تحلیل محتوای نرم افزارهای آموزشی بر اساس شاخص های واسط کاربر- قسمت ۶

تحلیل محتوای نرم افزارهای آموزشی بر اساس شاخص های واسط کاربر- قسمت ۶

ضرورت رابط کاربر گرافیکی

چه ضرورت هایی باعث شده که رابط های مبتنی بر گرافیک ارائه شوند؟
به طور طبیعی برنامه هایی که برای گروه سنی کودکان و یا مخاطبان عمومی طراحی می شوند، بهتر است از رابط های کاربر گرافیکی استفاده کنند؛ اما در نرم افزارهای تخصصی که محتوا و اطلاعات ارائه شده مهم است، ضرورتی ندارد که نرم افزار مبتنی بر گرافیک باشد؛ زیرا در این نوع نرم افزارها سهولت دسترسی به اطلاعات و سرعت در دستیابی کاربر به محتوای مورد نظر، بالاترین اولویت را دارد. از آن جایی که رابط کاربر گرافیکی نسبت به رابط کاربر غیر گرافیکی از سهولت کاربری بیشتری برخوردار است و معمول مخاطبان ما را عموم مردم و حتی کودکان تشکیل می دهند و کاربران به نرم افزارهای جذاب و سهل الوصول تمایل بیشتری نشان می دهند. لذا ضرورت ارائه رابطهای گرافیکی بیشتر احساس شده است.
بنابراین، با توجه، به اهداف و سطح هر برنامه باید در مورد ضرورت طراحی رابط های گرافیکی تصمیم گیری شود. ضمن اینکه باید هزینه هایی که گرافیک برای تولیدکننده و مصرف کننده ایجاد می کند در نظر گرفت( محمد مجد ،۱۳۸۳).

رایج ترین ابزارها در طراحی رابط کاربر گرافیکی

از مهم ترین و رایج ترین ابزارهایی که در طراحی رابط کاربر گرافیکی به کار می روند، می توان از شکلکها، دکمه ها و نوارهای حرکت نام برد.
شکلکها[۲۵]: شکلکها یا آیکونها، شکلهای کوچکی هستند که می توانند بیانگر عملکردها یا انتخاب های گوناگون باشند. شکلهای کوچک روی صفحه ویندوز مانند”کامپیوتر من” یا “سطل زباله” از این مواردند.
دکمه ها[۲۶]: دکمه ها معمولا حاوی نوشته و یا شکلکهایی هستند که با انتخابشان می توان عملکرد خاصی را فعال کرد.دکمه ها محرک های خوبی برای طلب پاسخ یا انجام یک کار می باشند.از رایج ترین و پرکاربردترین دکمه ها می توان به “بازگشت به صفحه اصلی یا صفحه فهرست”، “صفحه بعدی”، “صفحه قبلی”، “توقف”، “شروع”، و “خروج از برنامه”اشاره کرد.
– بهتر است که دکمه ها به جای پخش شدن در نقاط مختلف صفحه، همگی در کناره های صفحه و در کنار هم قرار گیرند. این یک اصل ارگونومی است، زیرا حرکت دادن دست در کناره های صفحه راحت تر از وسط صفحه می باشد.
– اگر روی دکمه نوشته وجود ندارد و یا عملکردش با قرار گرفتن ماوس بر روی آن آشکار نمی شود ، حتما معنای آن را در ابتدای برنامه توضیح دهید.
– اندازه دکمه ها، ضمن قابل دیده شدن بیش از اندازه بزرگ نباشند تا بخش زیادی از صفحه نمایش را اشغال نکنند.
– تنوع رنگ های کاربردی در دکمه ها زیاد نباشد (حداکثر چهار رنگ) تا سبب انحراف توجه بینندگان نشود.
نوارهای حرکت: در چند رسانه ایها اغلب انتقال از یک صفحه به صفحه دیگر با کلیک کردن دکمه “Inter” ، یا دکمه های جهت دار، یا نشانه های دکمه ای روی صفحه نمایش صورت می گیرد.در مواردی خصوصا در صفحه های وب ، برای انتقال از یک صفحه به صفحه دیگر و یا نمایان کردن بخشهای پوشیده صفحه، از ابزاری به نام “نوار حرکت[۲۷]” استفاده می شود. در صفحه های دارای نوار عمودی، طول صفحه نامحدود است، یعنی در پایان مطالب یک صفحه، می توان به کمک دکمه نوار، ادامه مطلب را مشاهده کرد.در صفحه های دارای نوار افقی، می توان بر پهنای صفحه افزود.
به طور کلی بهتر است که تغییرات صفحه های چندرسانه ای و وب به صورت صفحه به صفحه، نه با استفاده از دکمه نوار صورت گیرد.کاربرد ابزار نوار، با تغییر شکل صفحه، ترکیب بندی کل صفحه را برهم می زند.کار کردن با این صفحه ها چندان هم راحت نیست. استفاده از حرکت عمودی صفحه، سبب گیج شدن خواننده و گم کردن سطرها می شود.
در نهایت، تذکر این نکته مفید است که تا حد امکان بیاد کاربر را از کاربرد دکمه های صفحه کلید معذور داشت. طراحی صفحه باید به گونه ای باشد که او بتواند صرفا با استفاده از ماوس با برنامه تعامل کند.استفاده از صفحه کلید در مواردی مانند تایپ یک مطلب مجاز است(امیرتیموری،۱۳۹۰).

