دانلود پایان نامه ارشد درباره تفویض اختیار، کاهش استرس، بهبود عملکرد، عوامل سازمانی

دانلود پایان نامه

ویژگی، معناداربودن هستند، استرس زا می باشند. توماس و تایمون پی بردند که احساس شایستگی و اعتماد به کفایت نفس، کاهش فشار روحی را در پی خواهد داشت. ماستن و ایوان سویچ نیز در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که آزادی عمل امکان کنترل افراد بر برخی از عوامل بالقوه استرس زا را فراهم می آورد و به کاهش استرس در افراد می انجامد. همچنین غنی سازی شغلی در برنامه های توانمندسازی موجب کاهش استرس شغلی درسازمان می شود
2-3-8-2. پیامدهای رفتاری توانمندسازی
توانمندسازی ممکن است پیامدهای رفتاری مهمی در بر داشته باشد برای مثال گیکاس (1982)دریافت که احساس شایستگی به ابتکار عمل تلاش و ابتکار در موقعیت های چالشی منجر می شود. بر طبق تحقیقات دسی و ریان(1989) آزادی عمل کارکنان در شغلشان به واکنش سریع آنان در برابر موانع و مشکلات می انجامد، علاوه بر این ارتباط آزادی عمل با اثربخشی (بهبود عملکرد ) از جنبه های شناختی و انگیزشی تایید شده است. نظریه پردازان رویکرد شناختی بر این باورند از آنجا که کارکنان نسبت به روسایشان از دانش و اطلاعات کاملتری در مورد کار خود برخوردارند، بنابراین در موقعیت بهتری برای برنامه ریزی کاری، شناخت موانع و حل آنها برای دستیابی به عملکرد بهتر قرار دارند. از جنبه انگیزشی، توماس و تایمون دریافتند که توانمندسازی با فراهم آوردن آزادی عمل برای کارکنان انگیره لازم را برای بهبود عملکرد در آنان به وجود می آورند. از سوی دیگر اشفورث در تحقیقات خود به این نتیجه رسید که احساس موثر بودن ناشی از توانمندسازی، این احساس را در افراد به وجود می آورد که گوش شنوایی برای شنیدن ایده هایشان در سازمان وجود دارد. به همین دلیل، آنان احساس خواهند کرد که می توانند در تعیین جهت واحد کاریشان نقش داشته باشند و بنابراین باید عملکرد بهتری از خود شان به نمایش بگذارند (اشفورث، 1989، ص 3)
2-3-9. شاخصهای توانمندسازی
در مورد چگونگی شناسایی سازمانهای توانمند، شاخصهایی وجود دارد که مطالعات انجام شده در راستای ارزیابی سطح توانمندسازی در سازمان به منظور بهبود سازمانی، موارد زیر را نشان می دهد ( اسکات196 1996،ص 12)
1- روشنی هدف ها197 : در این بخش کارکنان می دانند در چه وضعیتی قرار دارند و چه انتظاری از آنان می رود ،وظایف و مسئولیت های افراد به طور روشن تعیین شده اند، سیستم ها و روش های کاری بی نقص هستند و علت وجود سازمان را درک می کنند.
2-روحیه : 198ار دیگر شاخصهای توانمندسازی سازمان وجود روحیه ی بالا در کارکنان می باشد به عبارتی دیگر، انسانها مورد اعتماد هستند، خط مشی ها با توجه به نیازهای شخصی انعطاف کمی دارند، کارکنان مورد احترام هستند، به تفاوتهای فردی توجه می شود، افراد دوست دارند که در این سازمان کار کنند، روحیه مثبت در افراد دیده می شود و سازمان در حل مشکلات کارکنان کوشا است .
3- رفتار عادلانه :199 با کارکنان به طور مناسب رفتار می شود و سازمان در حل مشکلات کارکنان کوشا است.
