریانس، فرضیات مورد نیاز برای تجزیه واریانس (نرمال بودن توزیع داده ها، جمع پذیر بودن اثرات عامل ها و…) بررسی گردید و در موارد لازم با استفاده از تبدیل مناسب داده، فرضیات مورد نیاز برآورده شد و آنگاه تجزیه واریانس ساده و همچنین مقایسه میانگین ها با روش چند دامنه ای دانکن (در سطح احتمال 5 درصد) با استفاده از نرم افزار SAS (Ver 9. 1) انجام گرفت.

3-8-2- تجزیه به مؤلفه‌های اصلی
در راستای ساده نمایی داده‌ها، روش تجزیه به مؤلفه‌های اصلی برای کاهش تعداد متغیرهای اندازه‌گیری شده مورد استفاده قرار گرفت.

3-8-3- تجزیه به عامل‌ها
برای درک بهتر روابط علت و معلولی بین صفات و شناخت عوامل پنهانی مؤثر بر عملکرد از تجزیه به عامل‌ها استفاده شد. در این تحقیق تجزیه به عامل‌ها بر مبنای روش مؤلفه‌های اصلی انجام شد و عامل‌ها به روش وریماکس دوران داده شدند.

3-8-4- تجزیه خوشه‌ای
جهت تعیین فاصله بین ژنوتیپ در آزمایش از مربع فاصله اقلیدوسی (Squared Euclidean Distance) و برای ادغام کلاسترها از روش وارد (MethodWard’s) استفاده گردید.

3-9- نرم افزارهای مورد استفاده در تجزیه های آماری
برای وارد کردن داده‌ها و اطلاعات برداشت شده به کامپیوتر از نرم افزار Excel استفاده گردید و برای تجزیه واریانس داده‌ها، تجزیه همبستگی و رگرسیون گام به گام و نیز تجزیه به عامل ها و مؤلفه‌های اصلی از نرم افزار SAS (Ver 9. 1) استفاده شد.
برای تجزیه خوشه ای و ترسیم نمودارهای بای پلات مؤلفه های اصلی و تجزیه به عامل ها از نرم افزارهای GGE Biplot و SPSS (Ver 15) استفاده شده است.

فصل چهارم:
نتایج و بحث

فصل 4- نتایج و بحث
4-1- نتایج تجزیه واریانس
جدول4-1 تجزیه واریانس نشان داد که اثر تمام تیمارها اعم از هیبرید های تجاری، لاین های سلف شده و در حال خلوص و هیبرید های امید بخش یا سینگل کراس در کلیه صفات مورد مطالعه ارتفاع بوته، ارتفاع بلال، طول تاسل، طول بلال، قطر ساقه، تعداد برگ، تعداد برگ بالای بلال اصلی، عمق دانه، تعداد دانه در بلال، تعداد ردیف در بلال و عملکرد دانه، تفاوت آماری معنی داری در سطح یک درصد نشان دادند. نظر به اینکه ژنوتیپ های مورد بررسی از تلاقی اینبرد لاین های با خصوصیات متفاوت حاصل شده اند، بنابراین تفاوت موجود بین ژنوتیپ ها از نظر صفات مورد بررسی و نیز عملکرد دور از انتظار نیست. مهدی پور و همکاران در سال 1391 نیز در به ترکیب پذیری و هتروزیس در لاینها و ترکیبات سینگل کراس ذرت شیرین و فوق شیرین در تجزیه واریاتس به چنین نتایجی رسیدند.

جدول ‏4-1- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی
منابع تغییر
درجه
آزادی

میانگین مربعات

عملکرد

پایان نامه ها و مقالات

منابع و ماخذ پایان نامه گندم و برنج

3-8-2- تجزیه به مؤلفه‌های اصلی 54
3-8-3- تجزیه به عامل‌ها 54
3-8-4- تجزیه خوشه‌ای 54
3-9- نرم افزارهای مورد استفاده در تجزیه های آماری 54
فصل چهارم-نتایج و بحث
4-1- نتایج تجزیه واریانس 57
4-2- مقایسات میانگین 59
4-2-1- ارتفاع بوته 59
4-2-2- ارتفاع بلال 59
4-2-3- طول تاسل 60
4-2-4- طول بلال 61
4-2-5- قطر ساقه 61
4-2-6 تعداد برگ 63
4-2-7- تعداد برگ بالای بلال اصلی 63
4-2-8- عمق دانه 66
4-2-9- تعداد ردیف دانه در بلال 66
4-2-10- تعداد دانه در ردیف بلال 67
4-2-11- عملکرد دانه 67
4-3- وراثت پذیری 68
4-4- هتروزیس و هتروبلیتیوزیس 70
4-5- تجزیه به مولفه های اصلی 75
4-6- تجزیه به عامل ها 77
4-7- تجزیه خوشه ای 80
4-8- کیفی 84
4-9- تجزیه بایپلات 90
4-9-1- ارزیابی صفات در بین ژنوتیپها 91
4-9-2- ارزیابی ژنوتیپها در بین صفات 93
4-9-3- متوسط پایداری ژنوتیپها 95
نتیجه گیری 97
فصل 5- فهرست منابع 99