این مطلب را هم بخوانید :  جستجوی مقالات فارسی - بررسی و مقایسه رفتار شهروندی سازمانی کارکنان با نوع استخدامی متفاوت شامل ...

چه برنامه هایی را بهتر است با رابط کاربر گرافیکی ساخت و چه برنامه هایی را با رابط کاربر غیر گرافیکی؟

در مرحله اوّل ما باید به خواسته های مخاطبان خود توجه داشته باشیم و بر اساس آن خواسته ها برایشان رابط هایی را به شکل گرافیکی و غیر گرافیکی طراحی کنیم؛ مثلاً در نرم افزارهایی که برای همه مردم طراحی می شود، استفاده از جنبه های گرافیکی در سطح متوسط و نسبتاً بالا اشکال ندارد و همین طور در برنامه های آموزشی که برای کودکان طراحی می شود، مثل برنامه «صبا» بهتر است روی جنبه گرافیکی آن بیشتر کار شود و جذابیت و زیبایی آن بالا رود. .( محمد مجد ،۱۳۸۳).

اهمیت رابط کاربر

نظام های رایانه ای محیط جدیدی را در اختیار خواننده (کاربر) قرار می دهد.که با محیط منابع چاپی بسیار فاصله دارد برای اینکه این منبع جدید بتواند ارتباطی درست و منطقی با کاربر برقرار کند تلاش های زیادی در طراحی آن شده است. رابط کاربر تاثیر ذهنی زیادی بر کاربر می گذارد و در و اقع فکر و اندیشه طراحان آن را به کاربر منتقل می کند همین تاثیر باعث می شود کاربر از پایگاه اطلاعاتی و نظام رایانه ای شناخت درستی پیدا کند و به نحوی شایسته از آن بهره ببرد. رابط کاربر خوب باعث می شود تا پایگاه یا سایت یا نرم افزار استفاده کنندگان زیادی را به خود جلب کند و آنها را در حین استفاده و یا در مراحل بعدی از دست ندهد.(یو،۲۰۰۲). در همین زمینه، گالتیز[۲۸]نیز تاکید می کند که طراحی رابط ضعیف منجر به بروز اشتباه، ایجاد عصبانیت، سردر گمی و دستپاچگی و افزایش فشار روانی کاربران می شود.
در حقیقت اهمیت رابط کاربر برای نظام های رایانه ای و پایگاه های اطلاعاتی از آن جهت است که اطلاعات موجود درآن ها را قابل استفاده می کند و به کاربر نشان می دهد که اطلاعات موجود در یک پایگاه یا سایت یا نرم افزار چه ساختاری دارد و اطلاعات آن چگونه به یکدیگر مرتبط هستند(یمین فیروز،۱۳۸۲). به هرحال با روشن شدن اهمیت رابط کاربر در نظام های رایانه ای، اهمیت طراحی بهینه ی آن نیز آشکار می شود. از این رو طراحان نظام های رایانه ای باید پیش از طراحی، شناخت کاملی از جامعه استفاده کننده به دست آورند تا رابطی کارا و بهینه طراحی کنند.
اصولا یک نظام بازیابی اطلاعات از چند جزء تشکیل می شود: محلی برای ذخیره اطلاعات به گونه ای سازماندهی شده؛سخت افزار که اطلاعات روی آن ذخیره می شود؛نرم افزار که کاربر را قادر می سازد جستجو و مرور نماید.رابط،کاربر را قادر می سازد دستورالعمل هایی را به نرم افزار جستجو بدهد و اطلاعات بازیابی شده را به طریقی به نمایش بگذارد.