4- شناخت و قدردانی :200 در سازمان توانمند به تلاشهای فردی به طور مناسب پاداش داده می شود، کار خوب افراد منظور می گردد، سازمان به توانایی افراد در انجام کار توجه دارد و انتظار دارد که افراد به بهترین وجه ممکن کار کنند.
5- کار گروهی :201 در سازمان توانمند انسانها به هم کمک می کنند، با هم کار می کنند تا مسائل و مشکلات را حل کنند، به یکدیگر توجه عاطفی دارند و کارکنان برای سازمان کار می کنند نه برای خودشان.
6- مشارکت :202 در سازمان توانمند، نظر انسانها در تصمیمات موثر است. آدم ها در مسائل و مشکلات سهیم هستند، همچنین کارکنان منابع لازم را برای کار به دست می آورند.
7- ارتباطات :203 کارکنان از آنچه در سازمان اتفاق می افتد مطلع می شوند، ارتباطات شفاف است و به طور سریع بین انسانها انجام می شود.
8- محیط کار سالم:204 در این گونه سازمانها، انسانها می توانند فشارهای کاریشان را حل و فصل کنند افراد انتظار ندارند که تکالیف سنگینی را انجام دهند، تغییر به خوبی اداره می شود، کاغذ بازی و روشهای انجام کار در انجام دادن امور دخالت ندارند، افراد می توانند رشد کنند، یاد بگیرند و برای توسعه شغلی فرصت لازم به کارکنان داده می شود. در سازمانهای توانمندافراد توانمند در آرامش به سر می برند. در آرامش به سر بردن بدین معنا نیست که از خود پنهان نمی شوند و با خود در جنگ و ستیز نیستند (جهانیان، 1385، ص 32)
2-3-10. راهبردها، راهکارها و زمینه های توانمندسازی
نظریه پردازان مدیریت به توانمندسازی به عنوان یک مهارت مدیریتی می نگرند، بدین معنی برای اینکه کارکنان احساس توانمندی کنند باید شرایط و بستر های لازم در سازمان فراهم شود. سازمان، مدیریت و کارکنان باید آمادگی های قبلی را داشته باشند که از آنها تحت عنوان راهکارهای توانمندسازی یا عوامل توانمندسازی یاد می شود.
اسکات و ژاف205 (1991)، تغییر سازمان هرمی به سازمان دایره ای، تغییر طرز تلقی کارکنان، ایجاد انگیزش از طریق دادن قدرت و منزلت، مدیریت مشارکتی، استقرار رهبری تسهیل کننده و تشکیل گروه های توانمندی از عوامل توانمندسازی کارکنان و مدیران می دانند (ایران نژاد پاریزی، 1375، ص 40).
– باون و لاولر206 (1995)، برای توانا کردن کارکنان بخش خدمات سه سطح : مشارکت در پیشنهادات (حلقه های کنترل کیفیت، گروه های چند وظیفه ای و آزادی عمل متوسطه ) و مشارکت زیاد ( آزادی عمل ،سهیم شدن در تمام اطلاعات و مشارکت و عملکرد ) را پیشنهاد کردند(جهانیان، 1385، ص83)
– راهبردهای استقلال و آزادی عمل، داشتن اهداف چالش برانگیز و روشن، حمایت کردن، تفویض اختیارو نظام پاداش دهی، سبک رهبری دموکراتیک و الگوسازی از راهکارهایی هستند که ” رمزدن” توانمند ساختن استادان دانشگاه نام می برد (رمزدن207، 1997، ترجمه نوه ابراهیم و همکاران، 1380، ص 71).
– اسپریتزر(1996)در مطالعات تحقیقی خود دریافت که دسترسی کارکنان به اطلاعات، نظام پاداش دهی، مشارکت در تصمیم گیری، حمایتهای اجتماعی و عاطفی با توانمندسازی روانشناختی ارتباط دارند.همچنین رابینز (2002) استراتژیهایی را که منجر به توانمندسازی می گردد با کمک الگوی توانمندسازی شناختی توماس و ولتهوس به شرح جدول 2-3 ارائه داده است ( رابینز، 2002، ص 19)