جدول ‏3-1- مواد ژنتیکی مورد آزمایش 38
جدول ‏3-2- معرفها 45
جدول ‏3-3- مقیاس پایین واکنش رنگ سنجی و توصیه های ویژه برای استفاده از میکروپلیت 47
جدول ‏3-4- منحنی استاندارد 48
جدول ‏3-6- منحنی استاندارد برای میکروپلیت (2) 50
جدول ‏3-7- عیب یابی 52
جدول ‏4-1- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی 58
جدول ‏4-2- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی لاین های ذرت شیرین 62
جدول ‏4-3- مقایسه میانگین، درصد هتروزیس و درصد هتروبلیتیوزیس بر اساس بهترین والد 64
جدول ‏4-4- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی هیبریدهای تجاری ذرت شیرین 68
جدول ‏4- 5- وراثت‌پذیری صفات مورد بررسی درژنوتیپ های ذرت شیرین 69
جدول ‏4-6- واریانس هر یک از مولفه ها در روش تجزیه به مولفه های اصلی 75
جدول ‏4-7- اجزای تشکیل دهنده سه مولفه اول برای هر یک از صفات زراعی 77
جدول 4-8- نتایج تجزیه به عامل ها با در نظر گرفتن کلیه صفات 79
جدول ‏4-4- جدول تجزیه واریانس صفات مورد بررسی. 84
جدول ‏4-5- مقایسه میانگین های صفات مورد بررسی 89
جدول4-6- مقایسه میانگین درصد ساکارز در بین برخی ژنوتیپ های ذرت شیرین 90
جدول4-7- صفات مورد بررسی…………………………………………………………………………………………………………..97

شکل4-1- HARVEST GOLD × MERIT 86
شکل4-2- شاهد 87
شکل4-3- شفافیت شربت 88

نمودار 4-1- سنگریزه ای 80
نمودار4-2- دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه ای 83
نمودار 4-3- ارزیابی صفات در بین 38 ژنوتیپ، لاین و هیبرید ذرت فوق شیرین 92
نمودار 4-4- همبستگی بین صفات 94
نمودار 4-5- رابطه بین ژنوتیپها با توجه به صفات مورد مطالعه 38 ژنوتیپ، 95
نمودار 4-5- میانگین پایداری عملکرد 38 ژنوتیپ، لاین و هیبرید ذرت فوق شیرین مورد مطالعه 96

فصل اول
مقدمه و کلیات

1فصل اول: مقدمه و کلیات
1-1- مقدمه
نیاز به تولید بیشتر غلات در جهان رو به افزایش است و در مورد ذرت انتظار می رود از نظر تولید در سال های آتی از گندم و برنج هم پیشی خواهد گرفت. بر اساس آمار و پیش بینی های سازمان جهانی غلات(FAO) و مرکز بین المللی تحقیقات گندم و ذرت(CIMMYT) تولید جهانی ذرت به مقدار 50 درصد از 558 ملیون تن در سال 1995 به 837 ملیون تن در سال 2020 خواهد رسید و این طور که به نظر می رسد این مقدار تا حدودی در سال 2010 به دست آمده است (UNDP GC FcilityMaize Scorpin. 2010).
ذرت شیرین (Zea mays l. var saccharata) یکی از مردم پسندترین سبزیهای ایالات متحده آمریکا است وعلاقه به آن در آسیا و اروپا هم در حال افزایش است. ذرت شیرین به دلیل وجود ژن یا ژنهایی که سنتز نشاسته را در آندوسپرم تغییر داده و به آن قابلیت مصرف تازه خوری میدهند، به وجودآمده است (Kaukis and Davis, 1986).
ذرت از نظر تغذیه دام، فیبر، منبع سوختی تغذیه مستقیم انسان در جایگاه اقتصادی مهمی قرار گرفته است. این گیاه به عنوان جزئی از تولیدات صنعتی به شمار می رود که روی تغذیه جمعیت جهانی تاثیر گذار است. روش های اصلاحی در مورد گیاهان خودگشن و دگرگشن را می توان در مورد ذرت به کار برد و از این رو اصلاح ذرت آینده روشنی خواهد داشت. این تنوع در استفاده از روش های اصلاحی اجازه آزمایشهای بیشتری را به اصلاح گران می دهد. از این روشها می توان به عنوان محرکی به سمت پیشرفت جمعیتها، اینبرد لاینها و هیبریدهای آنها جهت اهداف مختلف تجاری استفاده کرد. (Hallauer et al., 2010)

