تحلیل محتوای نرم افزارهای آموزشی بر اساس شاخص های واسط کاربر- قسمت ۹

تحلیل محتوای نرم افزارهای آموزشی بر اساس شاخص های واسط کاربر- قسمت ۹

  • جلب توجه به اخطارها
  • خوانایی و کاهش آزارهای چشمی
  • مشخص نمودن بخشی از صفحه نمایش، مثل خط فرمانها و منوها
  • دسته‏بندی عناصر در منوها، یا در نوار وضعیت، و آموزش در ارتباط با شماره کلیدهای عملیاتی
  • با وجود این، رنگ‏ها باید با دقت و با درک درست از چگونگی تفکیک و یا از نحوه کسب اطلاعات از طریق استفاده کنندگان بالقوه بکار می‏رود. استفاده نامناسب از رنگ نه تنها بازدارنده است بلکه باعث گمراهی می‏شود. (۲۶۸:سامرویل) . رنگ، روی احساس، ادراک و واکنش ما تأثیر می‌گذارد. استفاده از رنگهای مناسب در محیط رابط، حسّ خوشامدگویی، راحتی و اعتماد را به کاربر منتقل می‌کند. اگر طراحی یک محیط تغییر کند، در اصل زبان گفتگوی تصویری آن عوض می‌شود و بدین‌سان ممکن است واکنش متفاوتی از کاربر سربزند. در طراحی رابط کاربر توصیه می‌شود حداکثر از ۵ رنگ، شامل رنگهای گرم یا سرد و با زمینه سفید، استفاده شود. طراحی یک رابط با رنگهای گرم و سرد، کاربر را گیج می‌کند و باعث می‌شود رابط، شلوغ، بی‌نظم و غیرقابل اعتماد جلوه کند. در رنگ‌بندی یک صفحه باید به این موضوع توجه شود که این رنگ قرار است در چه صفحه‌ای و با چه موضوعی به کار رود.
    سامرویل مواردی را جهت استفاده بهتر از رنگ بیان می‏کند که عبارتند از:

    1. از رنگ‏های زیادی استفاده نکنید. در یک پنجره بیش از چهار یا پنج رنگ نباید مورد استفاده قرار گیرد.
    2. کارهایی را که کاربر سعی در اجرای آنها دارد، با رنگ خاصی مشخصی کنید. اگر آنها باید نمونه‏هایی غیر عادی را شناسایی کنند، آنها را پر رنگ کنید، اگر متشابه‏ها نیز باید شناسایی شوند آنها را با رنگ مشخص کنید.
    3. کنترل رنگ‏ها را به عهده کاربر بگذارید. کاربر باید بتواند رنگ‏ها را فعال یا غیرفعال کرده یا آنها را تغییردهد.
    4. طراحی را برای نمایش تک رنگ انجام دهید و سپس رنگ را به آن اضافه کنید. اگر نمایش تک رنگ مناسب نیست، رنگ معمولا آن را قابل پذیرش می‏کند.
    5. از رنگ‏ها بطور سازگار باید استفاده شود. اگر قسمتی از سیستم پیامهای خطا را با رنگ قرمز نمایش می‏دهد، سایر قسمتها نیز باید همین طور عمل کنند. رنگ قرمز برای هیچ کار دیگری نباید استفاده شود. در غیر این صورت کاربر آن را به عنوان پیام خطا تفسیر می‏کند