مطلب مشابه :  شخص حقوقی، اشخاص حقوقی، قانون مدنی، اسناد تجاری

جدول 2-3. استراتژیهای توانمندسازی
اقدامات توانمند سازی
احساس موثر بون
احساس شایستگی
احساس معناداری
احساس حق انتخاب
رهبری کاریزماتیک

*
*

رهبری تحول
*
*
*

تفویض اختیار

*
تصمیم گیری مشارکتی

*
تشویق به خود مدیریتی

*

*
غنی سازی شغلی
*

*
*
ایجاد تیم های خود گردان

ایجاد وظایفی که دارای با خورد درونی باشد
*

*
*
کاهش رسمیت

*
ایجاد یک فرهنگ حمایتی در سازمان
*

*
*
تشویف به هدف گذاری
*

آموزش و کار آموزی کارکنان

*

سیستم ها پاداش

*

*

منبع: رابینز، 2002
2-3-11. عوامل موثر بر توانمندسازی
عوامل موثر بر توانمندسازی کارکنان از دیدگاه های متفاوتی دسته بندی شده است. یکی از دیدگاههای معروف، دیدگاه اسپریتزر(1995) است. به باور او، عوامل اصلی موثر بر توانمندسازی عبارتند از :
– عوامل فردی : تحصیلات، سابقه کار، جنسیت، نژاد، کانون کنترل، عزت نفس
– عوامل گروهی: اثربخشی گروهی، اهمیت گروه، اعتماد درون گروهی، ادراک افراد گروه نسبت به تاثیرشان بر مدیران
– عوامل سازمانی: دسترسی به منابع، حیطه کنترل، دسترسی به اطلاعات، حمایت اجتماعی. ( سیاسی، جو مشارکتی واحد کار، جایگاه فرد در سلسله مراتب سازمانی (اللهیاری، 1389، ص 38).
2-3-12. برنامه های توانمندسازی
2-3-12-1. برنامه های توانمندسازی کلیفورد208
از دیدگاه کلیفورد توانمندسازی کارکنان مستلزم سه پیش نیاز رفتارهای حرفه ای، محیط و سبک رهبری است. این پیش نیازها، بستر لازم برای موفقیت برنامه های توانمندسازی را فراهم می آورند. همراه با پیش نیازها، دو چیز دیگر یعنی عدم تمرکز قدرت و پاداش مبتنی بر عملکرد نیز می توانند به صورت مکمل برنامه ها عمل کنند. در این راستا متناسب با هر سطح از برنامه های توانمندسازی، کارکنان از میزان مشخصی از آزادی عمل برخوردار می شوند و می توانند با توجه به نوع عملکردشان (فردی و جمعی ) از پاداش های لازم
برخوردارگردند. در اولین سطح برنامه های توانمندسازی، یعنی غنی سازی شغل، کارکنان در چارچوب وظایف شغلی شان آزادی عمل می یابند و با توجه به عملکردشان که به طور عمده فردی است. از پاداش های لازم برخوردار می گردند (محمدی، 1382، ص 163).
توانمندسازی باید از راس هرم سازمان آغاز شود. البته این بدان مفهوم نیست که برنامه ها در راس هرم تدوین شوند و سپس برای ارایه به پایین جریان یابند، بلکه منظور آن است که برای توانمندسازی ابتدا افراد راس سازمان بایدرفتار خود را تغییر دهند و سپس بقیه افراد (کویین و اسپریتزر209، 1997، ص 27).
– رفتار حرفه ای : کارکنان باید به این احساس برسند که کارشان با ارزش است. آنان باید به عنوان عضو یک تیم، آماده بر عهده گرفتن مسولیت ها و پاسخگویی باشند. آموزش، ارشاد و راهنمایی، تعلق حرفه ای و سبک سازی از جمله رفتارهای حرفه ای راهبردی برای توانمندسازی می باشند.
– محیط : کارکنان در خلاء انجام وظیفه نمی کنند، بلکه نیاز به محیطی دارند که توانمندسازی را تشویق کنند.کارکنان به توانمندسازی دست نخواهند یافت، مگر آن که نیازهای اساسی شان در محیط کار ارضاءگردد.
– سبک رهبری : سبک رهبری موثر، جزء لاینفک ایجاد محیط پرورش کارکنان توانمند است. مدیران مستبد به دلیل نگرش سنتی قدرت، هرگز قادر به توانمندسازی زیردستان نخواهد بود. بر خلاف مدیران خودکامه که در جهت تضعیف هر چه بیشتر زیر دستان گام بر می دارند، مدیران توانمند به صورت یک هادی، مبا

Author: mitra4--javid

دیدگاهتان را بنویسید