1-2- اهمیت جهانی ذرت
در سال 2012سطح زیر کشت ذرت شیرین در دنیا یک میلیون هکتار، با میانگین تولید 8/5 تن در هکتار بوده است (FAO, 2013).
در ایران پیش بینی می شود سطح زیر کشت ذرت شیرین در سال 1393 به 15000 هکتار با متوسط عملکرد 10 تن بلال در هکتاربرسد.
ارزش کل ذرت شیرین در سال 2012، 12 میلیارد دلار بوده که از این میزان 69 درصد برای بازار تازه خوری و 31 درصد برای صنایع تبدیلی بوده است. میزان ارزش محصول ذرت شیرین برای صنایع تبدیلی (منجمد و کنسروی) 2/9 میلیون تن به ارزش000/100/373 دلار در سال 2012 بوده است
(NASS, 2013).
ذرت به دلیل ویژگی های بسیار زیاد خود، به ویژه به دلیل سازگاری با شرایط اقلیمی گوناگون، بسیار زود در تمام دنیا گسترش یافت و مکان سوم را بعد از گندم و برنج از نظرسطح زیرکشت به خود اختصاص داد، در حال حاضر در بیش از 147 میلیون هکتار از اراضی دنیا کشت می گردد (خاوری خراسانی، 1388). تجربیات علمی و آزمایش های متعددی که در نقاط مختلف دنیا بر روی ذرت انجام گرفته، مشخص
نموده است که ذرت علاوه بر آن که علوفه ای بسیار مطلوب برای دام می باشد از نظر تأمین انرژی نیز بی نظیر است، به همین دلیل امروزه ذرت در تغذیه مرغ تخم گذار به عنوان یک غذای پر انرژی، دارای اهمیت بسیار زیادی بوده و مقام و ارزش بالایی را در مقایسه با سایر غلات دارا می باشد (نورمحمدی و همکاران، 1380). ذرت بیشتر برای استفاده از دانه و علوفه کشت می گردد. نزدیک به 25-20 درصد از تولیدات جهانی ذرت به صورت مستقیم در شکل های مختلف (آرد ذرت، شیرینی، کنسرو، فرنی ذرت) در تغذیه انسان و 75-60 درصد آن به صورت های مختلف مانند دانه، پودر، سیلو و…به مصرف غذای دام می رسد. به علاوه، حدود 5 درصد تولید ذرت نیز جهت فرآورده های صنعتی مورد استفاده قرار ‌‌‌می گیرد (نورمحمدی و همکاران، 1380).
انتخاب روش اصلاحی مناسب برای بهره برداری از پتانسیل ژنتیکی صفات مختلف زراعی در یک گیاه بستگی به نوع عمل ژن های کنترل کننده یک صفت و نحوه توارث آن ها دارد (Akhtar and Chowdhry, 2006).
1-3- منشا و تاریخچه
ذرت در حدود 7 تا 10 هزار سال قبل با استفاده از علف یکساله وحشی تئو سینته در مکزیک مرکزی اهلی شد (Galinat, 1988). تئوسینته مکزیکی یک ساله توسط ایل تین و دوبلی در دو زیر گونه طبقه بندی شده است. (Ilti et al., 1980) Zea mays subsp Mexicana و Zeamays subsp parviglumis. تئوسینته های چند ساله عبارت اند از: Z. diploperennis و Z. pernis عضو چهارم جنسZea, z. luxurians, تئوسینته یکساله گواتمالایی است. تفاوت اصلی بین تئوسینته و ذرت مرفولوژی گل های ماده است (Galinat, 1988).
ذرت شیرین نه یک نژاد و نه زیر گونه گونه های Z. mays است (Goodman and Brown, 1988). با حضور یک ژن و یا ژن هایی که بر ساخت نشاسته در اندوسپرم تاثیر می گذارد، از میان انواع ذرت متمایز شده و کاربرد آن به عنوان سبزی را ممکن می سازد. حدود سی سال قبل الل قندی بودنsu))sugary در روی کروموزوم 4 با عنوان ذرت شیرین تعریف شد. و امروزه حداقل هفت ژن دیگر که بر ساخت کربوهیدرات اندوسپرم اثر میگذارد چه به صورت انفرادی و چه به صورت ترکیب در ارقام ذرت شیرین به کار می رود. از میان ژن های دیگر ژنی که در وسیع ترین شکل به کار می رود (چروکیدگی)shrunken- 2 (sh2) است. علاوه بر تفاوت های عمده ژن اندوسپرم، ذرت شیرین با بسیاری از ژن ها چه بزرگ و چه کوچک که بر تمام مراحل رشد گیاه اثر می گذارد، از سایر انواع ذرت متمایز می شود. این ژن ها بر کیفیت سفره ای و یا خوراکی (طعم، نرمی و بافت)، ظاهر بلال و بوته اثر می گذارد.