    سازگارسازی واسط

    در این قانون نیز رعایت نکات زیر الزامی است.
    قرار دادن عمل فعلی در یک بافت معنیدار توسط کاربر. بسیاری از واسطها، لایههای پیچیدهی تعاملی را با تصاویر زیادی در صفحه نمایش پیاده میکنند. تهیه نشانگرها (مثل عنوانهای پنجره، شمایلهای گرافیکی)، از این نظر که کاربر را قادر میسازند تا محیط کاربری موجود را بشناسد، اهمیت دارند. به علاوه، کاربر باید بتواند مبدأ خود و امکانات موجود برای گذر به عملی جدید را تعیین کند.
    حفظ سازگاری در یک گروه مشترک از کاربردها و یا سیستم ها. در کلیه تعاملات در واسط بین انسان و مجکوعه ای از سیستمها و یا کاربردهای مشترک (نظیر نرم افزارهای اتوماسیون دفتری شرکت ماکروسافت) باید سازگاری بر طبق اصول طراحی حفظ شود.
    حفظ سازگاری در استفاده از تجربه کاربر.تصور کنید کاربری بر طبق عادت در کار با سیستم های قبلی کلید ctrl-p را برای پرینت کردن فایل استفاده میکند. در صورت در نظر گرفتن کلیدی دیگر برای عمل در نرم افزارهای ویرایش جدید، ممکن است باعث مشکل و سردرگمی برای کاربر شود مگر اینکه دلیل قانع کننده ای برای آن وجود داشته باشد.
    یکسان بودن فرمت فرمان ها و منوهای سیستم. منوها شکل دیگر فرمانها هستند که از مشکلات یادگیری فرمانها جلوگیری می‏کنند. منوها برای کاربران حق انتخابهایی ایجاد می‏کنند تا بتوانند عملیاتی را با انتخاب یکی از آنها انجام دهند. حق انتخاب منو معمولا به شکل فرمانهای نمایش داده شده تجلی می‏کند. این فرمانها که به صورت یک متن کوتاه توضیحی هستند بخصوص برای کاربران با تجربه مناسبند. تصاویر یا نمادها نیز ممکن است برای نمایش حق انتخابهای گوناگون در نظر گرفته شوند. انتخاب مناسب به وسیله وارد کردن یک کد(اغلب به صورت یک حرف و یا عدد) یا به وسیله اشاره به انتخاب مورد نظر به وسیله ماوس و یا سایر ابزار اشاره گر امکان پذیر است. فهرست منوها عمدتا برای کاربرانی که گاهگاهی از کامپیوترها استفاده می‏کنند یا کاملًا تازه کارند مناسب است.کمک اضافی بندرت لازم می‏گردد و اطلاعات محدودی به وسیله کاربر وارد می‏شود. طراحان سیستم معمولا حق انتخاب را محدود می‏کند، بنابراین کاربران مبتدی کمتر دچار اشتباه می‏شوند. همچنین این مساله به کاربرانی که با اصطلاحات بکار رفته در رابطها آشنا نیستند کمک می‏کند زیرا به هر حال حق انتخاب محدود است. اگر منوها به صورت مناسب تهیه و عناصر آن با دقت انتخاب شود، استفاده از آنها سریع و آسان می‏گردد و این کار اغلب مستلزم زدن یک یا دو کلید یا استفاده از ماوس برای تکمیل کردن یک انتخاب است. همچنین با توجه به اینکه اطلاعاتی که باید وارد شود معمولًا  یکی ‏از انتخابهای پیشنهادهای است، بنابراین برنامه نویسی به شکل منویی آسان است.
    یکی از اشکالهای سیستم‏های منویی اولیه این بود که بخش عمده‏ای از صفحه نمایش به وسیله منوها اشغال می‏گردید و در نتیجه فضای کاری محدود می‏شد. امروزه در تهیه رابط‏ها از ترکیب انواع منوها استفاده می‏گردد.منوهای متداول به شرح زیر است.
    منوهای تک انتخابی اغلب برای تاکید عملی که بوسیله کاربر پیشنهاد شده است مورد استفاده قرارمیگیرند.
    POP-UP نوعی دیگر از منوهایی است که در وسط صفحه نمایش ظاهر می‏شود و از کاربر یک انتخاب یا جواب طلب می‏کند.
    منوهای کرکره‏ای، عمودی هستند و به منوی اصلی که در بالای صفحه نمایش قرار دارد وصل می‏شود، وقتی یک کاربر آن را در منوی اصلی انتخاب می‏کند منوی دیگری شامل تعدادی حق انتخاب ظاهر می‏گردد.
    منوهای مرحله‏ای از تعدادی منو تشکیل می‏شوند، که وقتی کاربر یکی از آنها را در بالای صفحه منو انتخاب می‏کند منوی دیگری به طرف پایین ظاهر می‏شود. انتخاب منوهای پدیدار شده نیز به نمایش منوهای بیشتر منتهی خواهد شد.
    منوی اصلی در بالا یا پایین صفحه نمایش ظاهر می‏شود و مادامیکه کاربر کارهای دیگری انجام می‏دهد و منوهای دیگر به نمایش درمی‏آید، پایدار است و منوهای فرعی عمودی نیز ممکن است به وابسته باشد، یا فقط حق انتخابهای عمومی‏ مثل کمک، ذخیره و خروج را شامل گردد.( سامرویل: ۲۵۲-۲۵۵) .
    در بازطراحی محیط رابط، وجود سازگاری در نظامها، بین نسخه‌های قدیم و جدید نیز مهم است. اگر کاربران احساس کنند دانش فعلی‌شان کافی نیست و باید نظام جدید را از طریق آزمون و خطا یاد بگیرند، مزیتهای نظام جدید ممکن است به آسانی نادیده گرفته شود (Dillon, 2003).
    متناسب بودن رابط کاربر با شرایط فیزیکی کاربران مثل معلولیتهای جسمانی و با سطح تواناییهای شناختی آنها مثلاً بر مبنای سن و پایهی تحصیلی آنها. در طراحی رابط کاربر باید افرادمختلف و تواناییهایشان در نظر گرفته شود.به طور مثال آیا کاربران دارای نیازهای و محدودیتهای ویژه ای، مثلا در زمینه دیدن، خواندن و نوشتن و یا حرکت دادن ماوس هستند؟ مثلا کاربران خردسال، که مهارت خواندن کافی ندارند، رابطهای تصویری بسیاره ساده و گام به گام را ترجیح می دهند، در حالی که، کاربران با تجربه، از رابطهای کاربر خلاصه ، که هرچه سریعتر آنها را به خواسته اصلی شان برساند بیشتر استقبال می کنند(امیرتیموری،۱۳۹۰).
    ثبات و یکدستی،ثابت بودن طرح کلی صفحه نمایش و یکدستی واژها و عبارات در تمام صفحات. یک صفحه رابط با ثبات به کاربر اجازه می دهد تا دانش و آموخته های قبلی خود را به کار گیرد به نظر فراری(Ferrari,2005)، یک محیط با ثبات جو آشنایی را فراهم می کند که باعث یادگیری راحتتر کاربر می شود. شرکت مایکروسافت(۲۰۰۳) به عنوان نمونه به نسخه های متفائت سیستم عانل ویندوز اشاره می کند که متداول و متعارف بودن شکل رابط کاربر در آن ها رعایت شده است.کاربری که با طرز استفاده از یک صفحه ویندوز آشنا باشد می تواند کار با صفحه های ویندوز دیگر را هم به راحتی فرا گیرد. منوها مثال خوبی برای این ادعا هستند در اکثر صفحه های ویندوز گزینه File در سمت چپ قرار می‌گیرد و بعد از آن به ترتیب Help ، Tools ،View ، Editقرار گرفته اند. ممکن است گفته شود کلمه Document بهتر از کلمه File می‌باشد و یا اینکه گزینه Help باید در ابتدا قرار گیرد.مانعی برای انجام این تغییرات وجود ندارد ولی با انجام آن ها کاربر گیج می شود، قابلیت استفاده رابط کاربر کاهش می‌یابد زیرا باید هنگام استفاده از صفحه ویندوزهای متفاوت کمی درنگ و فکر کند تا مکان منوها و اسامی آن ها را بیابد. مکان قرار گرفتن منوهای فرعی نیز حائز اهمیت است. کاربر انتظار دارد گزینه های فرعی Paste، Cutو Copy را در زیر گزینه Edit بیابد. انتقال آن ها به گزینه اصلی Fileباعث سردرگمی می‌شود. پس بهتر است از خط مشی های تثبیت شده پیروی نمود، مگر اینکه دلیل قاطعی برای تغییر آنها وجود داشته باشد . افزون بر این، ثبات و متداول بودن شکل و فرم صفحه، دخالت حافظه کاربر را تا جایی که ممکن باشد کم رنگ می کند . )مندل .(Mandel,2003 در این زمینه معتقد است، نیاز برای بخاطرآوردن اسامی رکوردها و یا رسیدن به موضوعات مختلف مانند پوشه ها (Folders) فضای زیادی را به ذهن کاربر اشغال می کند. اگر رابط کاربر، کاربر را مل زم کند همه اینها را به خاطر بسپارد، این اطلاعات در اکثر موارد در حافظه طولانی مدت شخص باقی نم یماند و پس از مدتی به یاد آوردن آنها مشکل است . رابط کاربر باید تا حد ممکن دخالت حافظه را کم کند . یک رابط کاربر متداول، به حافظه کوتاه مدت کاربر اعتماد می کند.