همچنین رابط به کاربر این امکان را می دهد تا نسبت به اعمالی که توسط سیستم صورت می گیرد کنترل داشته باشد.وجود یک رابط خوب،کاربر را به مسیری هدایت می کند که انتظارات را برآورده سازد. رابط به کاربر اجازه می دهد آنچه را می خواهد، در هر موقع و به هر روشی که دوست دارد انجام دهد(لارچ ،۱۳۸۲) به طور تخصصی در اینجا به چند اصل اساسی می توان اشاره کرد که نشان دهنده نقش رابط ها در سلسله مراتب سیستم های بازیابی و اشاعه اطلاعات هستند:
امکان تعامل بین کاربر و سیستم از طریق رابط امکان پذیر است؛
این امکان برای کاربر مهیا می شود که بتواند دستوری را از طریق رابط بفرستد و مدت زمان دریافت پاسخ را پیش بینی نماید؛
راهنمایی ها و پیغام های لازم را به موقع در اختیار کاربر قرار می دهد؛
باعث بالا رفتن رضایت مندی کاربر از سیستم می شود؛
در نهایت می توان اظهار داشت که بدون وجود یک رابط خوب پایگاه ها و نظام های اطلاعاتی و نظام های رایانه ای از کارایی لازم برخوردار نخواهند شد.
بدون شک رابط های امروزی نسبت به آنهایی که از ۱۹۷۰وجود داشته اند،کارآمدترند و نشانه های پیشرفت همچنان نمایان است.متخصصان اطلاعات وو به طور کلی کاربران نظام های اطلاعاتی باید به طراحی رابط ها بیشتر توجه کنند.انتخاب نظام های جدید و یادگیری سریع و چگونگی کاربرد آن ها مستلزم آشنایی با اصول طراحی رابط ها ست،بنابراین لازم است ضمن درک اهمیت و نقش رابط ها نسبت به توسعه انها اهتمام بیشتری داشته باشیم (نوروزی،۱۳۸۶).

این مطلب را هم بخوانید :  تاثیر سود هر سهم، Q توبین و اهرم مالی بر قیمت سهام شرکت های ...

کارکردهای رابط کاربر

رابط کاربر دارای اهداف و کارکردهایی هستند که درک آن ها ما را در طراحی و توسعه رابط کاربر یاری خواهد کرد.رابط کاربر سعی دارد با فراهم آوردن الگو و ساختاری مناسب روش استفاده از سیستم های اطلاعاتی را برای کاربران ساده کند و از عامل دقت، سرعت و زمان نیز در این رابطه بهره مند گردد.در ادامه به ذکر این اهداف پرداخته می شود:
۱٫افزایش قابلیت و سادگی استفاده از نظام های رایانه ای؛
۲٫دسترس پذیری[۲۹] و افزایش سرعت دستیابی به اطلاعات موجود در نظام ها؛
۳٫کاهش خطای کاربران در حین استفاده از سیستم؛
۴٫جذب و نگهداری کاربران در استفاده مجدد از نظام؛
۵٫قابل فهم کردن نظام و نشان دادن قابلیت های گوناگون ان؛
۶٫انعطاف پذیری با توجه به سطح مهارت کاربران؛
۷٫کمک به کاربران برای رفع مشکلات و گسترش خدمات به آنها(یمین فیروزه،۱۳۸۳).

ویژگی های رابط کاربر

رابط کاربر مناسب معمولا باید دارای ویژگی هایی باشد که در موفقیت هر رابطی تاثیرگذار است، این ویژگی ها عبارتند از:
الف: از لحاظ ساختاری
یک رابط از لحاظ ساختاری باید دارای ویژگی های زیر باشد:

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است