ذرت های دارای اندسپرم su در آمریکای مرکزی و جنوبی در دوره ی قبل از کریستف کلمپ موجود بوده اند(Grobman et al., 1961). انواع بومی ذرت شیرین آمریکای جنوبی به مجموعه ی چولپی تعلق دارد (Goodman and Brown, 1988). گروب مان و همکاران چولپی را به عنوان نژادی قدیمی با منشا پرو طبقه بندی و تاکید کرد که مرکز تراکنش چولپی سیرا در جنوب پروست که در آن ذرت در ارتفاع 2400 تا 3400 متر از سطح دریا می روید. چولپی در خالص ترین شکل خود دارای بلالی کوتاه بسیار پهن و تخم مرغی با تعداد زیادی ردیف دانه در هر بلال است (Grobman et al., 1961).
دو نژاد دیگر ذرت شیرین تصور می رود که دارای منشا قبل از کریستف کلمپ باشند عبارت اند از: Mayz dulce و Ducillodel noroeste است که هر دو بومی مکزیک هستند (Wellhausen et al., 1952).
تا شروع قرن بیستم تقریبا تمام ارقام ذرت شیرین مهم دارای دانه های سفید بودند. در 1902 رقم گلدن بانتام توسط شرکت بورپی معرفی گردید. گلدن بانتام دارای کیفیت عالی، سازگاری وسیع و مقاومت به بیماری خوب بود و به سرعت تعصب های قدیمی علیه ذرت زرد را به هم ریخت. گلدن بانتام به صورت شاهد درآمد و بسیاری از ارقام سفید مردم پسند از طریق تلاقی با گلدن بانتام تبدیل به ارقام زرد شدند (Galinat, 1971). در نتیجه بیشتر لاین های اینبرد و دورگه های زرد امروزی، مقداری گلدن بانتام را در شجره خود دارند (Huelson, 1954).
1-4- گیاه شناسی ذرت
ذرت گیاهی است یک پایه و دگر گشن که گلهای نر و ماده جدا از هم ولی روی یک بوته قرار دارند. آرایش گل ذرت که گل تاجی یا گل شاخی نامیده می شود به صورت گل آذین خوشه آزاد و در قسمت بالای ساقه از طویل شدن مریستم انتهایی ساقه و نمو طرح اولیه گا تاجی به وجود می آید. روی گل تاجی سنبله های فرعی به صورت جفتی قرار داشته و هر سنبله ی فرعی دارای دو گل نر می باشد که هر گل نر از سه پرچم فعال و یک مادگی که نمو آن متوقف شده، تشکیل یافته است. گل آذین نر در شرایط مطلوب می تواند تا 25 میلیون دانه گرده تولید کند. در شرایط مناسب عمر دانه گرده 18 تا 24 ساعت می باشد (1375، کریمی). گل آذین ماده یا بلال که در قسمت های وسطی ساقه قرار گرفته، خوشه ایست فشرده با محوری قطور موسوم به چوب بلال که سنبله های فرعی ماده پهلوی هم به صورت جفتی روی آن قرار دارند. هر سنبله فرعی ماده نیز دارای دو گل فاقد اندام نر می باشد که فقط یکی بارور و دیگری (گل پایین) عقیم می باشد. هر گل ماده بارور دارای یک تخمدان می باشد که از آن، مجموعه خامه و کلاله به صورت رشته نازک و طویلی موسوم به کاکل یا ابریشم خارج می شود. کاکل از موهای ریز چسبناکی که دانه های گرده را به خود می گیرند، پوشیده شده است. طول عمر کاکل ها 5- 10 روز می باشد (1373، پور صالح). خروج کاکل از میان غلاف های بلال را نشانه ی آماده بودن مادگی برای دریافت گرده و لقاح می باشد، اصطلاحا مرحله کاکل دهی یا تولید تارهای ابریشمی می نامند. طول این کاکل ابریشم مانند که به تعداد دانه های موجود در بلال نمایان می شوند، ممکن است به 50-70 سانتیمتر برسد. از لحاظ همزمانی رشد و نمو اندام های نر و ماده، ذرت گیاهی پروتاندر(Protandry)