    اشتباهات رایج در طراحی رابط کاربر

    چند اشتباه غالب در طراحی رابط کاربر که توسط نیلسون[۳۷] ارائه شده اند عبارتند از:
    – زیاده روی در استفاده ازفریم ها[۳۸]: این کار باعث ایجاد اشکال در چاپ و عدم تسلط کاربر در کنترل صفحه میگردد.
    – استفاده بیش از حد از تصاویر متحرک: باعث کاهش تمرکز کاربر روی موضوعات اصلی و افزایش حجم صفحات و شلوغی آن ها می شود.
    – استفاده از صفحات بدون بازگشت: موجب عدم دسترسی به صفحات قبل می شود.
    – استفاده از رنگ های غیرمعمول برای پیوندها: موجب گمراهی و از دست دادن تمرکز کاربر می شود.(یمین فیروز ،۱۳۸۳).

    عناصر مطرح در طراحی رابط کاربر

    از جمله عناصر مطرح در طراحی رابط کاربر می توان به موارد زیر اشاره کرد:
    الف: صفحه نمایش
    صفحه نمایش از جمله مهم ترین عناصر در طراحی رابط کاربر است.صفحه نمایش باید ظاهری منظم،آراسته و خلوت داشته باشد،حداکثر از سی درصد کل صفحه برای ارائه اطلاعات استفاده شود، از فونت ها و علائم و رنگ ها در جاهای مناسب و به طوردرست استفاده شود،متن در مرکز صفحه قرار گیرد،صفحه طولانی نباشد و اطلاعات مختلف بنابر نیاز به صورت درست در جاهای مختلف صفحه آورده شوند(ترنیر[۳۹]،۱۹۸۹). موارد دیگری که در طراحی صفحه نمایش از اهمیت ویژه ای برخوردارند در ادامه ذکر می شوند:
    -رنگ ها: رنگ ها باید بسته به موضوع و هدف سیستم و در راستای جلب توجه کاربر و راحتی کار استفاده شوند.در انتخاب رنگ ها باید به میزان جلب توجه هر یک از رنگ ها توجه کرد.

    برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.