است (یعنی گرده افشانی سه روز زودتر از خروج کاکل شروع و چندین روز ادامه می یابد). گرده افشانی به صورت طبیعی توسط باد صورت می گیرد. بنابراین حدود 95 درصد گل های ماده یک پایه باید بطور دگرگشن و 5 درصد به صورت خودگشن تلقیح شوند. عمل لقاح 12- 28 ساعت پس از جایگیر شدن دانه گرده روی کاکل ذرت صورت می گیرد. با انجام عمل لقاح، رنگ زرد کاکل به قرمز قهوه ای تغییر یافته و تدریجا کاکل خشک می شود (پور صالح، 1373؛ شبستری، 1370).
1-5- ارزش غذایی ذرت شیرین
دانه ذرت شیرین دارای ارزش غذایی بالایی می باشد که شامل مقدار زیادی از پروتئین ها و ویتامین ها و مواد ریزمغذی است. هم چنین ذرت شیرین غنی از قندها است. ذرت شیرینی که به مصرف مستقیم می رسد دارای رسیدگی مناسب در مرحله شیری و نرم بوده و حاوی 74-76 درصد آب می باشد. واریته های ذرت بین 6-14 درصد بسته به نوع واریته، قند دارندکه تشکیل شده از حدود 8/73 درصد ساکارز، 2/10 درصد گلوکز، 3/15 درصد فروکتوز و رافینوز نیز به مقدار کمی در دانه تجمع می یابد .(Zhu et al., 1992)
هم چنین دیگر ترکیبات مفید دانه ذرت شیرین عبارتند از ریزمغذی هایی مثل سلنیوم، کروم، روی، مس، نیکل و آهن. دررابطه با سلنیوم باید توجه خاصی داشت، زیرا سلنیوم همراه با ویتامین E و بتا کاروتن فعالیت متابولیکی ژن های سرطان زا را کاهش داده و دفع مواد سمی که برای بدن انسان مضر می باشند را تسهیل می نمایند.
نقش مهم دیگر ذرت نیز به دلیل وجود سلولز است که باعث افزایش حرکات پریستالیتیک (مارپیچی) روده شده و درنتیجه عبور مواد غذایی و جذب آن در دستگاه گوارش راحت تر گردیده، هم چنین با جذب کلسترول و گلوکز، سطح آنها درخون کاهش می یابد. بنابراین نقش جلوگیری کننده ازتصلب شرایین را بازی می کند.
در دانه های ذرت شیرین گلوتن وجود ندارد. بنابراین در رژیم های غذایی که باید عاری از گلوتن باشد یک ماده غذایی مؤثر و با اهمیت است و ماده اصلی محصولات نانوایی عاری از گلوتن و ماده مغذی کودکان مبتلا به سوء تغذیه آرد تهیه شده از ذرت شیرین می باشد (Sprague et al., 1988)
1-6- ارقام ذرت شیرین
انتخاب واریته مناسب یک موضوع مهم در تولید ذرت شیرین و تجارت و فرآوری آن می باشد و بستگی به شرایط اکولوژیکی و ویژگیهای بازار پسندی هر منطقه و انتظارات ما از آن واریته دارد.
به طور کلی امروزه ذرت شیرین برای چهار منظور- فرآوری، مصارف تازه، بازار محلی و صادرات -تولید می شود که هر یک موارد مصرف و نیازهای خاص خود را دارند و عملکرد و ضخامت پریکارپ دانه در هر مورد متفاوت می باشد (Boyer et al., 1984).
واریته هایی برای فرآوری (تهیه کنسرو و فر آورده های انجمادی) مناسب می باشند که دارای خصوصیات زیر باشند: عملکرد بالا،

Add your widget here